Europejski Szlak Dziedzictwa Przemysłowego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Szyb wydobywczy kopalni Zollern w Dortmundzie
Stara Kopalnia – Centrum Nauki i Sztuki w Wałbrzychu
Zakłady Salta w Saltaire
Browary Heinekena w Amsterdamie
Zakłady Derwent Valley
Huta żelaza w Völklingen
Most Żelazny Gorge
Muzeum Cruquius
Kopalnia Remmelsberg
New Lanark
Muzeum Garncarstwa Gladstone

Europejski Szlak Dziedzictwa Przemysłowego (ang. European Route of Industrial Heritage, ERIH) – sieć łącząca ponad 850 europejskich obiektów dziedzictwa przemysłowego takich jak krajobrazy postindustrialne, nieczynne kompleksy przemysłowe czy pojedyncze zakłady.

Projekty ERIH[edytuj | edytuj kod]

Sieć jest rezultatem dotychczasowej współpracy pomiędzy 11 europejskimi partnerami w Wielkiej Brytanii, Niemczech i Holandii[1], uczestnikami projektu ERIH II (2003-2008) współfinansowanego w ramach europejskiej inicjatywy wspólnotowej Interreg III B. Projekt bazuje na masterplanie powstałym w grudniu 2001 r. w ramach ERIH I (1999-2001) współfinansowanego poprzez wspólnotowy program Interreg II C[2].

Wzorem dla projektu ERIH był Szlak Dziedzictwa Przemysłowego w Zagłębiu Ruhry[3], największa wówczas sieć turystyczna łącząca obiekty dziedzictwa przemysłowego. ERIH przejął strukturę tej sieci – z tzw. punktów kotwicznych (p. niżej) rozchodzą się pomniejsze szlaki regionalne lub tematyczne. Sam szlak ERIH nie jest oznakowany z uwagi na zbyt duże odległości pomiędzy poszczególnymi obiektami.

Celem projektu ERIH II jest zwrócenie uwagi na wspólne europejskie dziedzictwo przemysłowe oraz promocja turystyczna miejsc związanych z historią przemysłu. Obecnie Europejski Szlak Dziedzictwa Przemysłowego wiedzie przez Wielką Brytanię, Belgię, Holandię, Luksemburg i Niemcy. W ramach projektu ERIH II wyznaczono również Szlaki Regionalne (na terenie Niemiec, Wielkiej Brytanii i Holandii) oraz 10 Europejskich Szlaków Tematycznych w 23 krajach Europy.

Punkty kotwiczne[edytuj | edytuj kod]

Główny szlak składa się z 78 punktów kotwicznych, w tym 7 w Polsce – obiektów dziedzictwa przemysłowego o szczególnym znaczeniu historycznym i potencjale turystycznym:

Położenie Obiekt Temat
Walia Amlwch Mynydd Parys i Porth Amlwch Górnictwo, Transport i komunikacja, Krajobrazy przemysłowe
Holandia Amsterdam Heineken Experience – Browar Heineken Browarnictwo
Belgia Beringen Flamandzkie Muzeum Górnictwa Węglowego Górnictwo
Anglia Birmingham Dzielnica Jubilerów Produkcja
Walia Blaenavon Narodowe Muzeum Węgla Big Pit Górnictwo, Krajobrazy przemysłowe
Anglia Bradford Saltaire Włókiennictwo, Budownictwo i architektura
Niemcy Brandenburg an der Havel Muzeum Przemysłu Żelazo i stal
Anglia Brentford Muzeum Pary Kew Bridge Energia, Woda
Polska Bydgoszcz Exploseum w Bydgoszczy Technika wojenna
Anglia Chatham Doki Chatham Produkcja, Transport i komunikacja
Niemcy Chemnitz Muzeum Przemysłu Włókiennictwo, Produkcja, Transport i komunikacja
Anglia Cromford Zakłady Derwent Valley Włókiennictwo, Krajobrazy przemysłowe
Niemcy Delmenhorst Nordwolle Włókiennictwo, Budownictwo i architektura
Luksemburg Differdange Park Fond-de-Gras Górnictwo, Transport i komunikacja
Niemcy Dortmund Kopalnia Zollern II/IV, Koksownia Hansa Górnictwo, Budownictwo i architektura
Niemcy Duisburg Park Krajobrazowy North Duisburg Żelazo i stal, Krajobrazy przemysłowe
Szkocja Dundee Zakłady Verdant Włókiennictwo
Anglia Duxford Muzeum wojskowe Transport i komunikacja
Holandia Enschede Muzeum Włókiennictwa Jannink Włókiennictwo
Niemcy Essen Kompleks przemysłowy kopalni i koksowni Zollverein Górnictwo, Budownictwo i architektura
Niemcy Euskirchen Reńskie Muzeum Przemysłu Zakłady Włókiennicze Muellera Włókiennictwo
Niemcy Furtwangen Muzeum Zegarów Produkcja
Belgia Gandawa Muzeum Archeologii Przemysłowej i Włókiennictwa Włókiennictwo
Anglia Gloucester Muzeum Narodowe Wodaways oraz dok Gloucester Transport i komunikacja
Niemcy Goslar Kopalnia Rammelsberg Górnictwo
Niemcy Gräfenhainichen Ferropolis – miasto żelaza Górnictwo, Żelazo i stal
Holandia Haarlemmermeer Muzeum Cruquius Woda, Budownictwo i architektura
Niemcy Hamburg Muzeum Pracy Produkcja, Transport i komunikacja
Holandia Hengelo Muzeum Technologii HEIM Produkcja, Energia, Transport i komunikacja
Holandia Hoorn Muzeum Tramwajów Parowych Hoorn-Medemblik Transport i komunikacja
Niemcy Hoyerswerda Łużyckie Muzeum Górnictwa w Knappenrode Górnictwo
Holandia Kerkrade Muzeum Przemysłu INDUSTRION Górnictwo, Produkcja
Anglia Kidderminster Kolej Severn Valley Transport i komunikacja
Dania Kongens Lyngby Zakłady Brede Włókiennictwo, Produkcja, Budownictwo i architektura
Belgia La Louvière Kopalnia Bois-du-Luc Górnictwo, Budownictwo i architektura
Niemcy Lage Westfalskie Muzeum Przemysłu Cegielnia w Lage Produkcja
Szkocja Lanark New Lanark Włókiennictwo, Budownictwo i architektura
Niemcy Lichterfeld Most transmisyjny F60 Górnictwo, Żelazo i stal, Krajobrazy przemysłowe
Anglia Liverpool Muzeum Morskie Merseyside Transport i komunikacja, Budownictwo i architektura
Walia Llanberis Walijskie Muzeum Slate Produkcja, Budownictwo i architektura, Krajobrazy przemysłowe
Polska Łódź Manufaktura Przemysł, Włókiennictwo
Anglia Manchester Muzeum Nauki i Przemysłu Włókiennictwo, Produkcja, Energia, Transport i komunikacja, Woda
Anglia Market Harborough Śluzy Foxton Transport i komunikacja
Niemcy Merkers Kopalnia Merkers Adventure Górnictwo
Szkocja Newtongrange Szkockie Muzeum Górnictwa Górnictwo
Anglia Northwich Zakłady Lion Salt Górnictwo
Niemcy Norymberga Muzeum Kolei Niemieckich (DB) Transport i komunikacja
Niemcy Oberhausen Norweskie Muzeum Energii Wodnej i Przemysłu Żelazo i stal, Energia
Norwegia Odda-Tyssedal Dawny zbiornik gazu na terenie centrum handlowo-rozrywkowego CentrO Energia, Krajobrazy przemysłowe
Niemcy Papenburg Stocznia Meyer Produkcja, Transport i komunikacja
Niemcy Peenemünde Centrum Informacji Historycznej i Technicznej Energia, Transport i komunikacja, Krajobrazy przemysłowe
Francja Petite-Rosselle Muzeum Carreau Wendel Górnictwo
Czechy Pilzno Browar Pilsner Urquell i Muzeum Browarnictwo
Walia Rhondda Park Dziedzictwa Rhondda Górnictwo, Krajobrazy przemysłowe
Szwecja Rolfstorp Grimeton Transport i komunikacja
Holandia Rotterdam Nabrzeże Wilhelmina Produkcja, Transport i komunikacja
Niemcy Selb Europejskie Muzeum Przemysłu Chin Produkcja
Anglia Sheffield Muzeum Kelham Island Żelazo i stal, Produkcja, Energia
Niemcy Solingen Reńskie Muzeum Przemysłu Hendricha Żelazo i stal
Anglia Stoke-on-Trent Muzeum Garncarstwa Gladstone Produkcja
Walia Swansea Narodowe Muzeum Wodafront Górnictwo, Żelazo i stal, Produkcja, Transport i komunikacja
Polska Tarnowskie Góry Zabytkowa Kopalnia Srebra Górnictwo
Anglia Tavistock Nabrzeże Morwellham Górnictwo, Transport i komunikacja
Anglia Telford Muzea Mostu Żelaznego Gorge Żelazo i stal, Produkcja, Energia
Hiszpania Terrassa Katalońskie Muzeum Nauki i Przemysłu Włókiennictwo, Energia, Transport i komunikacja
Polska Tychy Tyskie Browarium Browarnictwo
Niemcy Völklingen Huta żelaza Żelazo i stal, Energia, Krajobrazy przemysłowe
Anglia Wakefield Narodowe Muzeum Górnictwa Węglowego Anglii Górnictwo
Anglia Waltham Abbey Królewska Fabryka Prochu Waltham Abbey Royal Górnictwo, Produkcja, Krajobrazy przemysłowe
Holandia Zaandam Muzeum Zaanse Schans Energia, Woda
Polska Zabrze Zabytkowa Kopalnia Węgla Kamiennego Guido Górnictwo
Niemcy Zehdenick Park Cegielni Mildenberg Produkcja
Holandia Zevenaar Cegielnia De Panoven Produkcja
Niemcy Zwickau Muzeum Augusta Horcha Produkcja, Transport i komunikacja
Polska Żywiec Muzeum Browaru Żywiec Browarnictwo
Polska Wałbrzych Stara Kopalnia – Centrum Nauki i Sztuki Górnictwo, Nauka, Sztuka, Krajobraz Przemysłowy[4].

Szlaki regionalne[edytuj | edytuj kod]

W ramach projektu ERIH przewiduje się wyznaczenie szlaków regionalnych rozchodzących się z punktów kotwicznych. Obecnie istnieją następujące szlaki regionalne:

Europejskie szlaki tematyczne[edytuj | edytuj kod]

Aktualnie wyznaczonych jest 10 szlaków tematycznych, obejmujących ponad 350 obiektów w 23 krajach europejskich:

  • Górnictwo: Skarby ziemi
  • Żelazo i stal: Ciepło wielkich pieców
  • Włókiennictwo: Od włókna do tkaniny
  • Produkcja: Dobra dla świata
  • Energia: Co nas napędza
  • Transport i komunikacja: Tory rewolucji przemysłowej
  • Woda: Niebieskie złoto
  • Budownictwo i architektura
  • Usługi oraz przemysł rozrywkowy
  • Krajobrazy przemysłowe

Obiekty europejskich szlaków tematycznych w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wielka Brytania: Essex County Council, Telford & Wrekin Borough, The University of Manchester, Torfaen County Borough; Holandia: Stichting Industriecultur Nederlands, prowincja Noord Holland; Niemcy: Ministerium für Bauen und Verkehr NRW, Ministerium für Wirtschaft, Energie und Landesplanung NRW, Projekt Ruhr GmbH, Nordrhein--Westfalen Tourismus e.V., Huta Żelaza w Völklingen
  2. Jürgen Schwark, Antje Boshold: Tourismus und Industriekultur: Vermarktung von Technik und Arbeit. Erich Schmidt Verlag GmbH &, 2004, s. 41–42. ISBN 3-503-07845-2. [dostęp 2010-02-03]. (niem.)
  3. Alison Hems, Marion R. Blockley: Heritage interpretation. Taylor & Francis, 2006, s. 119–120. ISBN 0-415-23797-1. [dostęp 2010-02-03]. (ang.)
  4. Stara Kopalnia dołączyła do Europejskiego Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego. walbrzych24.com. [dostęp 2015-07-14].
  5. PAP: Śląski Szlak Zabytków Techniki w Europejskim Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego. gospodarka.gazeta.pl, 13 stycznia 2010. [dostęp 2010-02-03].
  6. ERIH: New Regional Route in Poland connected to ERIH network (ang.). www.erih.net. [dostęp 2010-02-03].
  7. Muzeum Browaru punktem kotwicznym na Europejskim Szlaku Dziedzictwa Przemysłowego. www.muzeumbrowaru.pl, 19 stycznia 2010. [dostęp 2010-02-03].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Europejski Szlak Dziedzictwa Przemysłowego: Strona oficjalna (niem. • ang. • fr. • niderl.). [dostęp 15 stycznia 2009].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]