Gubernia kielecka

Gubernia kielecka
Келецкая губерния
	gubernia
	1841–1844 i 1867–1917
	; Gmach Rządu Gubernialnego w Kielcach
	Herb
Państwo	Królestwo Polskie
Siedziba	Kielce
Powierzchnia	10092,6 km²
Populacja (1910); • liczba ludności	; 1 005 500
• gęstość	103 os./km²
	Szczegółowy podział administracyjny
Liczba powiatów	7
	Położenie na mapie Królestwa Polskiego;
	Multimedia w Wikimedia Commons

Gubernia kielecka (ros. Келецкая губерния) – jednostka administracyjna w Królestwie Polskim. Powstała w 1841 roku z przekształcenia guberni krakowskiej ze stolicą w Kielcach. Istniała w latach 1841–1844 i 1867–1917.

W 1844 r. została zlikwidowana i włączona w skład guberni radomskiej. W 1867 r. utworzono ją ponownie na mocy ustawy z 19/31 grudnia 1866 r. o zarządzie gubernialnym i powiatowym w guberniach Królestwa Polskiego^[2]

Podział administracyjny

Powiaty

Gubernia kielecka w 1869 r. zajmowała obszar 170,4 mil² i była zamieszkiwana przez 469 619 osób. W jej skład wchodziło 7 powiatów (ujezdów):

Miasta

Na skutek reformy administracyjnej wprowadzonej ukazem z 1 czerwca 1869 r. prawa miejskie utraciło 27 z 34 miast guberni. Poza Kielcami status miasta zachowały Chęciny, Miechów, Olkusz, Chmielnik, Pińczów i Działoszyce. W 1887 do powiatu kieleckiego włączono gminę Nowa Słupia, znajdującą się dotąd w powiecie opatowskim guberni radomskiej.

Gminy wiejskie

Wykaz gmin guberni kieleckiej wg stanu z 1867 roku^[3]
Lp.	Gmina		Liczba wsi	Liczba dymów	Liczba dusz	Powiat
Lp.	Nazwa rosyjska	Nazwa polska	Liczba wsi	Liczba dymów	Liczba dusz	Powiat
34	Бржеги	Brzegi	29	315	2241	jędrzejowski
136	Венглешинъ	Węgleszyn	36	328	2808	jędrzejowski
165	Водзиславъ	Wodzisław	34	324	2917	jędrzejowski
432	Злотпикв	Złotniki	25	288	2172	jędrzejowski
511	Козловъ	Kozłów	21	310	2098	jędrzejowski
632	Липа	Lipa	13	243	1779	jędrzejowski
711	Мержвинъ	Mierzwin	56	512	4313	jędrzejowski
747	Мстычевъ	Mstyczów	19	282	1955	jędrzejowski
758	Наваржице	Nawarzyce	36	402	3154	jędrzejowski
759	Нагловвице	Nagłowice	28	285	2677	jędrzejowski
870	Пжонцлавъ	Prząsław	35	453	3403	jędrzejowski
956	Раковъ	Raków	37	377	3143	jędrzejowski
1047	Сендзишовъ	Sędziszów	29	301	2185	jędrzejowski
1096	Собковъ	Sobków	14	257	1753	jędrzejowski
35	Бжезины	Brzeziny	10	348	2303	kielecki
65	Бодзентинъ	Bodzentyn	15	688	4633	kielecki
195	Вулька-Клуцка	Wólka Kłucka	34	425	2877	kielecki
344	Домброва	Dąbrowa	18	465	3313	kielecki
539	Коржецко	Korzecko	26	296	1910	kielecki
560	Красна	Krasna	14	299	1910	kielecki
568	Крайно	Krajno	19	558	3920	kielecki
647	Лопушно	Łopuszno	24	415	3150	kielecki
740	Монхоцице	Mąchocice	17	417	2701	kielecki
742	Моравица	Morawica	13	317	2290	kielecki
764	Напенковъ	Napęków	4	295	1831	kielecki
772	Невахлевъ	Niewachlów	17	552	3671	kielecki
946	Радковице	Radkowice	18	304	2019	kielecki
949	Радомице	Radomice	9	272	1777	kielecki
998	Руда	Ruda	15	288	1918	kielecki
1027	Самсоновъ	Samsonów	21	972	6006	kielecki
1092	Сноховице	Snochowice	12	358	2639	kielecki
1145	Суковъ	Suków	11	396	2630	kielecki
1149	Сухедневъ	Suchedniów	12	684	4727	kielecki
1239	Хутанова^[4]	Huta Nowa	5	277	1980	kielecki
1247	Цисовъ	Cisów	9	291	2056	kielecki
1299	Щецно	Szczecno	23	274	1871	kielecki
1308	Яворжня	Jaworznia	32	404	2971	kielecki
118	Ваврягенчице	Wawrzeńczyce	4	353	2344	miechowski
135	Велько-Загуже	Wielko-Zagórze	14	406	2874	miechowski
141	Вержбно	Wierzbno	15	291	2177	miechowski
204	Высоцице	Wysocice	14	301	1844	miechowski
284	Грушовъ	Gruszów	11	319	2122	miechowski
330	Добрановице	Dobranowice	13	238	1736	miechowski
440	Ивановице	Iwanowice	15	357	2476	miechowski
443	Иголомія	Igołomia	10	296	2100	miechowski
469	Капице	Kacice	14	394	2309	miechowski
485	Климонтовъ	Klimontów	14	347	2594	miechowski
501	Коваля	Kowala	10	254	1731	miechowski
510	Козловъ	Kozłów	12	326	2657	miechowski
534	Конюша	Koniusza	20	386	2720	miechowski
579	Ксенжъ-Велькій	Książ Wielki	36	550	4328	miechowski
625	Лентковице	Łętkowice	9	317	2097	miechowski
662	Льгота-Велька	Lgota Wielka	14	306	1900	miechowski
670	Любожица	Luborzyca	27	398	2735	miechowski
725	Михаловце	Michałowice	23	381	2498	miechowski
754	Мѣховъ	Miechów	24	539	3474	miechowski
768	Насѣховице	Nasiechowice	11	274	1898	miechowski
777	Недзвѣдзь	Niedźwiedź	16	373	2556	miechowski
793	Нѣшковъ	Nieszków	19	340	2239	miechowski
848	Падечница	Pałecznica	28	396	2676	miechowski
966	Рацлавице	Racławice	26	335	2736	miechowski
977	Ржежусня	Rzerzuśnia	9	242	1464	miechowski
1195	Тщица	Tczyca	19	412	2534	miechowski
71	Болеславъ	Bolesław	24	466	3528	olkuski
373	Жарновецъ	Żarnowiec	9	544	3443	olkuski
388	Журада	Żurada	26	347	2651	olkuski
430	Зложенецъ	Złożeniec	17	618	4226	olkuski
446	Имбрамовице	Imbramowice	9	485	3276	olkuski
475	Кидовъ	Kidów	16	487	3142	olkuski
505	Кожкевъ	Korzkiew	19	317	2833	olkuski
572	Кромоловъ	Kromołów	22	352	2613	olkuski
573	Крочице	Kroczyce	31	367	3123	olkuski
718	Минога	Minoga	22	314	2898	olkuski
841	Ойцовъ	Ojców	24	515	3639	olkuski
867	Пескова-Скала	Pieskowa Skała	7	796	5359	olkuski
873	Пилица	Pilica	15	291	3417	olkuski
902	Поремба-Дзержна	Poręba Dzierżna	19	776	5169	olkuski
937	Рабштынъ	Rabsztyn	21	785	4823	olkuski
1021	Рычувекъ	Ryczówek	15	359	2672	olkuski
1315	Янгротъ	Jangrot	16	739	4869	olkuski
33	Бейсце	Bejsce	11	430	3137	pińczowski
82	Бощинекъ	Boszczynek	18	438	3013	pińczowski
119	Вавровице	Wawrowice	14	343	2071	pińczowski
155	Виняры	Winiary	8	337	2331	pińczowski
259	Горы	Góry	24	347	3308	pińczowski
336	Добѣславице	Dobiesławice	17	398	2966	pińczowski
354	Дрожеевице	Drożejowice	23	596	4198	pińczowski
396	Загосць	Zagość	8	675	3909	pińczowski
431	Злота	Złota	19	446	3367	pińczowski
448	Казмѣржа-Велька	Kazimierza Wielka	13	409	2894	pińczowski
486	Клишовъ	Kliszów	21	437	3455	pińczowski
549	Костелецъ	Kościelec	14	318	2308	pińczowski
577	Ксёпжице-Вельке	Książnice Wielkie	12	302	2068	pińczowski
760	Нагоржаны	Nagórzany	20	285	2050	pińczowski
817	Опатовецъ	Opatowiec	15	303	1861	pińczowski
875	Пинчовъ	Pińczów	12	459	2727	pińczowski
1029	Санцигневъ	Sancygniów	25	238	2003	pińczowski
1029	Санцигневъ	Sancygniów	25	238	2003	pińczowski
1175	Тополя	Topola	11	328	2250	pińczowski
1211	Филиповице	Filipowice	16	363	2289	pińczowski
1226	Хотель-Червоный	Chotel Czerwony	5	133	1354	pińczowski
1235	Хробержъ	Chroberz	16	604	4112	pińczowski
1254	Чарковы	Czarkowy	8	485	3033	pińczowski
1258	Чарноцинъ	Czarnocin	22	315	3341	pińczowski
128	Велечъ	Wełecz	1	292	1804	stopnicki
187	Войча	Wojcza	12	504	2738	stopnicki
232	Гнойно	Gnojno	23	374	2891	stopnicki
268	Грабки	Grabki	19	348	2245	stopnicki
279	Гротники	Grotniki	13	481	3100	stopnicki
357	Другая	Drugnia	11	281	1458	stopnicki
417	Зборовъ	Zborów	16	227	1902	stopnicki
592	Курозвенки	Kurozwęki	15	288	1628	stopnicki
653	Лубнице	Łubnice	16	323	2137	stopnicki
687	Малышева	Maleszowa	14	368	2283	stopnicki
799	Оглендовъ	Oględów	21	476	2959	stopnicki
844	Павловъ	Pawłów	10	568	3228	stopnicki
855	Пацановъ	Pacanów	18	507	3333	stopnicki
864	Пенчелице	Pęczelice	13	229	1817	stopnicki
906	Потокъ	Potok	9	363	2088	stopnicki
940	Радзановъ	Radzanów	15	253	1518	stopnicki
1126	Стопница	Stopnica	17	433	2813	stopnicki
1147	Суфчице	Sufczyce	19	356	2341	stopnicki
1191	Тучемпы	Tuczępy	19	399	2908	stopnicki
1222	Хмѣльникъ	Chmielnik	23	413	2875	stopnicki
1278	Шанецъ	Szaniec	17	435	3075	stopnicki
1281	Шидловъ	Szydłów	6	298	1718	stopnicki
1300	Щитники	Szczytniki	12	296	1858	stopnicki
356	Дрохлинъ	Drochlin	11	298	2106	włoszczowski
444	Ижоидзе	Irządze	30	535	4873	włoszczowski
493	Ключевско	Kluczewsko	14	195	1766	włoszczowski
565	Красоцинъ	Krasocin	28	286	2123	włoszczowski
589	Куржелевъ	Kurzelów	15	249	1854	włoszczowski
744	Москаржевъ	Moskorzew	37	424	3922	włoszczowski
778	Незнановице	Nieznanowice	42	402	3062	włoszczowski
805	Олешно	Oleszno	24	261	2220	włoszczowski
947	Радковъ	Radków	29	439	4350	włoszczowski
991	Рокитно-Жондове	Rokitno Rządowe	8	395	2859	włoszczowski
1051	Сецеминъ	Secemin	38	450	3476	włoszczowski
1084	Слупя	Słupia	24	324	3332	włoszczowski
1100	Сокольники	Sokolniki	18	479	3061	włoszczowski
1234	Хржанстовъ	Chrząstów	21	375	2730	włoszczowski

Administracja

Gubernatorzy

Gubernatorzy cywilnego rządu gubernialnego w Kielcach
Lp	Imię i nazwisko	Okres zajmowania urzędu
1	Antoni Walewski	od 1841 do 31.12.1844
2	Konstanty Dymitriewicz Chlebnikow	od 1.01.1867 do 18.03.1869
3	Anatolij Iwanowicz Nieratow	od 18.03.1869 do 10.03.1871
4	Aleksander Nikitin Leszczow	od 23.04.1871 do 5.07.1884
5	Nikołaj Fiedorowicz Iwanienko	od 5.07.1884 do 2.05.1897
6	Jewginij Pawłowicz Szczirowskij	od 2.05.1897 do 1.07.1899
7	Borys Aleksandrowicz Ozierow	od 1.07.1899 do 1914
8	Walerian Ligin	od 1915 do 26.01.1918

Posłowie

W latach 1906–1917 posłami do Dumy Państwowej z guberni kieleckiej byli^[5]:

Jan Bielawski (II Duma)
Henryk Dembiński (II Duma)
Wiktor Jaroński (I, II, III i IV Duma)
Mateusz Manterys (I Duma)
Teofil Waligórski (I Duma)

Przypisy

↑ Andrzej Gawryszewski: Ludność Polski w XX wieku. Warszawa: Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania im. Stanisława Leszczyckiego PAN, 2005, s. 18. ISBN 83-87954-66-7.
↑ Dziennik Praw, T. 66, s. 291-293.
↑ Алфавитный список сельских гмин Царства Польского : [2-е изд.] / сост. в канцелярии Учредит. Ком. – Варшава : Тип. Варш. жандарм. округа, 1867. – IX, 94 с.
↑ Błędny zapis. Powinno być Новая Гута.
↑ Cz. Brzoza, K. Stepan, Posłowie polscy w parlamencie rosyjskim 1906–1917. Słownik biograficzny, Warszawa 2001, s. 250-251.

Bibliografia

Guldon Ł., Urzędy administracji ogólnej w guberni kieleckiej w drugiej połowie XIX i początkach XX wieku. Dzieje ustrojowe, przepisy kancelaryjne, stan opracowania, wykorzystanie w badaniach regionalnych i naukowych, dostęp 14 lipca 2011 r.
Guldon Z., Massalski A., Historia Kielc do roku 1945, Kielce 2000.
Swajdo J., Między Wisłą a Pilicą. Dzieje podziałów administracyjnych w regionie kielecko-radomskim do 1975 roku, Kielce 2005.

Linki zewnętrzne

[1] Andrzej Gawryszewski: Ludność Polski w XX wieku. Warszawa: Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania im. Stanisława Leszczyckiego PAN, 2005, s. 18. ISBN 83-87954-66-7.

[2] Dziennik Praw, T. 66, s. 291-293.

[:32-3] Алфавитный список сельских гмин Царства Польского : [2-е изд.] / сост. в канцелярии Учредит. Ком. – Варшава : Тип. Варш. жандарм. округа, 1867. – IX, 94 с.

[4] Błędny zapis. Powinno być Новая Гута.

[5] Cz. Brzoza, K. Stepan, Posłowie polscy w parlamencie rosyjskim 1906–1917. Słownik biograficzny, Warszawa 2001, s. 250-251.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

Gubernatorzy	Konstantin Chlebnikow Aleksandr Leszczow Nikołaj Iwanienko Jewgienij Szczirowski Boris Ozierow Walerian Ligin
Wicegubernatorzy	Apollon Manyiłow Iwan Goriemykin Michaił Siewastjanow Aleksandr Fribies Jewgienij Subbotkin Michaił Majlewski Iwan Podgropodnikow Aleksandr Sołncew Konstantin Miller Aleksandr Fullon Boris Ozierow Matwiej Michalewicz Dmitrij Diewiel Oriest Kobylecki