Gmina Kromołów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kromołów
gmina wiejska
1919-54 i 1973-77[1]
Herb
Herb
Państwo  PRL
Województwo 1919-39: kieleckie (II RP)
1945: kieleckie (PRL)
1945-50: śląskie
1950-53: katowickie
1953-54: stalinogrodzkie
1973-75: katowickie
1975-77: katowickie (małe)
Powiat 1919-26: będziński
1927-54: zawierciański
1973-75: zawierciański
Siedziba Kromołów
Populacja (1974)
• liczba ludności

6300[2]
Szczegółowy podział administracyjny (1952)
Liczba gromad 6
brak współrzędnych
Portal Portal Polska

Gmina Kromołów – dawna gmina wiejska, istniejąca do 1954 roku oraz w latach 1973-1977[3] w woj. kieleckim, śląskim, tzw. dużym katowickim (czasowo nazwanym stalinogrodzkim), tzw. małym katowickim (obecnie teren woj. śląskiego). Siedzibą gminy był Kromołów (do 1870 odrębna gmina miejska; od 1977 dzielnica Zawiercia)[4].

Za Królestwa Polskiego gmina Kromołów należała początkowo do powiatu olkuskiego w guberni kieleckiej. 1 stycznia?/13 stycznia 1870 do gminy przyłączono pozbawiony praw miejskich Kromołów oraz część[5] pozbawionego praw miejskich Ogrodzieńca[6]. W 1890 roku gminę Kromołów przyłączono do powiatu będzińskiego w guberni piotrkowskiej[7]. 1 lipca 1915 roku z gminy Kromołów[8] wyłączono Zawiercie, któremu nadano prawa miejskie[9].

Na początku okresu międzywojennego gmina Kromołów należała do powiatu będzińskiego w woj. kieleckim. 1 stycznia 1927 roku gmina weszła w skład nowo utworzonego powiatu zawierciańskiego w tymże województwie[10]. Po wojnie gmina przez bardzo krótki czas zachowała przynależność administracyjną, lecz już 18 sierpnia 1945 roku została wraz z całym powiatem zawierciańskim przyłączona do woj. śląskiego[11] (od 6 lipca 1950 roku pod nazwą woj. katowickie[12], a od 9 marca 1953 jako woj. stalinogrodzkie[13]). 1 stycznia 1951 roku część obszaru gminy Kromołów (kolonie Warty i Ręby oraz przysiółek Stawki) przyłączono do Zawiercia[14].

1 lipca 1952 roku gmina składała się z 6 gromad: Blanowice, Bzów, Kromołów, Łośnice, Pomrożyce i Skarżyce[15]. Jednostka została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin[16].

Gmina została reaktywowana 1 stycznia 1973 roku w powiecie zawierciańskim w woj. katowickim[17]. W jej skład weszło 8 sołectw: Blanowice, Bzów, Karlin, Kromołów, Łośnice, Pomrożyce, Skarżyce i Żarkowice[18].

1 czerwca 1975 roku gmina weszła w skład nowo utworzonego mniejszego woj. katowickiego[19].

1 lutego 1977 roku gmina została zniesiona[20], a jej obszar włączony do miasta Zawiercia[21].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Od 1919 jednostka administracyjna nowo utworzonego polskiego woj. kieleckiego; w czasie II wojny światowej przejściowo poza administracją polską.
  2. Liczba ludności z publikacji "Rocznik Demograficzny Polski", GUS 1975-1995
  3. Do 28 września 1954 oraz od 1 stycznia 1973 do 31 stycznia 1977
  4. Główny Urząd Statystyczny w Warszawie: Województwa centralne i wschodnie Rzeczypospolitej Polskiej - podział na gminy według stanu z dnia 1.IV 1933 roku, Książnica-Atlas, Lwów 1933
  5. Drugą część Ogrodzieńca włączono do gminy Złożeniec, tworząc z części gminy Złożeniec wraz z częścią Ogrodzieńca nową gminę Ogrodzieniec
  6. Postanowienie z 7 (19) listopada 1869, ogłoszone 1 (13 stycznia) 1870 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, s. 425)
  7. Maria Nietyksza: Rozwój miast i aglomeracji miejsko-przemysłowych w Królestwie Polskim, 1865-1914. Warszawa: PWN, 1986, s. 358-359.
  8. Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej: Rocznik Statystyki Rzeczypospolitej Polskiej, R. 1, cz. 1 (1920/1921)
  9. Andrzej Gawryszewski: Ludność Polski w XX wieku (rozdział II – Terytorium i podział administracyjny). Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania, 2005.
  10. Dz.U. z 1926 r. Nr 125, poz. 727
  11. Dz.U. z 1945 r. Nr 27, poz. 167
  12. Dz.U. z 1950 r. Nr 28, poz. 255
  13. Dz.U. z 1953 r. Nr 13, poz. 51
  14. Dz.U. z 1950 r. Nr 48, poz. 436
  15. Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
  16. Dz.U. z 1954 r. Nr 43, poz. 191
  17. Dz.U. z 1972 r. Nr 49, poz. 312
  18. Uchwała Nr XX/99/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 6 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie katowickim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 20 grudnia 1972 r., Nr. 12, Poz. 103)
  19. Dz.U. z 1975 r. Nr 17, poz. 92
  20. Dz.U. z 1977 r. Nr 3, poz. 14
  21. Dz.U. z 1977 r. Nr 3, poz. 15