Czarniaki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Czarniaki
Melampittidae
Schodde & Christidis, 2014
Ilustracja
Przedstawiciel rodziny – czarniak mały (Melampitta lugubris)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

wróblowe

Podrząd

śpiewające

Rodzina

czarniaki

Rodzaje
  • Melampitta
  • Megalampitta

Czarniaki (Melampittidae) – zdefiniowana w drugim dziesięcioleciu XXI wieku rodzina ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes)[1][2][3].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Do rodziny należą dwa monotypowe rodzaje[4]:

  • Melampitta – jedynym przedstawicielem jest Melampitta lugubrisczarniak mały
  • Megalampitta – jedynym przedstawicielem jest Megalampitta giganteaczarniak duży

Podobieństwo tych dwóch gatunków do kurtaczków (Pittidae) zadecydowało o początkowym umieszczeniu ich w tej rodzinie. Jako że budowa ich organu głosowego była bardziej zbliżona do śpiewających (Passeriformes), przeniesiono je do rodziny tymaliowatych (Timaliidae), następnie do ziemnodrozdów (Orthonychidae), w końcu do rodziny długobiegów (Eupetidae)[5]. Na podstawie badań DNA Sibley i Ahlquist umieścili rodzaj w rodzinie cudowronek (Paradisaeidae)[6], jednak te wnioski nie były poparte behawiorem ani biologią czarniaków[7]. Ostatnie badania wykazały pokrewieństwo ze skałowronami (Corcoracidae)[5]. W 2014 Schodde i Christidis utworzyli dla tych gatunków nową rodzinę Melampittidae, a czarniaka dużego umieścili w nowo zdefiniowanym rodzaju Megalampitta[1].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Rodzina czarniaków obejmuje gatunki występujące endemicznie na Nowej Gwinei[8].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Oba gatunki czarniaków posiadają całkowicie czarne upierzenie, długie, silne nogi i są podobne do kurtaczków[5]. Pióra na czole nastroszone. Czarniak mały mierzy 18 cm i waży ok. 30 g, natomiast czarniaka dużego cechuje zdecydowanie większa masa ciała, około 205 g, długość ciała wynosi 29 cm. Posiada także mocniejsze lotki i sterówki, prawdopodobnie jako przystosowanie do przebywania w wapiennych jaskiniach[9]. Nie występuje dymorfizm płciowy, jedynie u czarniaka małego samca cechuje czerwona tęczówka, a samicę brązowa[7].

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Czarniaki zamieszkują górskie lasy deszczowe. Czarniak mały występuje do wysokości 3500 m n.p.m., zazwyczaj 2000–2800[5]. Czarniak duży zasiedla jedynie tereny pokryte wapieniem, na którym zarówno przebywa, jak i gniazduje. Oba gatunki są endemiczne dla Nowej Gwinei, przy czym rzadszy jest M. gigantea. Pożywienie stanowią głównie bezkręgowce, jednakże jest to pewne jedynie w przypadku czarniaka małego.

Wszystkie dostępne dane o rozrodzie dotyczą jedynie czarniaka małego. Jednakże od lokalnej ludności pochodzą doniesienia, że drugi gatunek czarniaka buduje gniazda z winorośli w zagłębieniach skał wapiennych. Wiadomo, że czarniak mały rozpoczyna lęgi w porze suchej i trwają aż do początku pory deszczowej[5]. Gniazdo stanowi kopuła z mchu. Samica składa jedno kredowobiałe jajo i wysiaduje je sama przez 27 dni, co jest długim okresem jak na ptaki wróblowe. W trakcie inkubacji samiec dostarcza partnerce pożywienie[7]. Pisklę nie wykluwa się nagie, a pokryte puchem; oba ptaki z pary karmią je. W przeciwieństwie do cudowronek, młode nie otrzymuje zwracanego pokarmu, a świeżo przyniesionego. Opierza się ono po około 35 dniach.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Richard Schodde, Leslie Christidis. Relicts from Tertiary Australasia: undescribed families and subfamilies of songbirds (Passeriformes) and their zoogeographic signal. „Zootaxa”. 3786 (5), s. 512, 2014. DOI: 10.11646/zootaxa.3786.5.1 (ang.). 
  2. M.J. Andersen, P.A. Hosner, C.E. Filardi, R.G. Moyle. Phylogeny of the monarch flycatchers reveals extensive paraphyly and novel relationships within a major Australo-Pacific radiation. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 83, s. 118–136, 2015. DOI: 10.1016/j.ympev.2014.11.010 (ang.). 
  3. K.A. Jønsson, P.-H. Fabre, J.D. Kennedy, B. G. Holt, M. K. Borregaard, C. Rahbek & J. Fjeldså. A supermatrix phylogeny of corvoid passerine birds (Aves: Corvides). „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 94, s. 87–94, 2016. DOI: 10.1016/j.ympev.2015.08.020 (ang.). 
  4. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Melampittidae Schodde & Christidis, 2014 – czarniaki – Melampittas (wersja: 2019-04-17). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2019-12-01].
  5. a b c d e J. Del Hoyo, A. Elliott & D. Christie: Handbook of the Birds of the World. T. 12. Picathartes to Tits and Chickadees. Lynx Edicions, 2007. ISBN 978-84-96553-42-2.
  6. Sibley & J. Ahlquist. The Lesser Melampitta is a Bird of Paradise. „Emu”. 87, s. 66–68, 1987. 
  7. a b c C.B. i D.W. Firth. Nesting Biology and Relationships of the Lesser Melampitta Melampitta lugubris. „Emu”. 90, s. 65–73, 1990. DOI: 10.1071/MU9900065. 
  8. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v11.2) (ang.). [dostęp 2021-09-15].
  9. J. Diamond. Melampitta gigantea: Possible Relation between Feather Structure and Underground Roosting Habits. „Condor”. 85, s. 89–91, 1983. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]