Język udmurcki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Удмурт кыл
Obszar Rosja (Udmurcja)
Liczba mówiących 550 tys.
Klasyfikacja genetyczna języki uralskie
 języki ugrofińskie
  języki fińskie
   języki permskie
    język udmurcki
Pismo/alfabet cyrylica
Status oficjalny
język urzędowy Udmurcja (Rosja)
Kody języka
ISO 639-1 -
ISO 639-2 udm
ISO 639-3 udm
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
logo Wikipedii
Wikipedia w języku udmurckim

Język udmurcki (удмурт кыл; inna nazwa: język wotiacki) – język należący do permskiej grupy języków ugrofińskich. Jest on językiem ojczystym dla ok. 550 000 mieszkańców Udmurcji w zachodniej części Przeduralu, czyli dla 77% ogólnej liczby Udmurtów (ok. 770 000, 1989). Ok. 15 000 ludzi mówi językiem udmurckim w Kazachstanie. Od 1775 roku istnieje gramatyka tego języka.

Rozróżnia się 4 grupy dialektów języka udmurckiego: dialekt północny, południowy, peryferyjny południowy oraz bessermiański (wessermiański). Język literacki opiera się na dialektach północnym i południowym. Język udmurcki spokrewniony jest z językiem komi.

Język udmurcki jest językiem aglutynacyjnym z elementami fleksyjnymi. Posiada 15 przypadków i nie zna kategorii rodzaju gramatycznego. Początki literatury w tym języku przypadają na XVIII wiek.

Język udmurcki jest obok języka rosyjskiego językiem urzędowym Udmurcji. Mimo to niewiele się ukazuje w tym języku gazet i czasopism, rzadkie są też programy udmurckie w radiu i telewizji. Brakuje również kompetentnych nauczycieli oraz materiałów dydaktycznych do nauczania tego języka w szkołach. Jedynie ok. jednej trzeciej wszystkich udmurckich uczniów uczy się swojego języka ojczystego w szkole.

W Iżewsku istnieje od 1932 roku katedra filologii udmurckiej na Państwowym Uniwersytecie Udmurckim.

Alfabet[edytuj | edytuj kod]

А а, Б б, В в, Г г, Д д, Е е, Ё ё, Ж ж, Ӝ ӝ, З з, Ӟ ӟ, И и, Ӥ ӥ, Й й, К к, Л л, М м, Н н, О о, Ӧ ӧ, П п, Р р, С с, Т т, У у, (Ф ф), (Х х), (Ц ц), Ч ч, Ӵ ӵ, Ш ш, (Щ щ), Ъ ъ, Ы ы, Ь ь, Э э, Ю ю, Я я.

Alfabet udmurcki jest oparty na rosyjskim i składa się 38 liter. Oprócz 33 liter występujących w alfabecie rosyjskim zawiera pięć dodatkowych: ӝ, ӟ, ӥ, ӧ, ӵ. Litery ф, х, ц i щ występują wyłącznie w wyrazach zapożyczonych (głównie z języka rosyjskiego).

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

W języku tym powstała część tekstu piosenki Party For Everybody zespołu Buranowskije Babuszki, który reprezentował Rosję w Konkursie Piosenki Eurowizji w 2012 roku.

Do tej pory zrealizowano zaledwie trzy filmy w języku udmurckim: Соперницы („Rywale”, 1929), Тень Алангасара („Cień Ałangasara”, 1994) i Узы-Боры („Jagody”, 2011).

Zob. też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]