Kowaliczki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kowaliczki
Neosittidae[1]
Ridgway, 1904
Ilustracja
Przedstawiciel rodziny – kowaliczek zmienny (Daphoenositta chrysoptera)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina kowaliczki
Synonimy

Rodzaju:

Rodzaje
Zasięg występowania
Mapa występowania

Kowaliczki[7] (Neosittidae) – monotypowa rodzina małych ptaków z rzędu wróblowych (Passeriformes).

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Rodzina obejmuje gatunki występujące w Australii i na Nowej Gwinei[8].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Wyglądem zewnętrznym przypominają przedstawicieli rodziny kowalików, w obrębie której klasyfikowane były przez wiele lat, ale obecnie wydzielane są do osobnej rodziny[9]. Są zasadniczo osiadłe, migrując jedynie lokalnie.

Są to małe, leśne ptaki o długości 10–14 cm i masie 8–20 g (przy czym kowaliczek czarny jest nieco większy i cięższy od pozostałych)[10] z ostro zakończonymi, zagiętymi w dół dziobami, których używają do poszukiwania i zdobywania owadów i ich larw z kory drzew. Skrzydła długie i szerokie. Nogi mają krótkie, z długimi palcami, jednak nie wykazują przystosowania do wspinania się po pniach. Mają krótki ogon. Dziób kształtu sztyletu u kowaliczka czarnego, a nieznacznie zagięty w górę u kowaliczka zmiennego. Upierzenie kowaliczka czarnego jest w większości czarne, z czerwonymi policzkami; u kowaliczka zmiennego ubarwienie bardziej złożone z wieloma podgatunkami posiadającymi różne jego odmiany. Wszystkie kowaliczki ukazują w pewnym stopniu dymorfizm płciowy w upierzeniu.

Są generalnie kiepskimi lotnikami, co może być wyjaśnieniem dla niezasiedlenia przez te ptaki właściwych dla nich siedlisk na wyspach, jak na przykład na Tasmanii. Budują otwarte gniazda kielichowe w rozgałęzieniach drzew.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Kowaliczki najbliżej spokrewnione są z maoryskami (Mohouidae)[7].

Nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwa rodzajowa jest połączeniem greckiego słowa δαφοινος daphoinos – „cuchnący krwią” (δα- da – „bardzo”; φοινος phoinos – „krwistoczerwony, krwawy”) oraz nazwy Sitta Linnaeus, 1758, rodzaju ptaków z rodziny kowalików[11].

Gatunek typowy[edytuj | edytuj kod]

Daphoenositta miranda De Vis

Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]

Pierwotnie były klasyfikowane w dwóch osobnych rodzajach – kowaliczek czarny w rodzaju Daphoenositta, a kowaliczek zmienny i – wydzielony z tego gatunku – kowaliczek górski w rodzaju Neositta. Obecnie oba rodzaje są zwykle łączone w Daphoenositta. Do rodziny zalicza się tylko jeden rodzaj zawierający 3 żyjące i 1 wymarły gatunek[7][12][13]:

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Zdrobnienie nazwy rodzaju Sitta Linnaeus, 1758, kowalik.
  2. Greckie νεος neos – „nowy, nieoczekiwany”; rodzaj Sitta Linnaeus, 1758, kowalik.
  3. Greckie νεος neos – „nowy”; rodzaj Sittella Swainson, 1837, kowaliczek.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Neosittidae, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. W. Swainson: On the natural history and classification of birds. Cz. 2. Londyn: John Taylor, 1836–1837, s. 317. (ang.)
  3. C. E. Hellmayr. Kritische Bemerkungen über die Paridae, Sittidae und Certhiidae. „Journal für Ornithologie”. Seria 5. 49, s. 187, 1901 (niem.). 
  4. G. M. Mathews: Austral avian record; a scientific journal devoted primarily to the study of the Australian avifauna. Cz. 1. Londyn: Witherby, 1912–1913, s. 114. (ang.)
  5. Daphoenositta, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] [dostęp 2015-04-18] (ang.).
  6. C. W. De Vis. Diagnoses of Thirty-six new or little-known Birds from British New Guinea. „Ibis”. Seria 7. 3, s. 380, 1897 (ang.). 
  7. a b c Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Neosittidae Ridgway, 1904 - kowaliczki - Sittellas (wersja: 2021-01-16). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-07-11].
  8. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Whiteheads, sittellas, Ploughbill, Australo-Papuan bellbirds, Shriketit, whistlers (ang.). IOC World Bird List (v11.1). [dostęp 2021-07-11].
  9. R. Noske: Family Neosittidae (Sittellas). W: J. del Hoyo et al.: Handbook of the Birds of the World. T. Vol. 12: Picathartes to Tits and Chickadees. Barcelona: Lynx Edicions, 2007, s. 628–639. ISBN 978-84-96553-42-2.
  10. Richard Noske: Family Neosittidae (Sittellas). W: Josep del Hoyo, Andrew Elliott, David A. Christie: Handbook of the Birds of the World. Cz. 12: Picathartes to Tits and Chickadees. Barcelona: Lynx Edicions, 2007, s. 640–641. ISBN 84-96553-42-6. (ang.)
  11. J. A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2015. (ang.)
  12. John H. Boyd III: Neosittidae: Sittellas (ang.). W: Aves—A Taxonomy in Flux 3.02 [on-line]. John Boyd's Home Page. [dostęp 2019-11-29].
  13. Jacqueline M. T. Nguyen. Australo-Papuan treecreepers (Passeriformes: Climacteridae) and a new species of sittella (Neosittidae: Daphoenositta) from the Miocene of Australia. „Palaeontologia Electronica”. 19.1.1A, 2016 (ang.).