Dmitrij Jazow

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Dmitrij Timofiejewicz Jazow
Дмитрий Тимофеевич Язов
Ilustracja
marszałek Związku Radzieckiego marszałek Związku Radzieckiego
Data i miejsce urodzenia 8 listopada 1924
Jazowo, Rosyjska FSRR
Przebieg służby
Lata służby 1941–1994
Siły zbrojne Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Armia Czerwona
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Armia Radziecka
Rosja Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej
Stanowiska d-ca: Armii Ogólnowojskowej, d-ca Okręgów Wojskowych: Środkowoazjatyckiego, Dalekowschodniego, minister obrony ZSRR
Główne wojny i bitwy II wojna światowa;
Pucz moskiewski
Odznaczenia
Order HonoruOrder LeninaOrder Rewolucji PaździernikowejOrder Czerwonego SztandaruOrder Wojny Ojczyźnianej I klasyOrder Czerwonej GwiazdyOrder „Za Służbę Ojczyźnie w Siłach Zbrojnych ZSRR” III klasy (ZSRR)Medal „Za Zasługi Bojowe”Medal „Za Obronę Leningradu”Medal 100-lecia urodzin LeninaMedal „Za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945”Medal 20-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-194530 years of victory rib.png40 years of victory rib.pngMedal Weterana Sił Zbrojnych ZSRR Medal "Za umacnianie współpracy wojskowej"Medal Za Zagospodarowywanie Dziewiczych Ziem30 years saf rib.png40 years saf rib.png50 years saf rib.png60 years saf rib.png70 years saf rib.pngMedal 250-lecia LeningraduMedal Za nienaganną służbę I stopniaMedal Za nienaganną służbę II stopniaOrder Scharnhorsta (NRD) Order Czerwonego Sztandaru (Czechosłowacja)
Minister obrony ZSRR gen. Dimitrij Jazow podczas wizyty w Stanach Zjednoczonych w 1989

Dmitrij Timofiejewicz Jazow (Dymitr Jazow), ros. Дмитрий Тимофеевич Язов (ur. 8 listopada 1924 w m. Jazowo w obwodzie omskim) – radziecki dowódca wojskowy, ostatni mianowany marszałek Związku Radzieckiego oraz ostatni żyjący marszałek Związku Radzieckiego, minister obrony ZSRR, członek Komitetu Centralnego KPZR, deputowany do Rady Najwyższej ZSRR 10. i 11. kadencji.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dmitrij Jazow uczestniczył w II wojnie światowej jako dowódca plutonu na Froncie Wołchowskim oraz Froncie Leningradzkim, był ranny. Po zakończeniu wojny pozostał w szeregach armii robiąc karierę wojskową.

W 1956 ukończył Akademię Wojskową im. Michaiła Frunzego, a 1976 Wojskową Akademię Sztabu Generalnego. Od stycznia 1946 do października 1953 był dowódcą kompanii, od listopada 1956 do 1958 dowodził batalionem. Od października 1958 do sierpnia 1961 był starszym oficerem w Zarządzie Szkolenia Bojowego Leningradzkiego Okręgu Wojskowego. Od października 1961 do września 1963 dowódca 197 Gwardyjskiego Pułku Zmotoryzowanego w m. Sapiornoje w rejonie Prioziorskim ze składu 64 Gwardyjskiej Dywizji Zmotoryzowanej, który brał udział w Operacji „Anadyr” w czasie kryzysu kubańskiego jako 400 Pułk Zmotoryzowany.

Następnie do sierpnia 1965 był szefem wydziału planowania i szkolenia ogólnowojskowego w sztabie Leningradzkiego Okręgu Wojskowego. Od października 1967 do marca 1971 dowodził 122 Gwardyjską Dywizją Zmotoryzowaną w m. Dauria. Od marca 1971 do stycznia 1973 był dowódcą korpusu armijnego. Od stycznia 1973 do maja 1974 dowódca 4 Armii Ogólnowojskowej w Baku. Od maja 1974 do października 1976 szef I Zarządu w Głównym Zarządzie Kadr Ministerstwa Obrony ZSRR. Od października 1976 do stycznia 1979 był I zastępcą dowódcy Dalekowschodniego Okręgu Wojskowego. Od stycznia 1979 do listopada 1980 dowódca Centralnej Grupy Wojsk w Czechosłowacji. Od listopada 1980 do czerwca 1984 dowódca Środkowoazjatyckiego Okręgu Wojskowego. Od czerwca 1984 do stycznia 1987 dowodził Dalekowschodnim Okręgiem Wojskowym. Od stycznia 1987 do maja 1987 zastępca ministra obrony ZSRR ds. kadr – szef Głównego Zarządu Kadr Ministerstwa Obrony ZSRR. 30 maja 1987 mianowany ministrem obrony ZSRR, zwolniony z tego stanowiska 22 sierpnia 1991.

Stał się przeciwnikiem pieriestrojki i przyłączył się do organizacji puczu przeciwko reformatorskim władzom ZSRR (na czele z Michaiłem Gorbaczowem). Puczyści z 18 na 19 sierpnia 1991 aresztowali Michaiła Gorbaczowa, ogłosili przejęcie władzy, ale wskutek braku wystarczającego poparcia, nawet w armii, zostali wkrótce obaleni i aresztowani.

Dmitrij Jazow dość krótko przebywał w więzieniu, później odpowiadał z wolnej stopy, amnestiowany w 1994 i wysłany na emeryturę, ale z zachowaniem przywilejów i rangi.

Od 1944 członek WKP(b), od 1987 członek Komitetu Centralnego KPZR, deputowany do Rady Najwyższej ZSRR 10. i 11. kadencji. Od 23 marca 1990 członek Rady Prezydenckiej przy Michaile Gorbaczowie.

Awanse[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bolesław Potyrała, Hieronim Szczegóła, Czerwoni marszałkowie. Elita Armii Radzieckiej 1935-1991, Zielona Góra: Wyd. WSP im. Tadeusza Kotarbińskiego, 1997, ISBN 83-86832-23-1, OCLC 835148265.
  • Bolesław Potyrała, Władysław Szlufik, Who is who? Trzygwiazdkowi generałowie i admirałowie radzieckich sił zbrojnych z lat 1940-1991, Częstochowa: WSP, 2001, ISBN 83-7098-662-5, OCLC 831020923.
  • Słownik biograficzny marszałków Związku Radzieckiego, t. I, Koszalin 2004.
  • (ros.) W. Jegorszyn – Feldmarszałkowie i marszałkowie, Moskwa 2000.
  • (ros.) Radziecka Encyklopedia Wojskowa, t. VIII, Moskwa.
  • (ros.) Wielka Encyklopedia Radziecka, Moskwa 1972.
  • (ros.) Wojskowy słownik encyklopedyczny, Moskwa 1986.
  • The Cold War International History Project (ang.).