Gąszczaki
Atrichornithidae | |||
Stejneger, 1885[1] | |||
![]() Przedstawiciel rodziny – gąszczak krzykliwy (A. clamosus) | |||
Systematyka | |||
Domena | |||
---|---|---|---|
Królestwo | |||
Typ | |||
Podtyp | |||
Gromada | |||
Podgromada | |||
Infragromada | |||
Rząd | |||
Podrząd | |||
Rodzina |
gąszczaki | ||
Typ nomenklatoryczny | |||
Rodzina: Atrichornis Stejneger, 1885 | |||
Synonimy | |||
| |||
Rodzaje | |||
|
Gąszczaki[6][7], krzakówki[8] (Atrichornithidae) – monotypowa rodzina ptaków z podrzędu śpiewających (Oscines) w obrębie rzędu wróblowych (Passeriformes), najbliżej spokrewniona z lirogonami (Menuridae), z którymi tworzy takson Menurides[9][10]. Są zagrożone wyginięciem.
Występowanie
[edytuj | edytuj kod]Rodzina obejmuje dwa gatunki występujące wyłącznie w Australii[11]; gąszczak rdzawy występuje w lasach deszczowych pogranicza Queenslandu i Nowej Południowej Walii natomiast gąszczak krzykliwy występuje w Australii Zachodniej.
Morfologia
[edytuj | edytuj kod]Oba gatunki są rozmiarami zbliżone do szpaka (długość ciała 17–23 cm, masa ciała 34–60 g)[12], mają maskujące brązowoszare upierzenie. Żyją w podszycie leśnym, są bardzo trudne do zauważenia. Śpiew samców jest jednak bardzo donośny, dzwoniący i metaliczny.
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]Rodzaj zdefiniował w 1844 roku angielski przyrodnik John Gould w książce swojego autorstwa o tytule The birds of Australia i nadając mu nazwę Atrichia[3]. Jednak nazwa ta była już zajęta przez rodzaj muchówki którą opisał w 1803 roku niemiecki entomolog Franz von Paula Schrank; w związku z tym w 1885 roku amerykański zoolog Leonhard Hess Stejneger nadał mu nową nazwę Atrichornis jednocześnie umieszczając go w nowo nazwanej rodzinie Atrichornithidae[1].
Nazewnictwo
[edytuj | edytuj kod]- Atrichia (Atricha): gr. ατριχος atrikhos „bezwłosy”, od negatywnego przedrostka α- a-; θριξ thrix, τριχος trikhos „włosy”[13].
- Atrichornis: gr. ατριχος atrikhos „bezwłosy”, od negatywnego przedrostka α- a-; θριξ thrix, τριχος trikhos „włosy”; ορνις ornis, ορνιθος ornithos „ptak”[14].
- Rahcinta: anagram nazwy rodzajowej Atrichia Gould, 1844[15]. Typ nomenklatoryczny: Atrichia clamosa Gould, 1844.
Podział systematyczny
[edytuj | edytuj kod]Do rodziny należy jeden rodzaj z dwoma gatunkami[6]:
- Atrichornis rufescens (E.P. Ramsay, 1866) – gąszczak rdzawy
- Atrichornis clamosus (Gould, 1844) – gąszczak krzykliwy
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c L.H. Stejneger: Order XVIII. – Passeres. W: J.S. Kingsley (red.): The standard natural history. Cz. 4: Birds. Boston: S.E. Cassino and company, 1885, s. 462. (ang.).
- ↑ M.C.A. Fürbringer: Untersuchungen zur Morphologie und Systematik der Vögel, zugleich ein Beitrag zur Anatomie der Stütz- und Bewegungsorgane. Cz. 2. Amsterdam: T. van Holkema, 1888, s. 1538. (niem.).
- ↑ a b J. Gould: The birds of Australia. London: Printed by R. and J. E. Taylor; pub. by the author, 1848, s. ryc. i tekst. (ang.).
- ↑ E.H.M. Sladen. Where should Atricha clamosa be placed in the system?. „The Zoologist: a monthly journal of natural history”. 3, s. 942, 1845. (ang.).
- ↑ G.M. Mathews. List of additions of new sub-species to, and changes in, my List of the Birds of Australia. „Austral Avian Record”. 3 (3), s. 58, 1916. (ang.).
- ↑ a b Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Atrichornithidae Stejneger, 1885 (1875) - gąszczaki - Scrubbirds (wersja: 2019-04-15). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-11-19].
- ↑ P. Mielczarek & W. Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, s. 11, 1999.
- ↑ Przemysław Busse: Mały słownik zoologiczny - Ptaki. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 23. ISBN 83-214-0563-0.
- ↑ R. Terry Chesser, José ten Have. On the phylogenetic position of the scrub-birds (Passeriformes: Menurae: Atrichornithidae) of Australia. „Journal of Ornithology”. 148 (4), s. 471–476, 2007. DOI: 10.1007/s10336-007-0174-9. (ang.).
- ↑ John H. Boyd III: Atrichornithidae: Scrub-birds. [w:] Aves—A Taxonomy in Flux 3.06 Introduction [on-line]. John Boyd's Home Page. [dostęp 2015-11-01]. (ang.).
- ↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Lyrebirds, scrubbirds, bowerbirds, Australasian wrens. IOC World Bird List (v13.1). [dostęp 2023-05-22]. (ang.).
- ↑ D.W. Winkler, S.M. Billerman & I.J. Lovette: Scrub-birds (Atrichornithidae), version 1.0. W: S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy): Birds of the World. Ithaca, NY: Cornell Lab of Ornithology, 2020. DOI: 10.2173/bow.atrich1.01. [dostęp 2023-05-22]. (ang.).
- ↑ Atrichia, [w:] The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2023-05-22] (ang.).
- ↑ Atrichornis, [w:] The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2022-01-18] (ang.).
- ↑ Rahcinta, [w:] The Key to Scientific Names, J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2023-05-22] (ang.).
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Artykuł o gąszczakach (ang.)