Krężelin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Krężelin
Państwo  Polska
Województwo zachodniopomorskie
Powiat myśliborski
Gmina Dębno
Wysokość 61 m n.p.m.
Liczba ludności (2012) 14
Strefa numeracyjna (+48) 95
Kod pocztowy 74-311 Różańsko
Tablice rejestracyjne ZMY
SIMC 0179921
Położenie na mapie gminy Dębno
Mapa lokalizacyjna gminy Dębno
Krężelin
Krężelin
Położenie na mapie powiatu myśliborskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu myśliborskiego
Krężelin
Krężelin
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa zachodniopomorskiego
Krężelin
Krężelin
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Krężelin
Krężelin
Ziemia52°51′00″N 14°42′00″E/52,850000 14,700000

Krężelin (niem. do 1945 r. Krummkavel[1]) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie myśliborskim, w gminie Dębno. W 2012 r. miejscowość liczyła 14 mieszkańców[2].

Folwark Krummkavel należał do 1819 r. do majątku Dyszno, następnie samodzielny. Od 1945 r. leży w granicach Polski. Zachował się dwór prawdopodobnie z 1 poł. XIX w. (obecnie budynek mieszkalny) i park założony w 2 poł. XIX w., ze znacznie zredukowanym starodrzewiem.

Nazwa[edytuj]

Dawna niemiecka nazwa jest złożeniem od krumm "krzywy" i dolnoniemieckiego kavel "pieczara, kawałek pola".

Nazwa na przestrzeni wieków: Krümkavel 1821; Krummekafel 1822[3]; Krumm Kavel 1833; Krummkavel do 1945 r.[4].

Położenie[edytuj]

Wieś położona jest 12 km na płd.-zach. od Myśliborza.

Zgodnie z podziałem fizycznogeograficznym Polski Kondrackiego teren na którym położony jest Krężelin należy do prowincji Niżu Środkowoeuropejskiego, podprowincji Pojezierza Południowobałtyckiego, makroregionu Pojezierze Południowopomorskie oraz w końcowej klasyfikacji do mezoregionu Równina Gorzowska[5].

Środowisko przyrodnicze[edytuj]

Obszar równiny jest prawie całkowicie użytkowany rolniczo. Na terenach podmokłych występują wierzby, jesiony i olchy. W bezodpływowych zagłębieniach wśród borów wykształcają się torfowiska, gdzie na uwagę zasługują rosiczka okrągłolistna, wełnianka wąskolistna i żurawina błotna. Występują tu m.in. kumak nizinny, ropuchy, żaby, traszka zwyczajna, jaszczurka żyworodna i zaskroniec zwyczajny, z ptaków - kaczki, żuraw, perkozy, bąk, trzcinniczek, derkacz, potrzosy, trznadle. Okoliczne lasy porastają głównie lasy iglaste - sosny, świerki, modrzewie, z domieszką drzew liściastych - dębu, brzozy, osiki, buku. Wśród zwierzyny odnotowuje się sarny, jelenie, dziki, wiewiórki, kuny leśne, można spotkać borsuka i sporą populację zająca; wśród ptaków - sowy, pustułki, łabędzie, kuropatwy, bażanty[6].

Historia[edytuj]

Do 1819 r. folwark Krummkavel należał w majątku Dyszno, w 1820 r. został wydzielony, aczkolwiek nadal należał do gminy Dyszno[7]. W 1914 r. posiadłość ziemska obejmowała 670 ha, w 1929 r. - 562 ha; w tych latach właścicielem był Heinrich Krull.

Ludność[edytuj]

Ludność w ostatnich 3 stuleciach[3][8][9]:

Gospodarka[edytuj]

Według danych z 20 kwietnia 2007 r.[6] w Krężelinie funkcjonują 13 gospodarstwa rolne o łącznej pow. 365 ha (grunty orne, sady, łąki, pastwiska), nastawionych na produkcje rolną (żyto, pszenżyto, owies, jęczmień), jedno na hodowlę trzody chlewnej, jedno na pszczelarstwo. Grunty orne zaliczane są głównie do klasy IVa (71 ha), IVb (92 ha), V (80 ha).

Struktura gospodarstw indywidualnych:

Użytki rolne Pow. w ha
Orne 316
Zielone 42
Nieużytki 11
Lasy 0,81

We wsi notuje się wysoką stopę bezrobocia, mieszkańcy migrują za granicę oraz zatrudniają się przy pracach sezonowych, m.in. w szkółkach leśnych, na wyplatanie wianków, zbieractwo owoców leśnych.

Powierzchnia gospodarstw:

Pow. w ha Ilość
1-5 6
5-10 1
10-20 2
20-50 1
50-100 1
>100 3

Organizacje i instytucje[edytuj]

  • Sołectwo Krężelin - ogół mieszkańców wsi Krężelin i Radzicz stanowi Samorząd Mieszkańców Sołectwa.
  • Wszelkie instytucje znajdują się w Dębnie.

Edukacja[edytuj]

Dzieci i młodzież uczęszczają do szkoły podstawowej w Różańsku. Gimnazjaliści dowożeni są do Smolnicy.

Atrakcje turystyczne[edytuj]

  • Dwór – pochodzi prawdopodobnie z 1 poł. XIX w.; murowany z cegły i otynkowany, postawiony kalenicowo na płd. granicy dziedzińca folwarcznego, otoczony drzewami liściastymi i dwoma stawami. Budynek parterowy, na wysokim podpiwniczeniu, przykryty stromym dachem dwuspadowym z naczółkami. Fasada (elewacja płn.) 7-osiowa, z centralnym wejściem podkreślonym pseudoryzalitem. Elewacja ogrodowa (płd.) 9-osiowa, także z wejściem centralny w pseudoryzalicie. Zachowana stolarka okienna i wiele elementów wyposażenia wnętrza. Obecnie spełnia funkcje mieszkalne[10].
  • Park - założony w 2 poł. XIX w. po płd. stronie dziedzińca folwarcznego, jako ogród użytkowo – ozdobny, składa się z 7 kwater o kształcie regularnych prostokątów poprzedzielanych drogami. Przy dworze utworzono gazon z luźnym nasadzeniem drzew liściastych oraz postawiono ceglany mur odgradzający ogród od drogi. Na terenie założenia znajdowały się dwa niewielkie stawy. Obszar ogrodów na wschodzie, południu oraz zachodzie oddzielono żywopłotem z głogu od terenów polnych. Na pocz. XX w. założenie przekształcono na park krajobrazowy i przyłączono tereny pomiędzy kwaterami ogrodowymi a droga brukową prowadząca do Dyszna oraz staw przy południowej granicy założenia. Kompozycja parku oraz granice są czytelne i zachowane. Układ wnętrz pakowych oraz komunikacyjny częściowo zatarty przez rozrastające się grupy samosiewów. Czytelny dziedziniec oraz zadrzewiony gazon przed pałacem. Po stronie wschodniej dziedzińca zachowała się szeroka aleja lipowa oraz fragment ceglanego muru ogrodzeniowego. Wschodnia granice parku wyznacza bardzo dobrze utrzymana stara aleja klonowa, a na pozostałych obrzeżach parku przerośnięty żywopłot z głogu. Starodrzew został w części zredukowany[10].
  • Przez Krężelin przebiegają szlaki turystyczne: szlak turystyczny czarny „Rezerwatów i pomników przyrody”

Przypisy

  1. GenWiki - Krummkavel. [dostęp 2010–05–19].
  2. Urząd Miasta i Gminy Dębno, Dane Statystyczne. [dostęp 20123-09-19].
  3. a b Leopold Krugg: Neues topographisch-statistisch-geographisches Wörterbuch des Preussischen Staats. T. 3. Halle: Karl August Kümmel, 1822, s. 25. [dostęp 2010-08-23].
  4. Nazwy miejscowe Polski: historia - pochodzenie - zmiany. Kazimierz Rymut (red.). T. V. Kraków: Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego PAN, 1996, s. 316. ISBN 83-85579-29-X.
  5. Karty z dziejów Dębna. Dębno: PPH "Zapol" Dmochowski Sobczyk, 2005, s. 25. ISBN 83-60140-35-9.
  6. a b Plan Rozwoju Wsi Krężelin, Załącznik 1 do uchwały Nr X/67/2007 Rady Miejskiej z dnia 31.05.2007 r.. [dostęp 2010–05–19].
  7. Berghaus: Geographisch-historisch-Statistisches Landbuch der Provinz Brandenburg und des Markgrafthums Niederlausitz in der Mitte des 19. Jhrhndts. T. 3. Brandenburg: A. Müller, 1856, s. 449. [dostęp 2011-01-14].
  8. Topographische Uebersicht des Appellationsgerichts-Departements Frankfurt a/O: Zusammengestellt von Güthlein. Gustav Harnecker & Co., 1856, s. 96. [dostęp 2010-08-23].
  9. Gemeindeverzeichnis Deutschland. Landkreis Soldin. [dostęp 2011-01-14].
  10. a b odkryj. pl. Zespół parkowo-pałacowy w Krężelinie. [dostęp 2010–05–19].