Leo von Klenze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Leo von Klenze
Leo von Klenze
Data i miejsce urodzenia 29 lutego 1784
Schladen
Data i miejsce śmierci 27 stycznia 1864
Monachium
Zawód architekt
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
L. von Klenze: Ruhmeshalle, Monachium
L. von Klenze: gliptoteka, Monachium
L. von Klenze: Nowy Ermitaż, Petersburg
L. von Klenze: Monopteros, Englischer Garten, Monachium
L. von Klenze: Walhalla, k. Ratyzbony

Franz Karl Leopold von Klenze (ur. 29 lutego 1784 w Schladen, zm. 27 stycznia 1864 w Monachium) – niemiecki architekt, uczeń Friedricha Gilly'ego w Berlinie, Charles'a Perciera i P.F. Fontaine'a w Paryżu, nadworny architekt króla Westfalii Hieronima Bonapartego w Kassel oraz króla bawarskiego Ludwika I. W większości realizacji reprezentował nawrót do klasycznego stylu greckiego, zwany "Greek Revival", tworzył również w stylu arkadowym.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

W 1800 Klenze udał się do Berlina, by studiować prawo, jednak pozostając pod wrażeniem wykładów i osobowości Friedricha Gilly'ego podjął studia architektoniczne[1] w berlińskiej Akademii Budowlanej (niem. Berliner Bauakademie)[2]. W 1803 Klenze wyjechał do Paryża, gdzie kształcił się m.in. u Jeana-Nicolasa-Louisa Duranda, Charles'a Perciera i P.F. Fontaine'a[1]. Następnie przebywał na dworze w Kassel (1804–1813)[3], gdzie pracował dla króla Westfalii Hieronima Bonapartego[1].

Od 1815 pracował w Monachium dla królów bawarskich Maksymiliana I a następnie jego syna Ludwika I, który zaprosił Klenzego do Monachium[4]. W 1816 został architektem nadwornym (niem. Hofbauintendant)[1]. W latach 1823–1824 Klenze odbył podroż studyjną na Sycylię[3]. W 1834 król wysłał Klenzego z misją dyplomatyczną do Aten do swojego syna – Ottona, który w wyniku ustaleń konferencji londyńskiej zasiadł w 1832 na tronie nowo powstałego królestwa Grecji[5]. Klenze jechał, by wzmocnić pozycję młodego króla w obliczu intryg wewnętrznych zagrażających monachrii[6]. Oficjalnym celem wizyty były usługi doradcze w sprawie planowania i budowy nowych Aten: sporządzenie planu miasta, zaprojektowanie budynków władz i urzędów państwowych oraz rozwiązanie kwestii Akropolu[6]. W tym kontekście Klenze zawiózł wówczas projekt rezydencji królewskiej w Atenach[7] przygotowany przez Karla Friedricha Schinkla[8]. Sam również sporządził projekt ateńskiego pałacu na prośbę Ludwika, który jednak jeszcze przed wyjazdem Klenzego wycofał zlecenie[7]. Ostatecznie rezydencję zbudował według własnego projektu Friedrich von Gärtner[9]. Klenze wykorzystał swoją podroż, by wesprzeć wysiłki greckich historyków sztuki walki z szabrownictwem antycznych dzieł sztuki[1] – zainicjował m.in. prace konserwatorskie na ateńskim Partenonie[10]. Postulował również objęcie ochroną wszystkich bardziej znaczących zabytków kultury antycznej[11].

W 1839 car Rosji Mikołaj I zaangażował Klenzego do budowy Ermitażu w Petersburgu[1].

W 1862 został honorowym obywatelem miasta Monachium[12] .

Działalność[edytuj | edytuj kod]

Preferując klasyczny styl grecki Klenze propagował "Greek Revival"[13]:

Quote-alpha.png
Istniała i istnieje tylko jedna architektura, i będzie istnieć tylko jedna architektura, mianowicie ta, która uformowała swoją doskonałość w okresie tworzenia cywilizacji greckiej[14][1].

Klenze był przekonany, że można dalej rozwijać architekturę antyczną, poprzez nowe zestawianie jej form podstawowych – w tym celu dokonał dokładnych pomiarów świątyń we Włoszech i Grecji[1]. Pragnął rozwinąć nowy styl architektoniczny na bazie klasycznego, tak jak miało to miejsce w przypadku stylu renesansowego[1]. W Niemczech uznawany jest za kreatora nurtu neorenesansowego[1]. Większość jego projektów została zrealizowana w Monachium – podczas 48-letniej służby na dworze bawarskim, Klenze wzniósł 17 budowli[1].

Obok architektury, Klenze zajmował się również malarstwem i rysunkiem, a także projektowaniem detali dekoracyjnych dla wnętrz swoich budowli, m.in. stworzył sztukaterie sufitowe w gmachu gliptoteki i pinakoteki[1]. Ponadto prowadził badania archeologiczne a także w zakresie historii architektury i sztuki[1]. Wiele z prac teoretycznych Klenzego nie zostało nigdy opublikowanych[4]. Prowadził ożywioną korespondencję z filozofem Friedrichem Wilhelmem Josephem von Schellingem, Wilhelmem von Humboldtem i królem Ludwikiem I, któremu doradzał przy budowie kanałów i linii kolejowych[1].

Wybrane publikacje[edytuj | edytuj kod]

  • Leo von Klenze: Die Walhalla in artistischer und technischer Beziehung. München: 1843.
  • Leo von Klenze, Ludwig Schorn: Description de la Glyptothleque de Sa Majeste Louis I Roi de Bavilere. Cotta, 1835. (fr.)
  • Leo von Klenze: Sammlung architektonischer Entwürfe. 1831–50.
  • Leo von Klenze: Aphoristische Bemerkungen gesammelt auf seiner Reise nach Griechenland. G. Reimer, 1838. (niem.)
  • Leo von Klenze: Anweisung zur Architektur des christlichen Cultus. 1828.
  • Leo von Klenze: Über das Hinwegführen plastischer Kunstwerke aus dem jetzigen Griechenland. München: 1821.
  • Leo von Klenze: Der Tempel des olympischen Jupiter von Agrigent. 1821.
  • Leo von Klenze: Versuch einer Wiederherstellung des toskanischen Tempels nach seinen historischen und technischen Analogien. 1821.

Wybrane dzieła[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Monachium[edytuj | edytuj kod]

Poza Monachium[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 Oswald Hederer: Klenze, Leo von. W: Neue Deutsche Biographie (NDB). T. 12. 1979, s. 45-47. (niem.)
  2. Modern architectural theory: a historical survey, 1673-1968. Cambridge University Press, 2005, s. 103. ISBN 0521793068. [dostęp 2010-08-15]. (ang.)
  3. 3,0 3,1 Silvestra Bietoletti: Neoclassicism & Romanticism. Sterling Publishing Company, Inc., 2009, s. 136. ISBN 1402759231. [dostęp 2010-08-15]. (ang.)
  4. 4,0 4,1 Modern architectural theory: a historical survey, 1673-1968. Cambridge University Press, 2005, s. 104. ISBN 0521793068. [dostęp 2010-08-15]. (ang.)
  5. David Watkin: A history of Western architecture. Laurence King Publishing, 1995, s. 505. ISBN 1856694593. [dostęp 19 listopada 2009]. (ang.)
  6. 6,0 6,1 Jukka Jokilehto: A history of architectural conservation. Butterworth-Heinemann, 2002, s. 89. ISBN 0750655119. [dostęp 2010-08-15]. (ang.)
  7. 7,0 7,1 Karl Friedrich Schinkel, Susan M. Peik: Karl Friedrich Schinkel: aspects of his work. Edition Axel Menges, 2001, s. 102. ISBN 3930698811. [dostęp 2010-08-15]. (ang.)
  8. Karl Friedrich Schinkel, Susan M. Peik: Karl Friedrich Schinkel: aspects of his work. Edition Axel Menges, 2001, s. 100. ISBN 3930698811. [dostęp 2010-08-15]. (ang.)
  9. Oswald Hederer: Gärtner, Johann Friedrich Ritter v.. W: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 6. Berlin: Duncker & Humblot, 1964, s. 21. (niem.)
  10. Jenifer Neils: The Parthenon: from antiquity to the present. Cambridge University Press, 2005, s. 226. ISBN 0521820936. [dostęp 2010-08-15]. (ang.)
  11. Jukka Jokilehto: A history of architectural conservation. Butterworth-Heinemann, 2002, s. 90. ISBN 0750655119. [dostęp 2010-08-15]. (ang.)
  12. 12,0 12,1 12,2 12,3 12,4 12,5 12,6 12,7 12,8 12,9 Landeshauptstadt München: Leo-von-Klenze-Pfad Ein Rundgang durch die Münchner Innenstadt. Juli 2009. [dostęp 2010-08-16]. (niem.)
  13. 13,0 13,1 13,2 Barry Bergdoll: European architecture, 1750-1890. Oxford University Press, 2000, s. 150. ISBN 0192842226. [dostęp 2010-08-15]. (ang.)
  14. Wolne tłum. z jęz. niem.: Es gab und gibt nur eine Baukunst und wird nur eine Baukunst geben, nämlich diejenige, welche in der griechischen Geschichts- und Bildungsepoche ihre Vollendung erhielt.
  15. Bayerische Verwaltung der staatlichen Schlösser, Gärten und Seen: Ruhmeshalle und Bavaria (niem.). [dostęp 2010-08-16].
  16. Patrick Taylor: The Oxford companion to the garden. Oxford University Press, 2006, s. 150. ISBN 0198662556. [dostęp 2010-08-15]. (ang.)
  17. Bayerische Verwaltung der staatlichen Schlösser, Gärten und Seen: Allerheiligen-Hofkirche (niem.). [dostęp 2010-08-16].
  18. Gavriel David Rosenfeld: Munich and memory: architecture, monuments, and the legacy of the Third Reich. University of California Press, 2000, s. 189. ISBN 0520219104. [dostęp 2010-08-15]. (ang.)
  19. David Watkin: A history of Western architecture. Laurence King Publishing, 2005, s. 484. ISBN 1856694593. [dostęp 19 listopada 2009]. (ang.)
  20. Bayerisches Staatsministerium der Finanzen: Palais Leuchtenberg (niem.). [dostęp 2010-08-15].
  21. Raimund Wünsche: Glyptothek, Munich: masterpieces of Greek and Roman sculpture. C.H.Beck, 2007, s. 8. ISBN 3406565085. [dostęp 2010-08-15]. (ang.)
  22. Hans A. Pohlsander: National monuments and nationalism in 19th century Germany. Peter Lang, 2008, s. 141-142. ISBN 3039113526. [dostęp 2010-08-16]. (ang.)
  23. Walhalla-Verwaltung: Die Walhalla (niem.). [dostęp 2010-08-16].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]