Ciało Kierownicze Świadków Jehowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Świadkowie Jehowy
 PortalKategoria

Ciało Kierownicze – niewielka grupa starszych, czyli nadzorców Świadków Jehowy, sprawujących nadzór nad całą ich organizacją religijną. Nadzoruje ogólnoświatową działalność ewangelizacyjną, prowadzoną przez głosicieli zorganizowanych w zbory oraz redagowanie i wydawanie publikacji religijnych Świadków Jehowy. Członkowie Ciała Kierowniczego mieszkają w domu BetelBiurze Głównym Świadków Jehowy w Warwick w Stanach Zjednoczonych (do sierpnia 2016 roku w nowojorskim Brooklynie)[1][2][3][4].

Członkowie Ciała Kierowniczego należą do tzw. „klasy pomazańców” (uważani są przez współwyznawców za namaszczonych duchem świętym), których łącznie żyje na świecie jeszcze około 18 tysięcy[5]. Ciało Kierownicze utożsamiane jest z „niewolnikiem wiernym i roztropnym” (określenie z Mt 24:45, według NW). „Niewolnik” ów to: „niewielka grupa braci namaszczonych duchem świętym, która usługuje w Biurze Głównym podczas obecności Chrystusa i ma bezpośredni udział w przygotowywaniu i rozdzielaniu pokarmu duchowego”[6][7][8][9].

Ciało Kierownicze nie jest natchnione przez Boga ani nieomylne. Jednak Świadkowie Jehowy uważają, że na Ciało Kierownicze oddziałuje duch święty, wspierają je aniołowie i że, podporządkowuje się Słowu Bożemu – Biblii[3]. Do roku 1971 z Ciałem Kierowniczym utożsamiano zarząd Pensylwańskiego Towarzystwa Biblijnego i Traktatowego – Strażnica[10]. Samo określenie „ciało kierownicze” zaczęło pojawiać się w publikacjach Świadków Jehowy w latach 40. XX wieku[3].

Wstęp i historia[edytuj]

Ciało Kierownicze stanowi grupa mężczyzn (ich liczba nie jest ściśle określona), rekrutujących się spośród uznawanych za „namaszczonych” i wybranych do współrządzenia w niebie wraz z Chrystusem po Armagedonie. Co roku następuje zmiana przewodniczącego zgodnie z porządkiem alfabetycznym. Głównymi zadaniami Ciała Kierowniczego jest regulowanie spraw administracyjnych oraz bezpośrednie funkcje wykonawcze. W jego kompetencjach leży wyjaśnianie oraz publiczne ogłaszanie „obecnego rozumienia” (współczesnych interpretacji) słów zawartych w Biblii. Wykładnie Ciała ogłaszane są w publikacjach i uznawane za oficjalne stanowisko Świadków Jehowy w naukach, jakie głoszą, a każda publikacja wydawana przez Towarzystwo Strażnica jest zatwierdzana przez to grono[2]. Ciało Kierownicze ważne decyzje podejmuje kolektywnie[3].

W kompetencjach Ciała Kierowniczego leży też powoływanie na wyższe stanowiska we wspólnocie oraz udzielanie porad oraz odpowiedzi na pytania zadane przez lokalne wspólnoty. Całe to grono spotyka się raz w tygodniu, najczęściej w środę rano[11][12]. Do roku 1971 członkami Ciała Kierowniczego byli wyłącznie członkowie siedmioosobowego Zarządu Towarzystwa Strażnica. Wtedy to prezes Nathan H. Knorr rozszerzył skład Ciała Kierowniczego o dodatkowe 4 osoby nie należące do Zarządu[3].

1 stycznia 1976 roku Ciało Kierownicze przejęło prawie wszystkie uprawnienia i kompetencje zarządu i prezesa Towarzystwa Strażnica. Utworzono 6 komitetów (Koordynatorów, Personalny, Wydawniczy, Służby, Nauczania i Redakcyjny), które zastąpiły w funkcjach administracyjnych poprzednie, podlegające wcześniej urzędowi prezesa. Wtedy też prezes Towarzystwa przestał być stałym przewodniczącym Ciała Kierowniczego i wprowadzono kadencyjność tej funkcji. Od 1992 roku na pomocników komitetów Ciało Kierownicze (30 – w 2016 roku[2]) mianuje dojrzałych chrześcijańskich nadzorców wywodzących się z klasy „drugich owiec” (mający nadzieję życia wiecznego w raju na ziemi), którzy pomagają komitetom w wywiązywaniu się z ich zadań[13]. Obecni prezesi Towarzystwa Strażnica: Robert Ciranko (Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania) i Leon Weaver Jr. (Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc.) nie są członkami tego organu. Robert Ciranko jest pomocnikiem Komitetu Redakcyjnego, a Leon Weaver pomocnikiem Komitetu Służby[1].

Liczba członków Ciała Kierowniczego wynosi zwykle około 10–12 mężczyzn, choć w całej historii ich liczba wahała się pomiędzy 7 a 18 (pod koniec lat siedemdziesiątych XX wieku). W 2017 roku w Ciele Kierowniczym zasiada 7 osób, spośród których najdłużej tą funkcję sprawuje Gerrit Lösch (od 1994 roku).

Od wprowadzenia telewizji internetowej „JW Broadcasting” w październiku 2014 roku, każdego miesiąca któryś z członków Ciała Kierowniczego lub pomocnik współpracujący z jednym z komitetów Ciała Kierowniczego prowadzi miesięczny program nadawany w tej telewizji[14]. Do listopada 2015 roku gospodarzami w każdej audycji byli tylko członkowie Ciała Kierowniczego Świadków Jehowy lub prowadzili ten program wraz z pomocnikiem współpracującym z Ciałem Kierowniczym. Począwszy od grudnia 2015 roku program telewizji „JW Broadcasting” (seria „Ze studia”) jest prowadzony w nowej formule – gospodarzem programu jest na zmianę członek Ciała Kierowniczego i wybrany pomocnik współpracujący z Ciałem Kierowniczym[15].

Relacje wiernych z „niewolnikiem wiernym i roztropnym”[edytuj]

Świadkowie Jehowy wierzą, że Ciało Kierownicze jest powołane jako pośrednik między Jezusem Chrystusem a nienamaszczonymi Świadkami. Są oni zobowiązani do okazywania szacunku „niewolnikowi” gdyż w ten sposób jest to postrzegane jako okazywanie szacunku samemu Jezusowi Chrystusowi. Członkowie organizacji uważają również za swój obowiązek trzymać się jego wskazówek, a sami uważają, że zaszczytem jest ich wspieranie[16]. Pozostali pomazańcy nie wchodzący w skład Ciała Kierowniczego podlegają takim samym zasadom co „wielka rzesza” (nienamaszczeni wyznawcy) podlegając również zwierzchności starszych zboru[17].

Głównym celem „niewolnika” jest przekazywanie nauk biblijnych wiernym i zainteresowanym, bez którego pośrednictwa nie byliby w stanie ich poznać, a także które zatraciliby gdyby odeszli z organizacji i czytali tylko Biblię[18][16].

Członkowie[edytuj]

Obecni członkowie[edytuj]

Samuel F. Herd (z lewej) przemawia na kongresie międzynarodowymCzuwajcie!” w Poznaniu w 2009 roku

Członkami Ciała Kierowniczego są[19][20] (w kolejności alfabetycznej):

  • Samuel F. Herd (ur. 1935) – od 2 października 1999 roku członek Ciała Kierowniczego Świadków Jehowy. Rozpoczął służbę pionierską w 1958 roku (w małej społeczności w Arkansas), a w latach 1965–1997 usługiwał w obwodzie i okręgu. Następnie wraz z żoną Glorią zostali członkami rodziny Betel w USA, gdzie pracował w Dziale Służby. Wspomagał także prace w Komitecie Służby. Jest Afroamerykaninem[21].
  • Geoffrey Jackson (ur. 1955 w Australii) – od 1 września 2005 roku członek Ciała Kierowniczego Świadków Jehowy. Jako Świadek Jehowy został ochrzczony w 1968 roku. Służbę pionierską rozpoczął w lutym 1971 roku na Tasmanii. W czerwcu 1974 roku poślubił Jeannette (Jenny), z którą w latach 1979–2003 prowadził misje na wyspach Tuvalu, Samoa i Fidżi. Ponieważ nie było żadnego słownika języka tuvalu, wspólnie z żoną zaczął go tworzyć, opublikowali też podręcznik do gramatyki tego języka[22]. Od kwietnia 2003 roku wraz z żoną podjął pracę w Betel, gdzie zajęli się przekładem publikacji biblijnych. Wkrótce potem Geoffrey Jackson został przyjęty w skład Komitetu Nauczania[21][23].
  • Stephen M. Lett (ur. 1949) – od 2 października 1999 roku członek Ciała Kierowniczego Świadków Jehowy. Rozpoczął służbę pionierską w grudniu 1966 roku, a w latach 1967–1971 był członkiem rodziny Betel w USA. W październiku 1971 roku ożenił się i razem z żoną Susan rozpoczęli specjalną służbę pionierską. W latach 1979–1998 działał jako nadzorca obwodu. Od kwietnia 1998 roku razem z żoną ponownie podjął pracę w Betel. Pracuje w Komitecie Służby, wspomagał także prace w Komitecie Nauczania[21][24].
  • Gerrit Lösch (ur. 14 września 1941 w Austrii) – od 1 lipca 1994 roku członek Ciała Kierowniczego Świadków Jehowy. Jako Świadek Jehowy został ochrzczony w 1959 roku[25]. Pionierem został 1 listopada 1961 roku, a w latach 1963–1976 był nadzorcą okręgu i obwodu w Austrii. W latach 1965–1966 uczęszczał do 41 klasy Szkoły Gilead. W 1967 roku wziął ślub. W 1976 roku został powołany do Betel w Wiedniu, gdzie pozostał przez 14 lat. W latach 1993–1994 pracował w Komitecie Służby Ciała Kierowniczego w Brooklynie. Uchodzi za znawcę problematyki europejskiej w Ciele Kierowniczym (włada językiem niemieckim, angielskim, hiszpańskim, rumuńskim i włoskim).
  • Anthony Morris (ur. 1950) – od 1 września 2005 roku członek Ciała Kierowniczego Świadków Jehowy. Jako Świadek Jehowy został ochrzczony na kongresie „Imię Boże” w lipcu 1971 roku[26]. Służbę pionierską rozpoczął w 1971 w USA, a w grudniu tego samego roku poślubił Susan, z którą razem prowadzili działalność pionierską do 1975 roku, kiedy urodził się im syn – Jesse. Po przerwie spowodowanej wychowywaniem Jessiego i drugiego syna – Paula, powrócili do służby pionierskiej w 1979 roku. Ich synowie zostali zaproszeni do służby w Betel, gdy skończyli 19 lat, a Anthony (który w międzyczasie pełnił funkcję nadzorcy obwodu) i Susan dołączyli do nich 1 sierpnia 2002 roku. W Betel pracował w Dziale Służby a następnie został przyjęty w skład Komitetu Służby[21].
  • Mark Sanderson (ur. 1965) – od 1 września 2012 roku członek Ciała Kierowniczego Świadków Jehowy. Służbę pionierską rozpoczął w 1983 roku w kanadyjskiej prowincji Saskatchewan, a potem przez 11 lat pełnił ją na Nowej Fundlandii. Od 1997 roku usługiwał w kanadyjskim (gdzie pracował m.in. w Służbie Informacji o Szpitalach[27]), od roku 2000 w amerykańskim, a od 2008 roku filipińskim Betel. Od 2010 roku współpracował z Komitetem Służby Ciała Kierowniczego[28][20].
  • David H. Splane (ur. 1944) – od 2 października 1999 roku członek Ciała Kierowniczego Świadków Jehowy. Od września 1963 roku pracował jako pionier. Następnie należał do 42 klasy Szkoły Gilead, by po jej ukończeniu zostać misjonarzem w Senegalu. Później przez 19 lat był nadzorcą obwodu w Kanadzie, a w 1990 roku przeniósł się wraz z żoną Lindą do Brooklynu, gdzie rozpoczął pracę w Komitecie Redakcyjnym i Komitecie Służby tamtejszego Betel. W 1998 roku powołano go na stanowisko pomocnika w Komitecie Redakcyjnym[29]. Włada językiem angielskim i hiszpańskim[30].

Byli członkowie[edytuj]

Lista zmarłych członków. W nawiasach podano lata usługiwania w Ciele Kierowniczym. Lista członków Ciała Kierowniczego do 1971 roku jest tożsama z listą członków 7-osobowego zarządu Towarzystwa Biblijnego i Traktatowego „Strażnica” w Pensylwanii z wyłączeniem Haydena Covingtona, który nie uznawał siebie za namaszczonego duchem świętym.

Członkowie Ciała Kierowniczego, którzy zrezygnowali

Komitety[edytuj]

Ciało Kierownicze deleguje wiele swych uprawnień na 6 stałych komitetów[44][45]. Koordynatorami komitetów są członkowie Ciała Kierowniczego, którzy na zmianę, przez rok, przewodniczą sześciu komitetom Ciała Kierowniczego[3]. Komitety te to:

  • Komitet Koordynatorów – składa się z koordynatorów pozostałych komitetów oraz sekretarza. Do jego zadań należy nadzór nad wszystkimi komitetami oraz udzielanie pomocy Świadkom Jehowy w sytuacjach nadzwyczajnych np. w czasie klęsk żywiołowych[46] czy prześladowań religijnych, odpowiada za sprawy prawne (Dział Prawny Biura Głównego[47]), a także za kontakty z mediami (Biuro Informacji Publicznej)[48]. Nadzoruje też Dział Muzeum, Dział Komputerowy Biura Głównego i Dział Audytu i Dokumentacji[48].
  • Komitet Personalny – nadzoruje działalność Domów Betel na całym świecie.
  • Komitet Wydawniczy – nadzoruje wydawanie publikacji oraz pracę drukarni i funduszy z dobrowolnych datków (Ogólnoświatowy Dział Wydawniczy). Odpowiada za budowę Biur Oddziałów oraz Sal Królestwa i Sal Zgromadzeń (Ogólnoświatowy Dział Projektowo-Budowlany). Nadzoruje też pracę Biura Zakupów Globalnych, który zajmuje się zakupem wyposażenia Biur Oddziałów; Biurem Ochrony Zdrowia; Biurem Skarbnika[48].
  • Komitet Służby – nadzoruje działalność ewangelizacyjną głosicieli, pionierów, starszych zboru, nadzorców podróżujących, misjonarzy oraz Komitetów Łączności ze Szpitalami). Zaprasza studentów do Biblijnej Szkoły Strażnicy – Gilead i na Kurs dla Ewangelizatorów Królestwa i przydziela im tereny do działalności. Opracowuje miesięcznik „Chrześcijańskie życie i służba – program zebrań” (poprzednio: „Naszą Służbę Królestwa”)[48].
  • Komitet Nauczania – redaguje materiał na zgromadzenia, zebrania zborowe i dla członków rodziny Betel. Nadzoruje Szkołę Gilead, Kurs Służby Pionierskiej, Kurs dla Ewangelizatorów Królestwa (Dział Szkoleń Teokratycznych)[49] oraz przygotowuje filmy, słuchowiska (Dział Audio-Wideo) oraz materiał do programu telewizji „JW Broadcasting” (Dział Telewizji Internetowej). Nadzoruje też Dział Podróży, który organizuje podróże dla misjonarzy i innych głosicieli pełniących specjalną służbę pełnoczasową na terenach zagranicznych[50][48].
  • Komitet Redakcyjny – redaguje materiał drukowany publikacji biblijnych, zatwierdza teksty dramatów biblijnych i szkice wykładów publicznych; zajmuje się oficjalną stroną internetową jw.org (Dział Stron Internetowych); nadzoruje pracę zespołów tłumaczy (ponad 3300 tłumaczy-wolontariuszy dokonujących tłumaczenia publikacji[51] (Dział Wspierania Tłumaczeń[52]) na przeszło 890 języków (oraz na przeszło 30 wydań brajlowskich)[53][54] w ponad 300 placówkach tłumaczeń w przeszło 130 krajach[55]), pomaga im w tym Dział MEPS. Komitet Redakcyjny nadzoruje też Dział Archiwum Redakcyjne, który zajmuje się zachowaniem, dokumentowaniem i udostępnianiem historycznych dokumentów i przedmiotów dotyczących Świadków Jehowy[56] oraz Dział Plastyczny[57]. Dział Korespondencji, który każdego roku odpowiada na około 14 000 pytań[58][59]. Dział Przetwarzania Tekstu przetwarza tekst publikacji drukowanych na cyfrowy[48].

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. Raymond Franz zrezygnował z funkcji członka Ciała Kierowniczego 22 maja 1980 roku, a według niego samego – 5 listopada 1981 roku zrezygnował z członkostwa w korporacji Towarzystwa Strażnica, w grudniu 1981 roku został wykluczony ze względu na utrzymywanie kontaktów z byłym Świadkiem Peterem Gregersonem

Przypisy

  1. a b Watchtower: Czym jest Ciało Kierownicze Świadków Jehowy?. jw.org, 2015-05. [dostęp 2015-05-27].
  2. a b c Watchtower: Samuel Herd: Być niewolnikiem Jehowy to niezwykły zaszczyt (Mat. 24:45). tv.jw.org, 2016-08-22. [dostęp 2016-08-22].
  3. a b c d e f Jak Jehowa prowadzi swój lud obecnie?. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”. CXXXVIII, s. 18–22, luty 2017. Towarzystwo Strażnica. 
  4. Watchtower: Jak Świadkowie Jehowy są zorganizowani?. jw.org. [dostęp 2017-02-13].
  5. Watchtower: Rocznik Świadków Jehowy 2017. Towarzystwo Strażnica, 2016, s. 177.
  6. Watchtower: Sprawozdanie ze zgromadzenia statutowego 2012. jw.org, 2012-10. [dostęp 2016-12-04].
  7. Kto rzeczywiście jest niewolnikiem wiernym i roztropnym?. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”. CXXXIV, s. 20–25, 15 lipca 2013. Towarzystwo Strażnica. 
  8. Kim jest „niewolnik wierny i roztropny”?. „Kto dzisiaj wykonuje wolę Jehowy?”, 2014. Towarzystwo Strażnica. 
  9. Jak funkcjonuje Ciało Kierownicze?. „Kto dzisiaj wykonuje wolę Jehowy?”, 2014. Towarzystwo Strażnica. 
  10. Watchtower. Ciało Kierownicze a korporacja prawna — na czym polega różnica. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”. CXXII, s. 28–31, 15 stycznia 2001. Towarzystwo Strażnica. ISSN 1234-1150. 
  11. Rocznik Świadków Jehowy 2014. Nowy Jork: Towarzystwa Strażnica, 2014, s. 5.
  12. Watchtower: David Splane: Decyzje „niewolnika wiernego i roztropnego” (Mat. 24:45). tv.jw.org, 2016-08-01. [dostęp 2016-08-17].
  13. Watchtower. „Zawsze ceńcie takich ludzi”. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”. CXXXVI, s. 3, 15 października 2015. Towarzystwo Strażnica. ISSN 1234-1150. 
  14. Watchtower: Sprawozdanie ze zgromadzenia statutowego w 2014 roku. Sto lat rządów Królestwa!. jw.org. [dostęp 2015-05-14].
  15. JW Broadcasting – listopad 2015. tv.jw.org, 2015-11-02. [dostęp 2015-11-05].
  16. a b Watchtower. Pokornie współpracujmy z troskliwymi pasterzami. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 24, 1 kwietnia 2007. Towarzystwo Strażnica. ISSN 1234-1150. 
  17. Watchtower. Wierny szafarz i jego Ciało Kierownicze. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 20–24, 15 czerwca 2009. Towarzystwo Strażnica. ISSN 1234-1150. 
  18. Watchtower. Służenie Jehowie „ramię przy ramieniu”. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 26, 27, nr 13/1982. Towarzystwo Strażnica. ISSN 1234-1150. 
  19. Watchtower: Guy H. Pierce, Member of the Governing Body of Jehovah’s Witnesses, Dies (ang.). jw.org, 2014-03-20. [dostęp 2014-03-20].
  20. a b Watchtower. Nowy członek Ciała Kierowniczego. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 26, 15 lipca 2013. Towarzystwo Strażnica. ISSN 1234-1150. 
  21. a b c d Watchtower. Nowi członkowie Ciała Kierowniczego. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 26, 15 marca 2006. Towarzystwo Strażnica. ISSN 1234-1150. 
  22. „Powinno wszystkim przysporzyć radości”. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, 15 grudnia 2000. Towarzystwo Strażnica. ISSN 1234-1150. 
  23. Watchtower. „Niech się weselą mnogie wyspy”. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”. CXXXVI, s. 3–8, 15 sierpnia 2015. Towarzystwo Strażnica. ISSN 1234-1150. 
  24. JW – Broadcasting, marzec 2017. tv.jw.org, 2017-03-06. [dostęp 2017-03-06].
  25. Watchtower. Straciłem tatę — zyskałem Ojca. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 17–22, 15 lipca 2014. Towarzystwo Strażnica. ISSN 1234-1150. 
  26. Watchtower. Pamiętanie o mojej pierwszej miłości pomaga mi trwać. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 3–8, 15 maja 2015. Towarzystwo Strażnica. ISSN 1234-1150. 
  27. Mark Sanderson: Jehowa wspiera chorych (Dzieje 15:29). tv.jw.org, 2017-03-14. [dostęp 2017-03-14].
  28. Watchtower: Ciekawe migawki z zakończenia nauki przez 134 klasę Szkoły Gilead. jw.org. [dostęp 2016-12-04].
  29. Watchtower. Nowi członkowie Ciała Kierowniczego. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 29, 1 stycznia 2000. Towarzystwo Strażnica. ISSN 1234-1150. 
  30. Rocznik Świadków Jehowy 2012. Nowy Jork: Towarzystwo Strażnica, 2012, s. 32.
  31. Watchtower. Radość z powodu „zwycięstwa z Barankiem”. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 31, 15 października 2007. Towarzystwo Strażnica. ISSN 1234-1150. 
  32. Watchtower. Zawsze ściśle związany z organizacją Jehowy. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 23–27, nr 21 1987. Towarzystwo Strażnica. ISSN 1234-1150. 
  33. Watchtower. Wspaniały nadzorca i drogi przyjaciel. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 6, 15 maja 2011. Towarzystwo Strażnica. ISSN 1234-1150. 
  34. Watchtower. Wytrwały, wciąż rozradowany uczestnik dobrego dzieła. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 20, nr 18 1977. Towarzystwo Strażnica. ISSN 1234-1150. 
  35. Zmarł Guy Pierce, członek Ciała Kierowniczego Świadków Jehowy. jw.org, 2014-03-20. [dostęp 2014-08-26].
  36. Watchtower. ‛Znał drogę’. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”. CXXXV, s. 3, 15 grudnia 2014. Towarzystwo Strażnica. ISSN 1234-1150. 
  37. Śladami pielgrzymów. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”. CXXXIII, s. 31, 15 sierpnia 2012. Watchtower. ISSN 1234-1150. 
  38. Watchtower. ‛Miał upodobanie w prawie Jehowy’. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 31, 15 września 2006. Towarzystwo Strażnica. ISSN 1234-1150. 
  39. Watchtower. Człowiek, który kochał życie i ludzi. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 8, 1 stycznia 2007. Towarzystwo Strażnica. ISSN 1234-1150. 
  40. 1980 Yearbook of Jehovah's Witnesses. Watchtower, 1980, s. 257. (ang.)
  41. Watchtower. ‛Miał upodobanie w prawie Jehowy’. „Nasza Służba Królestwa”, s. 2, nr 8 1980. Watchtower (ang.). 
  42. Franz Raymond: Kryzys Sumienia. 2007, s. 409–431.
  43. M. James Penton: Apocalypse delayed: the story of Jehovah's Witnesses. Toronto: University of Toronto Press, 1997, s. 393. ISBN 0-8020-7973-3.
  44. Watchtower. Jak jest zorganizowane Ciało Kierownicze. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 29, 15 maja 2008. Towarzystwo Strażnica. ISSN 1234-1150. 
  45. Królestwo Boże panuje!. Strażnica – Towarzystwo Biblijne i Traktatowe, 2014, s. 130, 131.
  46. Watchtower: Osiągnięcia organizacji – Haiti po trzęsieniu ziemi. tv.jw.org, 2016-12-25. [dostęp 2017-01-19].
  47. Watchtower: Tour of the Legal Department at World Headquarters (ang.). tv.jw.org, 2014-10-06. [dostęp 2017-03-22].
  48. a b c d e f Watchtower: The World Headquarters of Jehovah's Witnesses (ang.). jw.org, 2017. [dostęp 2017-03-22].
  49. Watchtower. Przekonałem się, że warto chodzić z mądrymi. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”. CXXXVIII, s. 3–7, marzec 2017. Towarzystwo Strażnica. 
  50. Watchtower: 19 000 lotów w prezencie. jw.org, 2015-07-13. [dostęp 2015-07-13].
  51. Jak jest redagowana i tłumaczona nasza literatura?. „Kto dzisiaj wykonuje wolę Jehowy?”, 2014. Towarzystwo Strażnica. 
  52. Program zgromadzenia statutowego w roku 2016: Część 1 – Biuro Główne w Warwick. tv.jw.org, 2016-11-02. [dostęp 2017-01-19].
  53. Watchtower: Ogólnoświatowa działalność wydawnicza, dzięki której ludzie uczą się o Bogu. jw.org, 2014-04-03. [dostęp 2014-04-03].
  54. Watchtower: Filmy w setkach języków. jw.org. [dostęp 2015-05-14].
  55. Watchtower: Biura Tłumaczeń pomagają w rozgłaszaniu orędzia o Królestwie. tv.jw.org, 2015-06-12. [dostęp 2015-06-12].
  56. Watchtower. Ocalić klejnoty przeszłości. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”. CXXXIII, s. 31, 32, 15 grudnia 2012. Towarzystwo Strażnica. ISSN 1234-1150. 
  57. Wycieczka po Dziale Plastycznym. tv.jw.org, 2016-09-05. [dostęp 2016-09-05].
  58. Watchtower. Uroczyste oddanie Centrum Szkoleniowego Towarzystwa Strażnica – święto dla Jehowy. „Strażnica Zwiastująca Królestwo Jehowy”, s. 8–10, 15 listopada 1999. Towarzystwo Strażnica. ISSN 1234-1150. 
  59. Watchtower: Tour of the Correspondence Department at World Headquarters (ang.). tv.jw.org, 2014-11-01. [dostęp 2017-03-22].

Linki zewnętrzne[edytuj]