Koralniczek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Koralniczek
Eulacestoma nigropectus[1]
De Vis, 1894[2]
Para koralniczków na ilustracji autorstwa J. G. Keulemansa opublikowanego w czasopiśmie Ibis w 1904 roku[3]
Para koralniczków na ilustracji autorstwa J. G. Keulemansa opublikowanego w czasopiśmie Ibis w 1904 roku[3]
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina Eulacestomatidae
Schodde & Christidis, 2014
Rodzaj Eulacestoma[4]
De Vis, 1894
Gatunek koralniczek
Synonimy
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[6]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Koralniczek[7] (Eulacestoma nigropectus) – gatunek ptaka z rodziny koralniczków (Eulacestomatidae) będący jej jedynym przedstawicielem. Występuje w górskich regionach Nowej Gwinei. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Występowanie[edytuj]

Koralniczek występuje we wschodniej i środkowej Nowej Gwinei (Indonezja, Papua-Nowa Gwinea), zamieszkując wschodnią część gór Weyland do gór znajdujących się w południowo-wschodniej części Nowej Gwinei[8][6][9][10].

Systematyka[edytuj]

Taksonomia[edytuj]

Takson po raz pierwszy opisany przez Charlesa W. de Visa w 1894 roku pod nazwą Eulacestoma nigropectus[2]. Jako lokalizację holotypu autor wskazał Mount Maneao, w południowo-wschodniej Nowej Gwinei[2]. Pokrewieństwo z innymi taksonami w obrębie Corvides niepewne[8]. Według Aggerbeck i współpracowników oraz Schodde i Christidisa takson ten jest daleko spokrewniony z kowaliczkami (Neosittidae)[11][12]. Schodde i Christidis zaproponowali w 2014 roku umieszczenie tego taksonu w monotypowej rodzinie Eulacestomatidae[11]. Wcześniej umieszczany był w rodzinie fletówek (Pachycephalidae)[13] lub traktowany jako incertae sedis[10]. Takson monotypowy, nie wyróżniono podgatunków. Uważa się że osobniki z proponowanego podgatunku clara (góry Weyland na wschód do Mount Hagen oraz gór Kubor) najprawdopodobniej oddzieliły się od głównej populacji w różnych miejscach[8].

Etymologia[edytuj]

Nazwa rodzajowa jest połączeniem słów z języka greckiego: ευλακα eulaka – „lemiesz” oraz στομα stoma, στοματος stomatos – „usta”[14]. Nazwa gatunkowa jest połączeniem słów z łaciny: niger – „czarny” oraz pectus, pectoris – „piersi”[15].

Morfologia[edytuj]

Długość ciała 12,5–14 cm, masa ciała 19–22 g[8]. Wymiary podane przez P. L. Sclatera w 1904 roku dla samca: długość ciała 110 mm, skrzydła 65 mm, ogona 55 mm, górna część dzioba (culmen) 9 mm, stęp 17 mm[3]. Charakterystyczny ptak z grubym, bocznie spłaszczonym dziobem[8]. Górna szczęka o haczykowatym kształcie. Samiec czubek głowy i górne części ciała ma koloru ochrowo-oliwkowego. Czoło, twarz oraz łopatki koloru złotawego, kantarek czarny. Po obu stronach gardła znajdują się duże, koliste, różowe wyrostki[8]. Podbródek, górna część gardła koloru żółtego, dolna część gardła i klatka piersiowa czarna, dolne części ciała koloru oliwkowego[8]. Górna część skrzydeł czarne lub czarniawo-brązowe, lotki na krawędziach oliwkowe, pokrywy skrzydła czarniawe[8]. Długi ogon koloru czarniawo-brązowego, sterówki na krawędziach koloru oliwkowego. Tęczówki ciemnorude, dziób czarniawy, nogi szare[8]. Samica nie posiada wyrostków na bokach gardła, górne części skrzydeł bardziej brązowe, klatka piersiowa jest koloru oliwkowego[8]. Tęczówki u samicy są lekko brązowe, a dziób szary. U osobników młodocianych górne części ciała koloru kasztanowatego, jak również sterówki, pokrywy skrzydeł oraz lotki, klatka piersiowa koloru szarawego[8].

Ekologia[edytuj]

Koralniczek zamieszkuje lasy i przyległe do niego obszary o gęstym odroście, głównie na wysokości 1950-2850 m n.p.m., lokalnie w południowo-wschodniej części swojego występowania do 1250 m n.p.m. Przypuszczalnie prowadzi osiadły tryb życia[8].

Żywi się głównie owadami[8]. Pokarm zdobywa w podszycie do wysokości 10 m, szczególnie w gąszczach pnącego bambusa. Zbiera ofiarę z powierzchni gałęzi, zwłaszcza z tych obumarłych i suchych[8]. Usuwa korę poprzez jej odłupywanie i zdejmowanie, grzebiąc mocno w korze i mchu[8]. Często podczas zdobywania pokarmu łączy się z innymi gatunkami o tych samych preferencjach żywieniowych[8].

Osobniki młodociane były widywane w maju i pod koniec czerwca, samice będące w gotowości do rozrodu w lipcu, okres rozrodczy przypada na pory suche i mokre[8]. Odnotowano inkubację jaj przez samców, rola samic nieznana, ale przypuszczalnie również uczestniczą w wysiadywaniu[8]. Ilość składanych jaj, wylęg i wychowanie młodych nieznane[8].

Status i ochrona[edytuj]

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii LC (najmniejszej troski)[6]. Gatunek nie jest globalnie zagrożony, choć wielkość populacji nie jest znana[6]. Jedynie w górach centralnej Papui-Nowej Gwinei populacja tego ptaka ma dość ograniczony zakres[8].

Uwagi

  1. Clara Stein (ur. 1931) żona niemieckiego zoologa Dr G. H. W. Steina.

Przypisy

  1. Eulacestoma nigropectus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c C. W. De Vis: Apendix EE: Report on ornithological specimens collected in british New Guinea. W: W. McGregor: [i-70.pdf Annual Report on British New Guinea from 1st July 1893 to 30th June 1894 with Appendices]. Brisbane: Edmund Gregory, Government Printer, 1894, s. 102. (ang.)
  3. a b P. L. Sclater. On a rare Passerine Bird from New Guinea. „Ibis”. Seria 8. 4, s. ryc. IX, 1904 (ang.). 
  4. Eulacestoma, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 2015-05-01]
  5. E. Stresemann, K. Paludan. „Ornithologische Monatsberichte”. 42, s. 44, 1934 (niem.). 
  6. a b c d BirdLife International 2012, Eulacestoma nigropectus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2015 [online], wersja 2014.3 [dostęp 2015-05-01] (ang.).
  7. Nazwa polska za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Eulacestomatidae Schodde & Christidis, 2014 - koralniczki - Ploughbill (wersja: 2015-09-20). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2015-11-02].
  8. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t W. Boles: Wattled Ploughbill (Eulacestoma nigropectus). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2015. [dostęp 2015-05-01]. (ang.)
  9. J. Ekstrom, S. Butchart: Wattled Ploughbill Eulacestoma nigropectus. BirdLife International. [dostęp 2015-05-01].
  10. a b Frank Gill, David Donsker (red.): Whiteheads, sitellas & whistlers (ang.). IOC World Bird List: Version 5.4. [dostęp 2015-11-02].
  11. a b Richard Schodde, Leslie Christidis. Relicts from Tertiary Australasia: undescribed families and subfamilies of songbirds (Passeriformes) and their zoogeographic signal. „Zootaxa”. 3786 (5), s. 503, 2014. DOI: 10.11646/zootaxa.3786.5.1 (ang.). 
  12. Marie Aggerbeck, Jon Fjeldså, Les Christidis, Pierre-Henri Fréderic Fabre, Knud Andreas Jønsson. Resolving deep lineage divergences in core corvoid passerine birds supports a proto-Papuan island origin. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 70, s. 272-285, 2014. DOI: 10.1016/j.ympev.2013.09.027 (ang.). 
  13. Walter Boles: Family Pachycephalidae (Whistlers). W: Josep del Hoyo, Andrew Elliott, David A. Christie: Handbook of the Birds of the World. Cz. 12: Picathartes to Tits and Chickadees. Barcelona: Lynx Edicions, 2007, s. 409. ISBN 84-96553-42-6. (ang.)
  14. J. A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2014. [dostęp 2015-05-03]. (ang.)
  15. J. A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2014. [dostęp 2015-05-03]. (ang.)