Trelnik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Trelnik
Nesospingus speculiferus[1]
(Lawrence, 1875)
Większy ptak – trelnik, mniejszy - andotyranek rdzawoskrzydły (Mecocerculus calopterus)
Większy ptak – trelnik, mniejszy - andotyranek rdzawoskrzydły (Mecocerculus calopterus)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina Nesospingidae
Barker, Burns, Klicka, Lanyon & Lovette, 2013[2]
Rodzaj Nesospingus
P.L. Sclater, 1885
Gatunek trelnik
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Trelnik[4] (Nesospingus speculiferus) – gatunek małego ptaka z rodziny trelników[4] (Nesospingidae), której jest jedynym przedstawicielem. Występuje endemicznie na Portoryko. Niezagrożony wyginięciem.

Taksonomia[edytuj]

Gatunek odkrył Juan Gundlanch, a opisał po raz pierwszy George Newbold Lawrence w roku 1875. Holotyp pozyskany na Portoryko przekazano do Muzeum Historii Naturalnej w Waszyngtonie. Opis ukazał się na łamach czasopisma Ibis. Lawrence umieścił trelnika w rodzaju Chlorospingus (trznadle) zaznaczają, że nie jest pewien klasyfikacji, gdyż C. speculiferus jest znacznie większy od pozostałych przedstawicieli rodzaju[5]. W 1885 Philip Lutley Sclater umieścił go w nowo utworzonym, monotypowym rodzaju[6]. Nesospingus razem z Chlorospingus, Spindalis i Phaenicophilus tworzą monofiletyczny klad ptaków, będący taksonem siostrzanym wobec kilku rodzajów lasówek (Parulidae)[7]. N. speculiferus jest gatunkiem monotypowym[7].

Barker i współpracownicy (2013, 2015) zasugerowali utworzenie osobnej rodziny dla trelnika[2][8]; zostało to zaakceptowane przez NACC[9]. Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny włącza go do rodziny tanagr (Thraupidae)[10].

Taksonomia[edytuj]

Nazwa rodzajowa: gr. νησος nēsos – wyspa (tj. Portoryko); σπιγγος spingos – zięba, od σπιζω spizō – ćwierkać[11]. Epitet gatunkowy: nowołac. speculifer – noszący lustra, od łac. speculum, speculi – lustro, od specere – patrzeć na; -fera – nosząc, od ferre – nosić[12].

Morfologia[edytuj]

Długość ciała wynosi 18–20 cm[7], z czego około 7 cm przypada na ogon, 1,5 cm na dziób. Skrzydło mierzy blisko 9 cm, skok 2,3 cm[5]. Masa ciała mieści się w przedziale 28,7–40 g[7]. Nie występuje dymorfizm płciowy w upierzeniu. U dorosłego wierzch ciała oraz sterówki przybierają barwę brązowooliwkową. U nasady lotek I rzędu znajduje się mała, biała plama. Pokrywy skrzydłowe brązowe, lotki szare z brązowymi krawędziami. Gardło i broda czysto białe; pozostała część spodu brudnobiała, brązowawa. Głowa czarna do linii poniżej oka. Górna szczęka ciemna, szarobrązowa, dolna jasna. Osobniki młodociane wyróżnia większa ilość brązu w upierzeniu i brak białej plamy na skrzydle[13].

Zasięg występowania[edytuj]

Trelnik występuje endemicznie na Portoryko. Zasięg występowania szacowany przez BirdLife International wynosi 8,8 tys. km²[14]. Środowisko życia stanowią niepoddane działalności człowieka wilgotne górskie lasy, lasy wtórne, zagajniki palmowe, zarośla oraz plantacje kawy[7].

Zachowanie[edytuj]

Pożywienie stanowią bezkręgowce – owady (ćmy, gąsienice, chrząszcze, prostoskrzydłe, mrówkowate), pająki, ślimaki i płazy bezogonowe. Prócz tego zjada małe owoce i nasiona (w tym Cecropia i arekowców[7])[13]. Zwykle trelnik żeruje w luźnych grupach liczących do 12 osobników. Może przyłączać się do stad wielogatunkowych[13].

Trelik odzywa się ostrym głośny czełp albo czuk, które może ulec przekształceniu w inne, terkoczące dźwięki, na przykład czi-czi-czit lub cłip cłip. Prócz tego odzywa się krótkim, miękkim świergotem oraz cienkim westchnieniem. Obserwowano ptaki w kąpieli mrówkowej[13].

Lęgi[edytuj]

Okres lęgowy trwa od stycznia do sierpnia. Zbadano jedynie kilka gniazd[7]. Gatunek silnie terytorialny. Gniazdo ma kształt kubeczka umieszczonego w splątanych pnączach lub na końcu gałęzi, 2 do 10 metrów nad ziemią. Budulec stanowią liście, korzenie, pnącza i włókna roślinne. W zniesieniu 2–3 kremowe jaja. Poza tym brak danych[13].

Status zagrożenia[edytuj]

Przez IUCN gatunek klasyfikowany jest jako najmniejszej troki (LC, Least Concern). Mimo że trelik ma mały zasięg występowania, nie wystąpiły zauważalne zmiany w liczebności; brak także widocznych, znaczących zagrożeń. Wobec tych czynników BirdLife International uznało trend populacji za stabilny. N. speculiferus występuje na sześciu obszarach uznanych za ostoje ptaków IBA[14].

Przypisy

  1. Nesospingus speculiferus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b F.K. Barker, K.J. Burns, J. Klicka, S.M. Lanyon & I.J. Lovette. Going to extremes: Contrasting rates of diversification in a recent radiation of New World passerine birds. „Systematic Biology”. 62 (2), s. 298–320, 2013. DOI: 10.1093/sysbio/sys094 (ang.). 
  3. BirdLife International 2012, Nesospingus speculiferus [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2015 [online], wersja 2015-4 [dostęp 2015-12-25] (ang.).
  4. a b P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Nesospingidae Barker, Burns, Klicka, Lanyon & Lovette, 2013 - trelniki - Puerto Rican tanagers (wersja: 2017-07-09). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2017-07-18].
  5. a b George N. Lawrence. Description of Five New Species of American Birds. „Ibis”. ser. 3 vol. 5, s. 383, 1875. 
  6. Philip Lutley Sclater. On some little-known species of Tanagers. „Ibis”. ser. 5 col. 3, s. 273, 1885. 
  7. a b c d e f g Hilty, S.: Puerto Rican Tanager (Nesospingus speculiferus). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2013). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, 2011. [dostęp 13 sierpnia 2014].
  8. F.K. Barker, K.J. Burns, J. Klicka, S.M. Lanyon & I.J. Lovette. New insights into New World biogeography: An integrated view from the phylogeny of blackbirds, cardinals, sparrows, tanagers, warblers, and allies. „The Auk”. 132 (2), s. 333–348, 2015. DOI: 10.1642/AUK-14-110.1 (ang.). 
  9. R.T. Chesser, K.J. Burns, C. Cicero, J.L. Dunn, A.W. Kratter, I.J. Lovette, P.C. Rasmussen, J.V. Remsen Jr., J.D. Rising, D.F. Stotz & K. Winker. Fifty-eighth supplement to the American Ornithological Society's Check-list of North American Birds. „The Auk”. 134 (3), s. 751–773, 2017. DOI: 10.1642/AUK-17-72.1 (ang.). 
  10. F. Gill & D. Donsker: Tanagers, flowerpiercers & tanager-finches. IOC World Bird List (v5.3). [dostęp 21 września 2015].
  11. Jobling 2017 ↓, s. Nesospingus.
  12. Jobling 2017 ↓, s. speculiferus.
  13. a b c d e Nicole Bouglouan: Puerto Rican tanager. Oiseaux-Birds, 4 października 2013.
  14. a b Puerto Rican Tanager Nesospingus speculiferus. BirdLife International. [dostęp 13 sierpnia 2014].

Bibliografia[edytuj]

  1. J.A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2017. [dostęp 2017-07-16]. (ang.)