Dziwogony

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dziwogony
Dicruridae[1]
Vigors, 1825
Przedstawiciel rodziny – dziwogon białobrzuchy (Dicrurus caerulescens)
Przedstawiciel rodziny – dziwogon białobrzuchy (Dicrurus caerulescens)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina dziwogony
Synonimy

Rodzaju:

Rodzaje
Dziwogon rajski (Dicrurus paradiseus)
Dziwogon włochaty (Dicrurus bracteatus), południowo-wschodni Queensland, Australia

Dziwogony, dławiki[14] (Dicruridae) – monotypowa rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes), obejmująca ponad dwadzieścia gatunków ptaków.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Rodzina obejmuje gatunki zamieszkujące tropiki Starego Świata[15].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Są to ptaki owadożerne, często polują na owady łapiąc je w locie, czasami chwytają zdobycz na ziemi. Długość ciała bez ogona 19-65 cm, masa ciała 25-124 g[16]. Większość gatunków jest czarna bądź szaroczarna, często z metalicznym połyskiem. Mają długi zawinięty ogon (stąd ich nazwa), który u niektórych gatunków azjatyckich przybiera bardziej strojne formy.

Żyją w otwartych lasach lub w buszu. Składają dwa do czterech jaj. Gniazdo budują wysoko na drzewie. W okolicy gniazda są bardzo agresywne, atakują nawet dużo większe od siebie stworzenia.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwa rodzajowa jest połączeniem słów z języka greckiego: δικρος dikros – „rozwidlony, widlasty” oraz ουρα oura – „ogon”[17].

Gatunek typowy[edytuj | edytuj kod]

Corvus balicassius Linnaeus

Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]

W latach 90. XX wieku Sibley i współpracownicy przeprowadzili badania pokrewieństwa (przy użyciu hybrydyzacji DNA-DNA) między różnymi gatunkami m.in. tej rodziny. Efektem tych prac było znaczne poszerzenie rodziny dziwogonów. W nowej tak powstałej rodzinie Dicruridae obejmującej ponad 150 gatunków ptaków właściwe dziwogony uzyskały rangę podrodziny (Dicrurinae), pozostałe dwie podrodziny to monarkowate (Monarchinae) i wachlarzówki (Rhipidurinae)[18]. W 2008 Christidis L. i Boles W.E. podnieśli monarkowate i wachlarzówki do rangi rodzin[19].

Do dziwogonów zalicza się jeden rodzaj z następującymi gatunkami[20][21]:

Część ujęć systematycznych wyróżnia jeszcze D. (h.) sumatranus (dziwogon sumatrzański) i D. (h.) densus (dziwogon melodyjny), taksony wyodrębniane z D. hottentottus[22][24] oraz D. (p.) lophorinus (dziwogon wstęgopióry), takson wyodrębniany z D. paradiseus[25][26]

Kladogram rodziny według Pasquet, et al., 2007[27]:

Dicruridae

D. aeneus


 
 
 

D. paradiseus



D. annectans



 
 

D. megarhynchus



D. bracteatus



 

D. hottentotus



D. balicassius






D. remifer



 
 
 

D. waldenii


 

D. aldabranus



D. forficatus




 
 
 

D. adsimilis



D. macrocercus




D. modestus



 

D. fuscipennis




 

D. leucophaeus




 

D. atripennis



D. ludwigii





Uwagi

  1. Francuska nazwa „Edolio” dla dziwogonów.
  2. Nepalska nazwa „Chibey” lub „Chibya” dla dziwogona lirosternego.
  3. Bengalska nazwa „Bhring rāj” – król pszczół, dla dziwogona rajskiego.
  4. Nazwa w hindi „Bhuchanjā and Bhujangā” dla dziwogona długosternego.
  5. Nepalska nazwa „Chaptia” dla dziwogona spiżowego.
  6. Greckie δισσος dissos – „podwójny” (δις dis – „dwukrotny” (δυο duo – „dwa”)); σημεια sēmeia – „flaga, sztandar wojskowy”; ουρα oura – „ogon”.
  7. Greckie δικρανον dikranon – „widły” (δικρανος dikranos – „dwugłowy”); στρεπτος streptos – „zakrzywiony, skręcony” (στρεφω strephō – „skręcać”).
  8. Rodzaj Dissemurus Gloger, 1841; greckie -οιδης -oidēs – „przypominający”.
  9. Rodzaj Dicrurus Vieillot, 1816; greckie οψις opsis – „wygląd”.
  10. Zdrobnienie nazwy rodzaju Dissemurus Gloger, 1841.
  11. Greckie νοτος notos – „południe”; rodzaj Chibia Hodgson, 1836.
  12. Greckie δικρος dikros, δικρα dikra – „rozwidlony”; rodzaj Chibia Hodgson, 1836.

Przypisy

  1. Dicruridae, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. G. Cuvier: Le règne animal distribué d'après son organisation: pour servir de base a l'histoire naturelle des animaux et d'introduction a l'anatomie comparée. T. 1. Paryż: Chez Déterville, 1817, s. 350. (fr.)
  3. Hodgson 1836 ↓, s. 324.
  4. Hodgson 1836 ↓, s. 325.
  5. 5,0 5,1 Hodgson 1836 ↓, s. 326.
  6. C. W. L. Gloger: Gemeinnütziges Hand- und Hilfsbuch der Naturgeschichte. Breslau: A. Schulz, 1842, s. 347. (niem.)
  7. H. G. L. Reichenbach: Avium systema naturale. Drezno i Lipsk: Expedition der vollständigsten naturgeschichte, 1850, s. tab. 88. (niem.)
  8. A. O. Hume. Novelties. „Stray feathers. Journal of ornithology for India and its dependencies”. 1 (1), s. 408, 1872 (ang.). 
  9. T. Salvadori. Reports on the Collection of Birds made during the Voyage of H.M.S. ‘Challenger.’ No. VI. On the Birds of Ternate, Amboyna, Banda, the Kê Islands, and the Aru Islands. „Proceedings of the Zoological Society of London”, s. 88, 1878 (ang.). 
  10. E. W. Oates: The fauna of British India, including Ceylon and Burma. Cz. 1: Birds. Londyn: Taylor and Francis, 1889, s. 322. (ang.)
  11. G. M. Mathews: Austral avian record; a scientific journal devoted primarily to the study of the Australian avifauna. Cz. 5. Londyn: Whiterby, 1923, s. 41. (ang.)
  12. M. Hachisuka. Notes on Some Oriental Birds. „Tori”. 5 (25), s. 23, 1928 (ang.). 
  13. L. J. P. Vieillot: Analyse d'une nouvelle ornithologie élémentaire. Paryż: Deteville, libraire, rue Hautefeuille, 1816, s. 41. (fr.)
  14. Przemysław Busse: Mały słownik zoologiczny - Ptaki. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1991, s. 23. ISBN 83-214-0563-0.
  15. Frank Gill, David Donsker (red.): Orioles, drongos & fantails (ang.). IOC World Bird List: Version 5.2. [dostęp 2015-05-27].
  16. Rocamora i Yeatman-Berthelot 2009 ↓, s. 207, 211-217, 219-225.
  17. J. A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2014. [dostęp 2015-05-27]. (ang.)
  18. Sibley Charles Gald & Ahlquist, Jon Edward (1990): Phylogeny and classification of birds. Yale University Press, New Haven, Conn.
  19. Christidis L., Boles W. E.: Systematics and Taxonomy of Australian Birds.. Canberra: CSIRO Publishing, 2008. ISBN 9780643065116.
  20. Systematyka i nazwy polskie za: Paweł Mielczarek, Marek Kuziemko: Rodzina: Dicruridae Vigors, 1825 - dziwogony - Drongos (wersja: 2015-02-15). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2015-05-27].
  21. John H. Boyd III: Dicruridae: Drongos (ang.). W: Aves—A Taxonomy in Flux 3.00 Introduction [on-line]. John Boyd's Home Page. [dostęp 2015-05-27].
  22. 22,0 22,1 Charles G. Sibley, Burt L. Monroe Jr.: Distribution and Taxonomy of the Birds of the World. New Haven: Yale University Press, 1990. ISBN 9780300049695. (ang.)
  23. Rocamora i Yeatman-Berthelot 2009 ↓, s. 214.
  24. Rocamora i Yeatman-Berthelot 2009 ↓, s. 215.
  25. Pamela C. Rasmussen, John C. Anderton: Birds of South Asia: The Ripley Guide. Cz. 2. Waszyngton i Barcelona: Smithsonian Inst. and Lynx Edicions, 2005. ISBN 8487334679. (ang.)
  26. Rocamora i Yeatman-Berthelot 2009 ↓, s. 212.
  27. Pasquet E., Pons JM., Fuchs J., Cruaud C., Bretagnolle V. Evolutionary history and biogeography of the drongos (Dicruridae), a tropical Old World clade of corvoid passerines.. „Molecular phylogenetics and evolution”. 1 (45), s. 158–67, październik 2007. DOI: 10.1016/j.ympev.2007.03.010. PMID: 17468015. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Gérard Rocamora, Yeatman-Berthelot: Family Dicruridae (Drongos). W: Josep del Hoyo, Andrew Elliott, David A. Christie: Handbook of the Birds of the World. Cz. 14: Bush-shrikes to Old World Sparrows. Barcelona: Lynx Edicions, 2009, s. 172-226. ISBN 978-84-96553-50-7. (ang.)
  2. B. H. Hodgson. „The India Review and Journal of Foreign Science and the Arts”. 1, 1836 (ang.). 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]