Łuskowczyk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Łuskowczyk
Rhagologus leucostigma[1]
(Salvadori, 1876)
Łuskowczyk
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina łuskowczyki
Schodde & Christidis, 2014
Rodzaj Rhagologus
Stresemann & Paludan, 1934
Gatunek łuskowczyk
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Łuskowczyk[3] (Rhagologus leucostigma) – gatunek małego ptaka z monotypowej rodziny łuskowczyków (Rhagologidae), dawniej zaliczanego do kwiatówek (Pachycephalidae). Występuje na Nowej Gwinei. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Taksonomia[edytuj]

Po raz pierwszy gatunek opisał Tommaso Salvadori w 1876. Holotyp pochodził z Arfak Mountains. Salvadori nadał mu nazwę Pachycephala leucostigma[4]. Obecnie Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny umieszcza gatunek w monotypowym rodzaju Rhagologus i monotypowej rodzinie łuskowczyków (Rhagologidae)[5]. Została ona wyodrębniona z kwiatówek (Pachycephalidae) w 2014 (Schodde) na podstawie odrębności gatunku pod względem morfologii, zachowania oraz DNA[6]. Holotypy R. l. novus (odłowiony 9 września 1931 na Mount Kunupi, 1500 m n.p.m.) i R. l. obscurus (odłowiony 23 października 1933, 1250 m n.p.m.) znajdują się w Amerykańskim Muzeum Historii Naturalnej[7].

Podgatunki i zasięg występowania[edytuj]

IOC wyróżnia następujące podgatunki[5]:

  • R. l. leucostigma (Salvadori, 1876) – północno-zachodnia Nowa Gwinea (półwysep Ptasia Głowa[4])
  • R. l. novus Rand, 1940 – pasma górskie Weyland i Sudirman w zachodniej części wyspy[4]
  • R. l. obscurus Rand, 1940 – góry centralnej i południowo-wschoidniej Nowej Gwinei oraz półwyspu Huon[4]

Morfologia[edytuj]

Długość ciała wynosi 15–16,5 cm, masa ciała 24–29 g[4]. Łuskowczyk to nierzucający się w oczy smukły ptak o brązowo-szarej kolorystyce upierzenia. Występuje dymorfizm płciowy. Samce są matowoszare lub brązowawe ze stonowanym cętkowaniem w okolicach kloaki. Samice i młode osobniki mają cynamonowy przód głowy oraz wyraźne białe kropki i pasy na brzuchu i w okolicach kloaki. Z lotek I rzędu P7 najdłuższa, P8=P6>P5[6]. Znane wymiary dla podgatunku nominatywnego: długość skrzydła u 2 samców 87 i 90 mm, u jednej samicy – 85 mm. Dla R. l. obscurus: długość skrzydła u 10 samców 82–90 mm, u 10 samic – 83–89 mm[8].

Ekologia[edytuj]

Łuskowczyk zamieszkuje górskie lasy, okazjonalnie także zadrzewienia wtórne; odnotowywany na wysokości 820–2550 m, zwykle ponad 1500 m n.p.m.[4] Jest to powolny, cichy ptak. Odżywia się owocami, okazjonalnie zjada również owady[6]. Pieśń to długa seria różnych dźwięków, podobna do pieśni drozdów z rodzaju Turdus[4].

Lęgi[edytuj]

Jeden samiec z powiększonymi jądrami, wskazującymi na aktywność rozrodczą, został odnaleziony w czerwcu[4]. Gniazda i jaja zebrane w 1973 przez rdzennych mieszkańców wyspy pod nadzorem R. Schodde i I. J. Masona zostały odnalezione w październiku i listopadzie. Gniazdo ma kształt grubościennego kubeczka, jego powierzchnia jest nierówna. Zbudowane jest z korzeni i wąsów czepnych; wyściełane tymi samymi częściami roślin, lecz delikatniejszymi. Od zewnątrz maskują je splątane mchy oraz liściaste wątrobowce. Umieszczone jest na gałęzi 2–3 m nad ziemią. W zniesieniu znajduje się jedno jajo. Skorupka ma kształt podobny do elipsy, kolor do płowokremowego, pokrywają ją plamki koloru fioletowobrązowego do czerwonobrązowego[6].

Status zagrożenia[edytuj]

IUCN uznaje ptaka za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 (stan w 2016). BirdLife International uznaje trend populacji za stabilny[9]. Gatunek słabo poznany, zdaje się być nieczęsty; nie odznacza się szczególnie i może zostać przeoczony[4].

Przypisy

  1. Rhagologus leucostigma, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Rhagologus leucostigma. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: RHAGOLOGIDAE Schodde & Christidis, 2014 - ŁUSKOWCZYKI - FALSE WHISTLER (wersja: 2015-09-20). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 3 stycznia 2016].
  4. a b c d e f g h i Boles, W. (2007): Mottled Whistler (Rhagologus leucostigma). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2015). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. [dostęp 3 stycznia 2016].
  5. a b F. Gill & D. Donsker: Butcherbirds, Bristlehead, woodswallows, ioras & cuckooshrikes. IOC World Bird List (v5.4). [dostęp 3 stycznia 2016].
  6. a b c d Schodde, R. & L. Christidis. Relicts from Tertiary Australasia: undescribed families and subfamilies of songbirds (Passeriformes) and their zoogeographic signal. „Zootaxa”. 3786, s. 501-522, 2014. 
  7. Mare LeCroy. Type specimens of birds in the American Museum of Natural History. Part 8. Passeriformes: Pachycephalidae, Aegithalidae, Remizidae, Paridae, Sittidae, Neosittidae, Certhiidae, Rhabdornithidae, Climacteridae, Dicaeidae, Pardalotidae, and Nectariniidae. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 333, 2010. 
  8. A. L. Rand. Results of the Archbold Expedition. No. 25 New Birds from the 1938–1939 expedition. „American Museum Novitates”. 1072, 26 czerwca 1940. 
  9. Mottled Whistler Rhagologus leucostigma. BirdLife International. [dostęp 3 stycznia 2016].

Linki zewnętrzne[edytuj]