Tramwaje w Bydgoszczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tramwaje w Bydgoszczy
Tramwaje w Bydgoszczy
Pesa 122NaB Swing na przystanku Dworzec Wschód
Lokalizacja  Polska, Bydgoszcz
Rodzaj transportu tramwaj
Data uruchomienia 18 maja 1888
Operator MZK Bydgoszcz
Całkowita długość linii 121,65 km
Liczba linii 10 zwykłych + 1 turystyczna
Dzienna
liczba pasażerów
310 tys. ciągu doby (do 16.01.2016)
Infrastruktura
Długość torowisk 40,8 km
Rozstaw szyn 1000 mm
Napięcie zasilania +600 V
Tabor
Liczba wagonów 126 (w tym 14 niskopodłogowych)
Strona internetowa
Portal Portal Transport szynowy

Tramwaje w Bydgoszczy – system transportu tramwajowego znajdujący się w Bydgoszczy. System obsługiwany jest przez Miejskie Zakłady Komunikacyjne w Bydgoszczy, a jego organizatorem jest Zarząd Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w Bydgoszczy.

W Bydgoszczy funkcjonuje 11 linii tramwajowych na co składa się 9 linii całodziennych, jedna o charakterze szczytowym i jedna sezonowa uruchamiana w okresie wakacyjnym. Łączna długość linii wynosi 121,65 km, przy czym długość pojedynczego toru to 89,44 km[1], a długość torowisk 40,8 km. Rozstaw szyn wynosi w Bydgoszczy 1000 mm. W ich przebiegu znajdują się dwie zajezdnie „Toruńska” i „Łoskoń” oraz szesnaście pętli. Zdecydowana większość torowisk składa się z toru podwójnego, z wyjątkiem niespełna kilometrowego odcinka trasy wzdłuż ulicy Nakielskiej.

Historia[edytuj]

Przed 1920 rokiem[edytuj]

Lata Wydarzenia
1888 1 lutego – zawarcie umowy między firmą Ingeniueur Havestadt und Contag z Berlina a bydgoskim magistratem oraz dyrekcją policji na budowę i eksploatację tramwaju konnego.
18 maja – na ulice Bydgoszczy wyrusza pierwszy tramwaj konny; jego trasa wiodła z dworca kolejowego do ulicy Poznańskiej (Wełniany Rynek).
1895 5 października – uzyskanie zgody przez Allgemeine Elektrizitäts-Gesellschaft (AEG) na elektryfikację tras tramwajowych.
1896 3 lipca – po Bydgoszczy rozpoczynają kursowanie tramwaje elektryczne.
1898 Wydłużenie linii tramwajowej koloru czerwonego (A) od ul. Poznańskiej przez ul. Świętej Trójcy, Grunwaldzką do dworca kolei wąskotorowej (zlikwidowanej w roku 1969).
1900 Uruchomiono trzecią linię tramwajową – białą (C) – biegnącą z Pl. Teatralnego przez Jagiellońską, Fordońską na Bartodzieje Wielkie (skrzyżowanie z Gajową).
1901 Przedłużono linię „C” ulicami Focha, Świętej Trójcy, Nakielską na Wilczak (róg Wrzesińskiej).
1905 Utworzenie bocznic tramwajowych: Focha – Warmińskiego – Elektrownia, oraz Jagiellońska – stacja przeładunków kolejowych.

II Rzeczpospolita[edytuj]

Lata Wydarzenia
1920 Wykaz linii po przyłączeniu Bydgoszczy do Polski:
A „Czerwona”Dworzec KolejowyOkole (co 7 min.).
B „Zielona” – Gdańska – Strzelnica (ul. Toruńska) (co 8 min.).
C „Biała”WilczakBartodzieje Wielkie (co 12 min.).
1936 Przedłużono linię „B” prowadząc ją wzdłuż ul. Chodkiewicza od ul. Gdańskiej do ul. Lelewela oraz uruchomiono linię „D” kursującą z ul. Gdańskiej na ul. Długą.
Sprowadzono 5 wozów silnikowych i 4 doczepne z Poznania.
Zlikwidowano letnie wagony doczepne.
1937 Przedłużono linię na ul. Chodkiewicza do ul. Głowackiego.

Lata 1945–1952[edytuj]

Lata Wydarzenia
1945 29 czerwca – przywrócono linię „A” po starej trasie.
19 lipca – linia „B” wraca na Toruńską, a linia „C” kursuje przez Stare Miasto.
wrzesień – rusza linia „D” na trasie Gdańska – Długa.
1946 październik – linia „C” wraca na ul. Armii Czerwonej (obecnie Focha).
1948 Zmieniono numerację linii tramwajowych z literowych na cyfrowe.
Budowa rozjazdu z ul. Dworcowej w stronę Placu Wolności i Bielaw.
Linia 4 (dawna „D”) zaczyna kursy na trasie Dworzec PKP – Bielawy.
Uruchomiono trzy linie nocne (z Dworca PKP na Bielawy, Okole i Bartodzieje Wielkie) zlikwidowane po miesiącu.
1949 Zbudowano odgałęzienie od ul. Chodkiewicza w kierunku Szpitala Wojewódzkiego po ulicach Lelewela i Jurasza i skierowano tam linię nr 4.

Oddano do użytku trójkąt manewrowy na pętli Dworzec PKP.

1950 Przedłużono tory w ciągu ul. Nakielskiej od Wrzesińskiej do wiaduktu kolejowego.
1 maja- Służbę rozpoczął pierwszy tramwaj zbudowany całkowicie w warsztatach MPK. Do roku 1956 zbudowano 15 podobnych wozów.
1951 Do miasta przybywa wagon 2N ze Stoczni Północnej.

Polska Rzeczpospolita Ludowa[edytuj]

Lata Wydarzenia
1953 21 lipca – oddano do użytku zespół linii tramwajowych Brda z Babiej Wsi na Łęgnowo, Kapuściska i Glinki.
Utworzono pięć nowych linii – 5, 6, 7, 8, 9.
Bydgoszcz otrzymała używany tabor tramwajowy z innych miast Polski: 13 wagonów silnikowych Lilpop I z Łodzi, 13 wagonów doczepnych Herbrand z Łodzi, 4 wagony silnikowe Walker z Katowic i 4 wagony silnikowe SW-1 z Krakowa.
1955 Otwarcie wybudowanej w czynie społecznym linii z mijankami w ciągu ul. Gdańskiej od ul. Chodkiewicza do nowego osiedla – Leśnego. Linia ta przechodziła przez tory kolejowe na Artyleryjskiej, skąd na Leśne kursował wahadłowo jeden wóz. Reszta kończyła bieg przed przejazdem kolejowym.
1956 Dostawa 6 nowych wagonów silnikowych typu 2N i 5 wozów doczepnych typu 2ND z Fabryki w Chorzowie.
Rozpoczęcie budowy nowej zajezdni tramwajowej przy ul. Toruńskiej.
1957 Otwarcie drugiego toru w ciągu ul. Focha.
Wydłużono linię w ciągu ul. Fordońskiej, od ul. Gajowej do ul. Polanka.
Pierwsza dostawa wozów tramwajowych typu 5N i przyczep typu 5ND (16 szt.).
1959 Oddanie do użytku nowej zajezdni tramwajowej przy ul. Toruńskiej.
1960 Wypadek na Kapuściskach, tramwaj linii 8 zjeżdżając ze skarpy wbił się w autobus przewozów pracowniczych Zakładów Produkcji Elementów Budowlanych z Solca Kujawskiego. Zginęły dwie osoby, kilkanaście zostało ciężko rannych[2].
1963 Oddano do eksploatacji nowy most z torowiskiem na ul. Bernardyńskiej.
Bydgoszcz otrzymała ofertę ze Stuttgartu na bezpłatna dostawę 40 wozów tramwajowych – silnikowych (z oferty nie skorzystano).
1965 Dostawa 8 wozów ze zlikwidowanej sieci w Olsztynie.
1966 Budowa pętli, przejścia podziemnego i trzech peronów tramwajowych przy dworcu PKP (wcześniej był tu trójkąt manewrowy).
1969 1 maja – Bydgoszcz Wschód otrzymuje połączenie z siecią tramwajową (budowa pętli przy Wyścigowej).
Zamknięcie linii tramwajowej na Starym Mieście (zawieszono linię 1).
1970 Wraz z oddaniem mostu Pomorskiego z rondami Toruńskim i Fordońskim, przerzucono kolejną tramwajową przeprawę przez Brdę.
Skierowanie linii 7 na trasę Glinki – Bałtycka.
Przekazanie przez MPK Łódź dwóch nowoczesnych tramwajów typu 802N.
1973 Dostawa 10 przegubowych wozów 803N.
Uruchomienie torowiska na nowym węźle Grunwaldzkim w miejsce zasypanego fragmentu Starego Kanału Bydgoskiego.
1974 Modernizacja linii tramwajowej do Kapuścisk
Budowa linii tramwajowej w ciągu ul. Wojska Polskiego od węzła Szarych Szeregów do ul. Magnuszewskiej, gdzie skierowano linię 2 kursującą z Bielaw.
Przebudowa torów na ul. Chodkiewicza, budowa pętli przy ul. Wybickiego (Bielawy).
Likwidacja torowiska na Lelewela i Jurasza.
Dostawa kolejnych 10 wozów 803N.
Otwarcie zmodernizowanego Ronda Jagiellonów (wówczas XXX-lecia PRL) wraz z przejściami podziemnymi.
1975 Rozpoczęcie budowy trasy w ciągu ulicy Wojska Polskiego od pętli przy Magnuszewskiej do Ronda Kujawskiego oraz w ciągu ulicy Szubińskiej na osiedle Błonie (1978/79). Budowę zaczęto jako tor o prześwicie normalnym (istniały plany przekucia całej sieci miasta). Ostatecznie w 1984 roku oddano do użytku wyłącznie tory do Ronda Kujawskiego (gotowy tor przekuto na 1000 mm dzięki wcześniejszemu zastosowaniu podkładów drewnianych). Tory w ciągu ulicy Szubińskiej rozebrano (tu wcześniej zastosowano podkłady betonowe).
1977 Pierwsze tramwaje 105NW wyjeżdżają na ulice Bydgoszczy.
1980 19 marca – Bydgoszcz otrzymała pierwsze wozy 805Na (42 sztuki).
Wycofano z eksploatacji awaryjne wozy typu 802N.
1981 Dostarczono 10 wozów 805Na.
1984 Likwidacja torowiska na ul. Grunwaldzkiej na Okolu.
Otwarcie linii na ul. Wojska Polskiego od Magnuszewskiej do Karpackiej (Rondo Kujawskie).
1988 Obchody 100-lecia sieci tramwajowej w Bydgoszczy. Wyremontowano z tej okazji tramwaj Herbrand z ok. 1900 roku.
1989 Przebudowano tor pojedynczy na podwójny w ciągu ul. Gdańskiej oraz oddano do użytku nową pętlę w Leśnym Parku Kultury i Wypoczynku, gdzie skierowano linię nr 4.

Po 1989 roku[edytuj]

Lata Wydarzenia
1990 W nową dekadę MZK wchodzi z taborem: 13 szt. wozów silnikowych 5N, 14 szt. wozów doczepnych 5ND, 17 szt. przegubowców 803N i 126 szt. wagonów 805Na – razem 170 jednostek.
25 stycznia – z powodu zagrożenia wybuchem gazu zawieszono liniową komunikację tramwajową w ciągu ul. Dworcowej do Dworca PKP.
1991 Wycofanie z eksploatacji wagonów typu Konstal N i 803N.
Ostatnia dostawa wagonów 805Na.
1992 31 stycznia – likwidacja nocnej komunikacji tramwajowej (linia 6N).
1994 Infrastrukturę tramwajową przejmuje ZDMiKP Bydgoszcz.
1996 1 lutego – uporządkowanie numeracji linii miejskich w związku z wprowadzeniem siedmiosegmentowych elektromechanicznych wyświetlaczy zewnętrznych.
Linia tramwajowa nr 10 otrzymuje nr 4.
3 lipca – obchody stulecia istnienia tramwaju elektrycznego w mieście.
1997 21 maja – ostatni przejazd tramwajów ulicą Dworcową (wycofanie wagonów z warsztatów przy ul. Zygmunta Augusta).
23 czerwca – oddanie do użytku pierwszego w mieście cichego torowiska na ul. Gdańskiej od ul. Jagiellońskiej do ul. Śniadeckich
1998
1999
Remonty torowisk: Rondo Jagiellonów – Dworzec PKS, Rondo Grunwaldzkie – Ułańska, Rondo Toruńskie – Babia Wieś, Zbożowy Rynek – Rondo Jagiellonów oraz Rondo Jagiellonów – Plac Teatralny (ciche torowisko).
2000 28 sierpnia – W Bydgoszczy przy ul. Jagiellońskiej doszło do tragicznego wypadku. Naczepa samochodu ciężarowego uderzyła w tramwaj. Wagon tramwajowy (273) został w połowie z rozprutym jednym bokiem. Na ulice wyleciała część siedzeń, 2 osoby zginęły a kilka zostało rannych.
Nowe ciche torowisko na ul. Nakielskiej.
2001 19 stycznia – Na Rondzie Grunwaldzkim autobus 71 wjechał w tramwaj linii 3 (skład 330+331). 1 osoba zginęła a 20 zostało rannych.
2002 W wyniku zmniejszenia liczby pojazdów komunikacji miejskiej zostały wycofane z ruchu z przeznaczeniem do rezerwy 15 wagonów tramwajowych. Wycofane z eksploatacji wagony to: 227, 228, 240, 243, 244, 246, 249, 250, 251, 253, 254, 255, 256, 259, 260. Tramwaje ustawione są na bocznych torach w Zajezdni Tramwajowej.
2003 Na ulice Bydgoszczy wyjeżdża zmodernizowany wóz 805Nm. Modernizacja została wykonana w bydgoskich zakładach Pesa Bydgoszcz S.A. Wymienione zostało praktycznie wszystko, a sam skład otrzymał opływową sylwetkę.
2005 20 sierpnia – oficjalne otwarcie do ruchu po trwającym 1,5 roku remoncie mostu Pomorskiego i ronda Fordońskiego. W efekcie tory tramwajowe na całym odcinku między rondem Toruńskim i rondem Fordońskim zostały umieszczone symetrycznie między jezdniami.
wrzesień – remont torowiska w ciągu ulicy Fordońskiej między Gajową i Bałtycką. Po raz pierwszy zastosowano technikę gładkiego mocowania szyn za pomocą łap sprężystych do podkładów strunobetonowych.
2006 18 października – na bydgoskie tory po raz pierwszy w historii wyjechał wagon niskopodłogowy (w ramach przejazdu testowego). Był to 121N wykonany w bydgoskich zakładach Pesa na zamówienie przedsiębiorstwa Tramwaje Elbląskie.
2007 1 kwietnia – w związku z wprowadzeniem systemu przesiadkowego A+T, którym objęta została linia 3 (z częstotliwością co 7 minut), z odstawienia do służby powróciły wagony 259 i 260.
23 czerwca – początek remontu torowiska koło dworca PKS, oraz na Gdańskiej koło stadionu Zawiszy.
wrzesień – skończono remont torowiska koło dworca PKS. Zbudowano m.in. nowe perony przystankowe. Remont miał związek z budową centrum handlowo-rozrywkowego Focus Park.
22 września – drzwi otwarte w zajezdni na Toruńskiej. Po mieście kursuje zabytkowy wagon N, na trasie LPKiW – Zajezdnia.
listopad – początek gruntownego remontu torowiska na ul. Szpitalnej, pierwszy od 30 lat.
grudzień – testy tramwaju 122N produkcji PESY dla Łodzi na bydgoskich torach.
2008 styczeń – strajk pracowników MZK.
18 lutego – wypadek składu (340–341) holowanego przez wagon techniczny, na skrzyżowaniu Perłowej i Toruńskiej. Trasa do zajezdni i na górne osiedla została odcięta od sieci. 2 osoby zostały ranne. W wyniku zdarzenia kursowały tylko wozy będące na liniach w niedzielę wieczorem (w większości solówki). Zostały one rozdysponowane na linie 1 i 3. 2 i 6 – trasy skrócone, reszta zawieszona. Ruch przywrócono w poniedziałek ok. godziny 15.
4 marca – pierwszy w Bydgoszczy w pełni niskopodłogowy tramwaj (Pesa 122N) rozpoczyna pracę w ruchu liniowym.
maj – oddane do użytku po remoncie zostaje torowisko na ul. Szpitalnej.
30 maja – obchody 120 rocznicy uruchomienia tramwaju konnego w Bydgoszczy. Do zajezdni dostarczony został drugi tramwaj niskopodłogowy Pesa 122N.
wrzesień – Tramwaj nr 365 Pesa 122N reprezentuje Bydgoszcz i firmę Pesa Bydgoszcz S.A. na targach InnoTrans w Berlinie.
2009 1 maja – otwarcie odbudowanego prawoskrętu tramwajowego z ul. Gdańskiej w Focha, zlikwidowanego po zamknięciu linii przez Stare Miasto.
2010 wrzesień – remont torowiska na rondzie Jagiellonów.
październik – remont torowiska na rondzie Toruńskim, rozpoczęcie budowy linii tramwajowej do Dworca PKP.
2011 marzec – podpisanie umowy na dostawę 14 niskopodłogowych tramwajów Pesa Swing.
grudzień – zlikwidowanie linii nr 9.
2012 styczeń – zlikwidowanie w godzinach wieczornych kursów linii nr 1 (od września do kwietnia).
22 listopada – uroczyste otwarcie linii tramwajowej do dworca PKP.
24 listopada – zmiany w komunikacji tramwajowej, nowa linia nr 5 (Rycerska – Glinki), zmiana trasy linii nr 1 (WilczakLas Gdański), zmiana trasy linii nr 3 (Rycerska – Wyścigowa).
2013 2 marca – rozpoczęcie remontu torowiska w ciągu ul. Chodkiewicza (od ul. Gdańskiej do ul. Sułkowskiego).
3 czerwca – zakończenie remontu torowiska w ciągu ul. Gdańskiej na wysokości ul. Chodkiewicza i rozpoczęcie remontu torowiska w ciągu ul. Jagiellońskiej (od ul. Gdańskiej do Ronda Jagiellonów).
21 lipca – Uroczysta Parada Tramwajów z okazji 60 lat uruchomienia linii BRDA.
3 sierpnia – zakończenie remontu torowiska w ciągu ul. Jagiellońskiej (od ul. Gdańskiej do Ronda Jagiellonów) i rozpoczęcie remontu torowiska na ul. Bernardyńskiej (wymiana rozjazdów na Rondzie Jagiellonów), w rejonie pętli Babia Wieś oraz na ul. Wojska Polskiego w rejonie skrzyżowania ulicy Wojska Polskiego a Magnuszewskiej.
21 września – wstrzymanie ruchu tramwajów linii nr 6 na odcinku Stomil – Łęgnowo (prace torowo-sieciowe).
22 września – 125-lecie komunikacji miejskiej.
01 październik – otwarcie torowiska na ul. Chodkiewicza po remoncie[3].
19 października – przywrócenie ruchu przez Babią Wieś oraz do Ronda Kujawskiego[4].
22 października – została podpisana umowa na budowę linii do Fordonu[5]
2014 7 sierpnia – podpisano umowę na zakup taboru tramwajowego dla miasta w ramach realizowanego projektu: „Budowa linii tramwajowej do dzielnicy Fordon 12 szt.[6]

1 września – zamknięcie ul. Gdańskiej (na odcinku Chodkiewicza – Kamienna)

2015 24 październik – zamknięcie ul. Chodkiewicza remont torowiska II etap.[7]

12 listopada – pierwsze testy nowego torowiska do Fordonu
1 grudnia – strajk na terenie miasta, nie wyruszyły tramwaje ani autobusy. Strajk trwał do godz. 14:00.[8]

2016 16 styczeń – uruchomienie linii tramwajowej do Fordonu

16 styczeń – uruchomienie nowej zajezdni tramwajowej Łoskoń (wraz z pętlą tramwajową)

Linie tramwajowe[edytuj]

 Osobny artykuł: Linie tramwajowe w Bydgoszczy.
Linia Trasa Długość
[km]
Czas przejazdu
[min]
Częstotliwość
[min]
Przystanki Uwagi
1 Las GdańskiWilczak
Gdańska – Focha – Nakielska
6,7 23–24 powszednie: 20
wolne: 20
17/16
2 Las GdańskiRondo Kujawskie
Gdańska – Jagiellońska – Bernardyńska – Toruńska – Perłowa – Bełzy – Wojska Polskiego
10,4 35–36 powszednie: 20
wolne: 20
22
3 WilczakŁoskoń
Nakielska – Focha – Jagiellońska – Fordońska – wiadukt Dworzec Wschód – Lewińskiego – Akademicka – Andersa
18,3 45–46 powszednie: 20
wolne: 20
30/28

System przesiadkowy A+T
BUS-Logo-blau.svg 61, 65, 69, 71, 73, 74, 77, 81, 82, 83, 89

4 BielawyGlinki
Chodkiewicza – Gdańska – Jagiellońska – Most Pomorski – Toruńska – Perłowa – Bełzy – Szpitalna
8,6 31–35 powszednie: 10/20
wolne: 20
18
5 ŁoskońRycerska
Andersa – Akademicka – Lewińskiego – wiadukt Dworzec Wschód – Fordońska – Jagiellońska – Focha – Dworcowa – Dworzec Główny
18,2 43 powszednie: 10/20
wolne: 20
28/25

System przesiadkowy A+T
BUS-Logo-blau.svg 61, 65, 69, 71, 73, 74, 77, 81, 82, 83, 89

6 BielawyŁęgnowo
Chodkiewicza – Gdańska – Jagiellońska – Bernardyńska – Toruńska – Spadzista – Hutnicza
12,45 38–42 powszednie: 20
wolne: 20
26 System przesiadkowy A+T
BUS-Logo-blau.svg 73 i 76
7 NiepodległościKapuściska
Andersa – Akademicka – Lewińskiego – wiadukt Dworzec Wschód – Fordońska – Most Pomorski – Toruńska – Perłowa – Bełzy – Wojska Polskiego
14,4 36–38 powszednie: 20
wolne: 20
21 Kursuje w dni powszednie w godzinach 4:45 – 19:30, w soboty w godzinach 9:00 – 19:30, a w niedzielę i święta w godzinach 10:00 – 19:40
8 RycerskaKapuściska
Dworzec Główny – Dworcowa – Focha – Jagiellońska – Most Pomorski – Toruńska – Perłowa – Bełzy – Wojska Polskiego
8,0 29 powszednie: 10/20
wolne: 20
17/15
9 Rondo KujawskieStomil
Wojska Polskiego – Bełzy – Perłowa – Toruńska
7,6 24–29 powszednie w szczycie: 20 17 Linia funkcjonuje tylko w dni powszednie w godzinach szczytu
10 Las GdańskiNiepodległości
Gdańska – Jagiellońska – Fordońska – wiadukt Dworzec Wschód – Lewińskiego – Akademicka – Andersa
17,0 42–44 powszednie: 20
wolne: 20
27/26 Kursuje w dni powszednie w godzinach 4:45 – 20:00, w soboty w godzinach 9:00 – 20:00, a w niedzielę i święta w godzinach 10:00 – 20:00

Tabor[edytuj]

Liniowy[edytuj]

Od 1991 roku do marca 2008 roku w eksploatacji znajdowały się wyłącznie konstrukcje pochodne Konstal 105N. Dopiero w 2008 roku na bydgoskich ulicach pojawiły się nowe, niskopodłogowe tramwaje Pesa 122N. W dalszym ciągu większość stanowią jednak wagony typu 805Na. W 2010 roku ogłoszono przetarg na dostawę kolejnych wagonów niskopodłogowych. Ofertę złożyła jedna firma – Pojazdy Szynowe Pesa Bydgoszcz.

Seria Liczba Liczba
członów
Liczba miejsc
siedzących
Procent
niskiej podłogi
Producent Modernizator
805Na 110 1 20 0% Konstal [9]
805Nm 2 1 20 0% Konstal Pesa [9]
122N Tramicus 2 5 63 100% Pesa [9][10]
122NaB Swing 12 5 40 100% Pesa [11][12]

Historyczny[edytuj]

Seria Nr Rok produkcji Rok renowacji Producent Status
5N 68 1960 Konstal czynny [9]
5ND 135 1960 2016 Świdnicka Fabryka Wagonów czynny [13]
VNB-125 14 1896 2012 Herbrand czynny [9][14]
GE68 120 1898 1986–1988 Herbrand czynny [9][14]
803N Konstal nieczynny [14]
Lilpop Lilpop, Rau i Loewenstein nieczynny [14]

Modernizacje wagonów 805Na[edytuj]

Od 1998 roku zaczęto w Bydgoszczy stopniowo modernizować składy tramwajowe, z których najstarsze miały wówczas już 20 lat.

Rok Zakres, poszerzenia modernizacji Zmodernizowane wagony
1998
  • wymiana wewnętrznego i zewnętrznego poszycia
  • montaż nowych maszyn drzwiowych
  • montaż drzwi bez szyb w ich dolnej części
  • likwidacja dwóch klap dachowych
  • malowanie poręczy na żółto
  • malowanie siedzeń
  • wyłożenie podłogi wykładziną antypoślizgową
275-276 282-283 320-321 312-313 304-305 318-319 310-311 322-323 330-331 336-337 332-333 340-341 346-347
2000
  • montaż nowych siedzeń firmy Astromal w trzech rzędach (likwidacja siedzeń naprzeciw 2. i 3. drzwi)
  • likwidacje pasów ogrzewania na całej długości wagonu, na ich miejsce zainstalowano trzy nagrzewnice
  • montaż nowych lamp oświetlenia wewnętrznego
326-327 342-343 352-353 354-355 350-351
338-339 324-325 328-329 334-335 344-345
348-349 360-361
2004
  • montaż nowych siedzeń serii „Astromal 2000” w takim samym układzie jak w roku 2000*
  • montaż przetwornic statycznych
237-238 356-357
  • montaż nowych maszyn drzwiowych (oraz zakres z pierwszej modernizacji 2004)

* W wagonie 272 pozostawiono cztery siedzenia naprzeciw 2. i 3. drzwi w jednym rzędzie.

265-266 358-359 257-258 269-270 231-232 241-242 267-268 271-272
2007
  • montaż nowych siedzeń firmy Ster (nietapicerowanych)
  • w pierwszym wagonie w trzech rzędach, miejsca stojące naprzeciw 2. i 3. drzwi
  • w drugim wagonie pozostawiono cztery siedzenia naprzeciw 2. i 3. drzwi w jednym rzędzie
  • likwidacja 3. drzwi w drugim wagonie
281-264 286-287 233-234 279-280
2008
  • montaż kierunkowych tablic diodowych (przedniej, tylnej i bocznej), tablicy wewnętrznej typu TML w pierwszym wagonie, oraz głośników informacji głosowej w obu wagonach oraz na zewnątrz składu – wraz ze sterownikiem, zestaw firmy Pixel
300-301
  • przebudowa drugiego wagonu na doczepę czynną (bez kabiny motorniczego), montaż wandaloodpornych lamp oświetlenia wewnętrznego, całkowicie wkomponowanych w podsufitkę, montaż piasecznicy w pierwszym wagonie (oraz zakres z pierwszej modernizacji 2008)
302-303 247-248
2009
  • montaż klimatyzacji kabiny motorniczego, oraz nowego pulpitu
284-285 316-317 306-307 277-278
2010
  • montaż kierunkowych tablic diodowych (przedniej, tylnej i bocznej), tablicy wewnętrznej typu TML w obu wagonach, głośników informacji głosowej w obu wagonach oraz na zewnątrz składu – wraz ze sterownikiem, zestaw firmy Pixel
  • montaż nowych siedzeń firmy STER (typ siedzeń MX) w składach 273-274, 275-276 oraz 296-297
  • montaż klimatyzacji kabiny motorniczego, oraz nowego pulpitu
244 314-315 273-274 296-297 275-276
2011
  • montaż kierunkowych tablic diodowych (przedniej, tylnej i bocznej), tablicy wewnętrznej typu TML w obu wagonach, głośników informacji głosowej w obu wagonach oraz na zewnątrz składu – wraz ze sterownikiem, zestaw firmy Pixel
  • montaż nowych siedzeń firmy STER(typ siedzeń MX)
  • montaż klimatyzacji kabiny motorniczego, oraz nowego pulpitu
282-283 326-327 229-252 346-347 310-311 304-305 332-333 289 295-299

Pętle i zajezdnie[edytuj]

Pętle[edytuj]

  • Eksploatowane liniowo
Pętla „Glinki” w Bydgoszczy
Pętla Eksploatacja liniowa Liczba torów Linie
Bielawy od 1974 2 4, 6
Glinki od 1953 2 4
Kapuściska od 1953 2 + żeberko 7, 8
Las Gdański (dawn. Leśny Park Kultury i Wypoczynku) od 1989 2 + żeberko 1, 2, 10
Rycerska od 2012 2 5, 8
Łęgnowo od 1953 2 + żeberko 6
Łoskoń od 2016 3, 5
Niepodległości od 2016 2 7, 10
Rondo Kujawskie (dawn. Karpacka) od 1984 1 2 ,9
Wilczak od 1950? 1 + żeberko 1, 3
Stomil 1962?–1991, 2010–2011 i ponownie od 2016 1 9
  • Nieużywane liniowo
Pętla Eksploatacja liniowa Liczba torów Linie (w dniu zamknięcia)
Babia Wieś* 1953–1991 3 5
Bałtycka 1969–1971 2 7
Magnuszewska ** (Wyżyny) 1974–1984 2 2
Przylesie 3
Wyścigowa (dawn. Bydgoszcz Wschód) 1969–2016 4 3, 7
  • Zlikwidowane
Pętla Eksploatacja liniowa Liczba torów Linie (w dniu likwidacji)
Dworzec PKP*** 1966–1990 3 1, 2, 4, 8

* Pętla Babia Wieś nie jest eksploatowana w sensie liniowego zawracania tramwajów, jednak jest użytkowana przez linie 2 i 6. Tramwaje przejeżdżają przez pętlę skrajnym torem, przy którym znajduje się przystanek dla tramwajów jadących w kierunku Ronda Toruńskiego.

** Pętla przy Magnuszewskiej nie jest eksploatowana w ruchu liniowym przy stałym układzie linii, użytkuje się ją dla zawracania tramwajów w sytuacjach nadzwyczajnych (awarie, wypadki, zmiany tras).

*** Pętla przy Dworcu PKP została zamknięta razem z trasą wzdłuż ulicy Dworcowej 25 stycznia 1990 roku z powodu zagrożenia wybuchem gazu. Od roku 1997 pętla była odcięta od reszty sieci, a obecnie, w związku z przeprowadzonymi w ostatnich latach remontami drogowymi, znaczna jej część uległa likwidacji. Po odbudowie tej linii tramwaje w rejonie Dworca Głównego kończą trasę na nowej pętli Rycerska.

Zajezdnie[edytuj]

Tramwaje na zajezdni ToruńskaKonstal 805Nm i Konstale 805Na
Tramwaje na zajezdni Łoskoń122NaB Swing i Konstal 805Na

Obecnie w Bydgoszczy działają dwie zajezdnie tramwajowe: „Łoskoń” (Fordon) i „Toruńska”.

  • Zajezdnia Toruńska

Oddana do użytku 22 lipca 1959 roku – Zajezdnia Toruńska należy do MZK Bydgoszcz. Stacjonuje tu większość wagonów eksploatowanych liniowo oraz gospodarcze i historyczne.

Zajezdnia była kilkakrotnie rozbudowywana: w 1982, 1998 i 2002. Tramwaje stacjonują na 20 torach odstawczych, a w hali znajduje się siedem kanałów. Oprócz tego na terenie zajezdni znajduje się hala naprawy wózków, hala techniczna oraz malarnie.

  • Zajezdnia Łoskoń

Oddana do użytku 16 stycznia 2016 roku – Zajezdnia Łoskoń (Fordon) należy do spółki Tramwaj Fordon.

Tramwaje stacjonują na 7 torach odstawczych. Oprócz tego na terenie zajezdni znajduje się pętla tramwajowa z torami postojowymi, hala serwisowa z jednym kanałem oraz budynek zaplecza socjalnego[15]

Rozbudowa sieci[edytuj]

Schemat przedstawiający planowaną rozbudowę sieci tramwajowej w Bydgoszczy do 2030 roku.

     Istniejąca sieć

     A1 – trasa do Dworca Kolejowego otwarta w 2012 r.

     B1 – trasa do Fordonu otwarta w 2016 r.

     C1 – trasa wzdłuż ulicy Kujawskiej

     C2 – trasa na osiedle Szwederowo

     C3 – trasa na osiedle Błonie

     C4 – trasa na osiedle Miedzyń

     C5 – trasa do Myślęcinka

     C6 – trasa na Moście Kazimierza Wielkiego

Linia do Fordonu[edytuj]

Pierwsze plany zbudowania nowej linii do Fordonu sięgały początku istnienia tego 70-tysięcznego osiedla. Względy finansowe powodowały jednak, że budowa linii odsuwana była na kolejne lata. Ostatecznie w roku 2009 przystąpiono do prac projektowych, które ukończono w roku 2012. W 2013 rozpoczęła się budowa trasy o długości 9,5 km wraz z estakadą z przystankiem i przejściem na perony kolejowe stacji Bydgoszcz Wschód. Trasa zaczyna się przy ulicy Wyścigowej (gdzie w nowej lokalizacji powstała pętla awaryjna), skąd przechodzi wspomnianą estakadą nad torami linii kolejowej do Torunia do ul. Lewińskiego, po drugiej stronie torów kolejowych. Dalej trasa prowadzi wzdłuż ul. Lewińskiego i (za skrzyżowaniem z Jasiniecką) ul. Akademicką. Przy ulicy Korfantego znajduje się pętla awaryjna Przylesie. Następnie tory kierują się do skrzyżowania z ulicą Andersa, gdzie pierwotnie miał powstać węzeł komunikacyjny. Po skręcie w lewo trasa biegnie wzdłuż ul. Andersa, mijając ulicę Wyzwolenia. Kolejna pętla powstała w rejonie ulicy Piłsudskiego. Dalej tory ułożone są wzdłuż ul. Andersa do ulicy Geodetów (pętla Łoskoń), gdzie powstała zajezdnia tramwajowa. Inwestycja miała kosztować według kosztorysu 437 308 983,67 zł (z czego 209 768 552,18 zł pochodziło z funduszy UE)[16], a jej zakończenie planowane było na 31 grudnia 2015. Rozstrzygnięty w 2013 przetarg na realizację linii wygrało konsorcjum złożone z firm „Gotowski” Budownictwo Komunikacyjne i Przemysłowe sp. z o.o., Przedsiębiorstwa Robót Mostowych „Mosty Łódź” SA, Feroco SA, Przedsiębiorstwa Inżynieryjnych Robót Kolejowych „TOR-KRAK” sp. z o.o., Przedsiębiorstwa Budowy Dróg i Mostów Kobylarnia SA oraz czeskiej spółki Metrostav a.s., podejmując się realizacji zadania za kwotę 290 mln zł i pokonując takie firmy, jak szwedzka Skanska, austriacki Strabag, włoskie Astaldi oraz portugalski Dragados. Najdroższa złożona oferta opiewała na kwotę 405 mln zł[17], a kwota, jaką inwestor przeznaczył na realizację zamówienia, to 307,5 mln zł[18]. 22.10.2013 r. nastąpiło podpisanie umowy na realizację inwestycji. Budowa nowego odcinka powiązana była z zakupem za 109 mln zł 12 nowych, pięcioczłonowych tramwajów niskopodłogowych z klimatyzacją, niezbędnych do obsługi wydłużonych linii[19].

Budowa linii wiązała się z przebudową 14 skrzyżowań, z których część zostanie wyposażona w sygnalizację świetlną zapewniającą pierwszeństwo tramwajom. Na linii powstanie 13 par przystanków (Fordońska – Wyścigowa, Bydgoszcz Wschód, Akademicka – Rejewskiego, Akademicka – Romanowskiej,Przylesie, Akademicka – Kaliskiego, Akademicka – Igrzyskowa, Andersa – Kleeberga, Andersa – Skarżyńskiego, Andersa – Wolna, Niepodległości, Andersa – Gieryna, Łoskoń (pierwotnie: Geodetów).

Pierwotnie przewidywano, że budowaną trasą kursować będą linie 3 z ul. Rycerskiej (w godzinach szczytu co 7,5 min., poza tym co kwadrans) oraz 7 z Kapuścisk (co 15 min.)[20]. Jesienią 2014 podano do publicznej wiadomości, że uruchomione zostaną również linie 9 (na Wilczak) oraz 10 (do Lasu Gdańskiego), a część kursów będzie rozpoczynała bieg nie na pętli końcowej Łoskoń, a na pętli Piłsudskiego. Czas przejazdu od początku linii w Fordonie do Ronda Fordońskiego wynosić miał 29 min., Ronda Jagiellonów 34 min., a do Dworca Głównego 40 min. Częstotliwość kursowania w godzinach szczytu miała wynosić łącznie 3 lub 5 minut[21].

Pierwsza jazda testowa tramwaju na nowej trasie odbyła się 12 listopada 2015[22].

Centrum Unijnych Projektów Transportowych przesłało podpisaną umowę o dofinansowanie projektu pod nazwą: „Budowa linii tramwajowej do dzielnicy Fordon z przebudową układu drogowego w Bydgoszczy” w ramach działania 7.3: Transport miejski w obszarach metropolitalnych priorytetu VII: Transport przyjazny środowisku Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2007 – 2013[23].

Wartość całego projektu ogółem (budowa linii, zakup taboru, przebudowa stacji Bydgoszcz Wschód) wyniosła 437 308 983,67 zł brutto, w tym uzyskane dofinansowanie ze środków europejskich 209 768 552,18 zł brutto.

Uruchomienie linii nastąpiło 16 stycznia 2016 roku.

Most Kazimierza Wielkiego – ul. Perłowa[edytuj]

Spięcie torowiska tramwajowego w ulicy Fordońskiej poprzez kolejną przeprawą tramwajową przez Brdę z układem torowiska w ulicy Toruńskiej spowoduje skrócenie czasu przejazdu pasażerów pomiędzy wschodnią a południową częścią miasta. Z uwagi na niższe koszty realizacji (możliwość budowy krótszego mostu) oraz możliwość zapewnienia lepszej obsługi osiedla Bartodzieje wariant z mostem na osi ul. Perłowej uznawany jest przez Miejską Pracownię Urbanistyczną za bardziej optymalny względem trasy przez Most Kazimierza Wielkiego, planowanej historycznie jako pierwsza i przewidzianej do realizacji łącznie z drugą nitką trasy drogowej. Rozpoczęcie inwestycji planowane jest ok. 2020 roku[24]. Prace rozpoczną się najwcześniej pod koniec 2017 roku lub na początku 2018 roku, a zakończyć mają pod koniec 2019 lub w roku następnym[25].

Torowisko w ciągu ul. Kujawskiej[edytuj]

Ważne dla zwiększenia roli tramwajów w komunikacji połączenie linii tramwajowej przebiegającej przez Rondo Bernardyńskie z torowiskiem zlokalizowanym w ciągu ulicy Wojska Polskiego, planowane pierwotnie do realizacji w latach 2015–2017 (długość odcinka – 600 m; szacowany koszt: 130 mln zł; termin zakończenia inwestycji – czerwiec 2017 r.). Plan zakłada przebudowę ronda Kujawskiego (obniżenie niwelety ronda o 2 m) i likwidację pętli tramwajowej znajdującej się w jego bezpośrednim sąsiedztwie, przebudowę pętli Magnuszewska w celu umożliwienia wjazdu na nią od strony zachodniej oraz budowę rozjazdów umożliwiających jazdę z ulicy Wojska Polskiego w ulicę Glinki. Na rondzie Bernardyńskim powstaną nowe przystanki dla tramwajów jadących w kierunku Wzgórza Wolności. Inwestycja ma zostać zgłoszona do regionalnego programu operacyjnego dla województwa na lata 2014–2020. Oprócz linii tramwajowej wzdłuż ul. Kujawskiej o długości około 600 metrów przebudowie ma ulec także około 300 metrów torowiska wzdłuż ul. Wojska Polskiego. Przewiduje się również realizację buspasa na zjeździe ul. Kujawskiej oraz zakup 15 tramwajów niskopodłogowych. Aktualnie szacuje się, że całość inwestycji kosztować będzie 275 mln zł, a jej realizacja zakończy się najwcześniej na przełomie 2018 i 2019 roku[26].

Torowisko w ciągu ul. Solskiego, Pięknej, Szubińskiej i Kruszwickiej (przez osiedle Szwederowo)[edytuj]

Planowane wstępnie do realizacji do 2020 łącznie z torowiskiem na ul. Kujawskiej; w 2016 poinformowano o odroczeniu realizacji tego projektu.

Dalsze inwestycje[edytuj]

W latach 2025–2040 rozpatrywana jest dalsza rozbudowa sieci tramwajowej:

  • na osiedle Miedzyń – przedłużenie torowiska w ciągu ul. Nakielskiej do ul. Plażowej,
  • wokół starego miasta – torowisko wzdłuż Wałów Jagiellońskich – Grudziądzkiej – Poznańskiej – Kruszwickiej (aktualnie miasto nie przewiduje realizacji tego połączenia),
  • na osiedle Błonie – torowisko od ul. Pięknej wzdłuż Szubińskiej do ul. Ks. Schulza, ewentualnie wzdłuż ostatniej w rejon stacji kolejowej Bydgoszcz Błonie,
  • do Myślęcinka – inwestycja nie została uwzględniona w Studium Transportowym miasta Bydgoszczy wraz z oceną stanu bezpieczeństwa ruchu drogowego (Bydgoszcz, październik 2012 r.).

Ciekawostki[edytuj]

Tramwaj linii nr 3 na moście tramwajowym w kierunku dworca Bydgoszcz Główna

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Tramwaj Fordon. Budowa zakończona, Swingi na starcie. Raport nr 100. 2016-01-15. [dostęp 2016-01-23].
  2. Maciej Jasiński „55 lat temu tramwaj zjechał ze skarpy i wbił się w ciężarówkę”. Gazeta Wyborcza, 2015-05-04. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-05-04)].
  3. http://www.zdmikp.bydgoszcz.pl/index.php/pl/aktualnosci/1398-zmiany-w-funkcjonowaniu-komunikacji-miejskiej-od-01102013-r
  4. http://www.zdmikp.bydgoszcz.pl/index.php/pl/aktualnosci/1450-przywrocenie-ruchu-tramwajow-przez-babia-wies-oraz-do-r-kujawskiego-od-19102013-r
  5. W dwa lata szyny do Fordonu. Byle pogoda dopisała...
  6. Nowe tramwaje dla Bydgoszczy
  7. ZDMiKP Remont Chodkiewicza
  8. Gazeta Pomorskal
  9. a b c d e f TABOR TRAMWAJOWY (pol.). mzk.bydgoszcz.pl. [dostęp 2015-09-23].
  10. Piotr Tomasik. Tramwaje typu 122N w Bydgoszczy i Łodzi. „Świat kolei”. 1/2012, s. 46–47. Emi-press. ISSN 1234-5962. 
  11. Nowym Swingiem na linii nr 3 (pol.). infotram.pl, 2014-10-30. [dostęp 2015-09-23].
  12. Bydgoskie Swingi w komplecie gotowe do jazdy (pol.). infotram.pl, 2016-01-21. [dostęp 2015-01-28].
  13. ZDMiKP
  14. a b c d Plan zrównoważonego rozwoju publicznego transportu zbiorowego dla miasta Bydgoszczy (pol.). mzk.bydgoszcz.pl. [dostęp 2015-09-23]. s. 92–94.
  15. http://www.transport-publiczny.pl/wiadomosci/rusza-wyczekiwany-tramwaj-do-fordonu-51118.html
  16. Gazeta Wyborcza 28 XII 2012 w artykule „Tramwaj do Fordonu start!” podała, że koszt inwestycji wyniesie 368,886 mln zł netto, a dofinansowanie unijne – 209,768 mln zł.
  17. Michał Sitarek „Firma „Gotowski” i jej partnerzy zbudują linię tramwajową do Fordonu?”, Express Bydgoski 30 lipca 2013
  18. Nareszcie! Jesienią rozpoczną budowę tramwaju do Fordonu, bydgoszcz.gazeta.pl 19.08.2013 [dostęp 20.08.2013]
  19. Tramwaj do Fordonu i z powrotem. Będzie za darmo, bydgoszcz.gazeta.pl, 13.01.2016
  20. Marek Chełminiak „Tramwaj przyspieszył”, Express Bydgoski 24 kwietnia 2014
  21. Małgorzata Pieczyńska „W 40 minut do dworca PKP”, Express Bydgoski 24 września 2014
  22. Pierwszy tramwaj pojechał do Fordonu. Na razie to testy
  23. Podpisanie umowy na dofinansowanie tramwajfordon.bydgoszcz.pl [dostęp 14.01.2014]
  24. Bydgoszcz: Linia do Fordonu jako preludium inwestycyjne
  25. Tramwaj pojedzie ulicą Kujawską później
  26. Tramwaj pojedzie ulicą Kujawską później
  27. Wybierz patrona
  28. Patroni tramwajów do Fordonu wybrani. Kim byli i co zrobili?.

Linki zewnętrzne[edytuj]