Język moksza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Мокшень кяль
Obszar Mordowia, Tatarstan, Baszkiria
Liczba mówiących ok. 400 tys.
Klasyfikacja genetyczna Języki uralskie
Pismo/alfabet cyrylica
Status oficjalny
język urzędowy  Mordowia (Rosja)
Kody języka
ISO 639-1
ISO 639-2 mdf
ISO 639-3 mdf
SIL MDF
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata

Język mokszaugrofiński język z grupy języków wołżańskich używany przez jedną z dwóch grup etnicznych składających się na naród MordwinówMordwinów Moksza. Używany jest na wschodnim skrawku europejskiej części Rosji, zwłaszcza w zachodnich rejonach Mordowii, gdzie jest językiem urzędowym oraz w obwodzie penzeńskim, a także Tatarstanie, Baszkirii, oraz obwodach: orenburskim, riazańskim, samarskim, saratowskim i tambowskim. Mordwini Moksza żyją także w niewielkich grupach na dalekim wschodzie Rosji, a poza granicami tego kraju – w USA.

Język/dialekt moksza jest używany przez ok. 400 tys. osób, tj. ok. 40% Mordwinów posługujących się ojczystym językiem.

Kwestia czy język moksza jest samodzielnym językiem, czy jak uważają niektórzy językoznawcy – dialektem języka mordwińskiego była przedmiotem sporów; obecnie przeważa opcja istnienia dwóch języków mordwińskich: moksza i erzja.

Język mordwiński-moksza jest kontynuacją prajęzyka proto-ugro-fińskiego, używanego w I tys. p.n.e. przez plemiona ugrofińskie zamieszkujące płn.-wsch. Europę. Na jego rozwój silny wpływ wywarł język rosyjski; w mniejszym stopniu – języki tureckie.

Język moksza, podobnie jak inne języki ugrofińskie charakteryzuje się dużą liczbą przypadków; posiada ich 12.

Alfabet mokszański, 1930
Alfabet mokszański, 1924-1927

Do zapisu języka stosowany jest alfabet cyrylicki, identyczny jak do zapisu języka rosyjskiego. Na początku XX wieku istniał wariant pisma alfabetem lacińskim, chociaż po rozpoczęciu represji stalinowskich skończył się proces lacinizacji narodów ZSRR.

Literatura[edytuj | edytuj kod]

Do klasyków literatury w języku moksza zaliczyć można Michaiła Biezborodowa, Zachara Dorofiejewa, Fiodora Atianina, Aleksieja Mokszoni, Maksima Biebana, Jakuba Piniasowa, Jurija Kuzniecowa, Marię Malkiną, Raisę Orłową.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]