Lista artylerii samobieżnej Wojska Polskiego
Lista artylerii samobieżnej Wojska Polskiego zawiera działa samobieżne oraz samobieżne wyrzutnie rakietowe będące na wyposażeniu Wojska Polskiego od lat 40. XX wieku.
W liście ujęto działa samobieżne oraz samobieżne wyrzutnie rakietowe będące na wyposażeniu Polskich Sił Zbrojnych, ludowego Wojska Polskiego oraz Sił Zbrojnych RP. Opisano również prototypy dział samobieżnych z okresu II RP.
W okresie 1918–1939 nie przyjęto na wyposażenie Wojska Polskiego, żadnego działa samobieżnego, lecz powstało kilka prototypów.
W roku 1932 na bazie tankietki TK-3 opracowano samobieżne działo nazwane TKD. Uzbrojenie miała stanowić armata czołgowa Vickers kal. 47 mm lub armata przeciwpancerna Bofors kal. 37 mm. Ogólnie powstały cztery prototypy, które poddano próbom. Istnieją wzmianki, że w 1939 pojazdy TKD brały udział w obronie Warszawy, jednakże jest to sprawa dyskusyjna. Ich pancerz wykonany był ze zwykłej blachy, którą mógł przebić zwykły pocisk karabinowy[1].
W roku 1936 rozpoczęto pracę nad kolejnym działem samobieżnym, oznaczonym później jako TKS-D. Nowy pojazd miał być czołgową lawetą dla działka piechoty Bofors 37 mm, tzn. miał być to ciągnik artyleryjski, który mógłby nie tylko ciągnąć armatę, ale także przewozić ją na sobie i w takiej pozycji prowadzić z niej ogień. Projekt pojazdu opracowano na podstawie tankietki TKS i ciągnika C2P, a dwa prototypy ukończono budować w roku 1937. Przez dwa kolejne lata poddawano je próbom i testom, jednakże TKD nie trafił do produkcji seryjnej. Nie ma informacji na temat ich użycia we wrześniu 1939[2][3].
Powstał także inny projekt, alternatywny dla TKS-D. Na podwoziu opracowanym pod koniec lat 30. przez inż. Edwarda Habicha wykorzystywanym m.in. w czołgu 4TP. Samobieżne działo oznaczono jako PZInż 160. Wyposażone miało być w armatę przeciwpancerną 37mm wz.36 Bofors, zamocowaną z przodu pojazdu oraz dwa karabiny maszynowe 7,92mm. Projekt ten wykonano tylko w postaci drewnianej makiety i nie doczekał się prototypu[2][4].
Polskie Siły Zbrojne
[edytuj | edytuj kod]- Osobny artykuł:
Zdjęcie | Nazwa | Kraj produkcji | Typ | Warianty | Lata służby | Uwagi | Przypis |
---|---|---|---|---|---|---|---|
![]() |
M3 GMC | ![]() |
samobieżne działo przeciwpancerne | M3 GMC | 1944-? | [5] | |
![]() |
Achilles | ![]() ![]() |
samobieżne działo przeciwpancerne | Achilles I/II
Achilles IC/IIC |
1943-1946 | [6] | |
![]() |
Archer | ![]() |
samobieżne działo przeciwpancerne | Archer | 1944-1946 | [7] | |
Sexton | ![]() |
samobieżna haubica | Sexton | 1943-1946 | [8] | ||
![]() |
Morris-Commercial C9/B | ![]() |
samobieżne działo przeciwlotnicze | Morris-Commercial C9/B | 1943-? | Działo plot Bofors 40 mm umieszczone na podwoziu Morris C9 | [9] |
![]() |
Crusader III AA | ![]() |
samobieżne działo przeciwlotnicze | głównie Crusader III AA Mk III | 1944-1945 | [10] | |
![]() |
M16 MGMC | ![]() |
samobieżne działo przeciwlotnicze | M16 MGMC | 1945 | [11] |
Ludowe Wojsko Polskie i Siły Zbrojne RP
[edytuj | edytuj kod]- Osobny artykuł:
- Zobacz więcej w artykule
Działa samobieżne
[edytuj | edytuj kod]Zdjęcie | Nazwa | Kraj produkcji | Typ | Warianty | Lata służby | Uwagi | Przypis |
---|---|---|---|---|---|---|---|
Artyleria samobieżna | |||||||
![]() |
SU-57 | ![]() |
lekkie działo samobieżne | SU-57 | 1944-lata 50. | [12] | |
SU-76 | ![]() |
lekkie działo samobieżne | SU-76
SU-76M |
1944-lata 50. | [13] | ||
![]() |
SU-85 | ![]() |
średnie działo samobieżne | SU-85 | 1944-lata 50. | [14] | |
![]() |
SU-100 | ![]() |
średnie działo samobieżne | SU-100 | 1945-lata 50. | [15] | |
![]() |
ISU-122 | ![]() |
ciężkie działo samobieżne | ISU-122
ISU-122s |
1944-lata 60. | [16] | |
![]() |
SU-152 | ![]() |
ciężkie działo samobieżne | SU-152 | 1945-1949 | Wykorzystywane do szkolenia | [17] |
![]() |
ISU-152 | ![]() |
ciężkie działo samobieżne | ISU-152 | 1944-lata 60. | [18] | |
![]() |
Sd.Kfz. 250/10 | ![]() |
samobieżne działo przeciwpancerne | Sd.Kfz. 250/10 | 1945-? | Pojazd zdobyczny, używany przez 13 Pułk Artylerii Pancernej. | [19] |
![]() |
StuG III | ![]() |
działo pancerne | StuG III G | ~1945-? | Pojazd zdobyczny. | [19] |
![]() |
Jagdpanzer 38(t) | ![]() |
działo pancerne | Jagdpanzer 38(t) | 1944-? | Pojazdy zdobyczne. Jeden używany przez AK (Chwat). Co najmniej dwa używane przez LWP. | [19][20] |
![]() |
Sd.Kfz. 251/9 | ![]() |
samobieżne działo przeciwpancerne | Sd.Kfz. 251/9 | ~1945-? | Pojazd zdobyczny. | [19] |
![]() |
ASU-85 | ![]() |
lekkie działo samobieżne | ASU-85 | lata 60.-lata 70. | [21] | |
![]() |
2S1 Goździk | ![]() |
samobieżna haubica | 2S1T Goździk
2S1M Goździk |
od 1974 | [23] | |
![]() |
Armatohaubica wz. 1977 Dana | ![]() ![]() |
samobieżna armatohaubica | Dana-T
Dana-M |
od 1983 | Podstawowa wersje w Wojsku Polskim
Wersja zmodernizowana |
[24][25] |
![]() |
2S7 Pion | ![]() |
samobieżna armata | 2S7 Pion | 1986-2006 | [26] | |
![]() |
Armatohaubica Krab | ![]() |
samobieżna armatohaubica | AHS Krab | od 2012 | [27][28] | |
M120 Rak | ![]() |
moździerz samobieżny | M120K Rak | od 2017 roku | [29][30] | ||
![]() |
K9 Thunder | ![]() |
samobieżna armatohaubica | K9A1 | od 2022 | [31][32] | |
Samobieżne działa przeciwlotnicze | |||||||
![]() |
M17 MGMC | ![]() |
samobieżne działo przeciwlotnicze | M17 MGMC | 1945-lata 50. | [33] | |
![]() |
ZSU-57-2 | ![]() |
samobieżne działo przeciwlotnicze | ZSU-57-2 | lata 50.-? | [34] | |
![]() |
ZSU-23-4 | ![]() |
samobieżne działo przeciwlotnicze | ZSU-23-4
ZSU-23-4MP Biała (polska modyfikacja z roku 2000) |
od lat 60. | W roku 2000 opracowano polską modyfikację ZSU-23-4 oznaczoną jako ZSU-23-4MP Biała. Modernizacja obejmuje m.in. dodanie wyrzutni rakiet Grom. Zmodernizowane pojazdy przyjęto do służby w WP w roku 2005[35][36]. | [34] |
![]() |
Hibneryt | ![]() |
samobieżne działo przeciwlotnicze | Hibneryt-KG
Hibneryt-P Hibneryt-3 |
od lat 70. | Armata przeciwlotnicza ZU-23-2 umieszczona na samochodzie terenowym Star 266 | [37][38] |
![]() |
PZA Loara | ![]() |
samobieżne działo przeciwlotnicze | PZA Loara | 2006-bd. | Na wyposażeniu Wojska Polskiego znajdował się tylko jeden pojazd tego typu, wycofany kilka lat po wprowadzeniu do służby | [39][40][41] |
Samobieżne wyrzutnie rakietowe
[edytuj | edytuj kod]Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- Lista czołgów Wojska Polskiego
- Lista transporterów opancerzonych i bojowych wozów piechoty Wojska Polskiego
- Lista śmigłowców Wojska Polskiego
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Janusz Magnuski: Karaluchy przeciw panzerom. Wyd. I. Warszawa: Pelta, 1995, s. 20. ISBN 83-85314-06-7.
- ↑ a b Andrzej Konstankiewicz: Armata Bofors wz. 1936. Cz. 4: Armata Bofors wz. 1936. Edipresse Polska S.A., 2013, s. 36, seria: Wielki Leksykon Uzbrojenia. Wrzesień 1939. ISBN 978-83-7769-552-4.
- ↑ Janusz Magnuski: Karaluchy przeciw panzerom. Wyd. I. Warszawa: Pelta, 1995, s. 41-42. ISBN 83-85314-06-7.
- ↑ Polskie działa samobieżne 1930-1939 (TKD i TKS-D). [dostęp 2013-03-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-05-15)].
- ↑ Janusz Magnuski: Wozy bojowe PSZ 1940-1946. Wyd. I. Warszawa: Wydawnictwo Lampart, 1996, s. 132-133. ISBN 83-86776-39-0.
- ↑ Janusz Magnuski: Wozy bojowe PSZ 1940-1946. Wyd. I. Warszawa: Wydawnictwo Lampart, 1996, s. 149-151. ISBN 83-86776-39-0.
- ↑ Janusz Magnuski: Wozy bojowe PSZ 1940-1946. Wyd. I. Warszawa: Wydawnictwo Lampart, 1996, s. 153-154. ISBN 83-86776-39-0.
- ↑ Janusz Magnuski: Wozy bojowe PSZ 1940-1946. Wyd. I. Warszawa: Wydawnictwo Lampart, 1996, s. 158-159. ISBN 83-86776-39-0.
- ↑ Andrzej Zasieczny: Broń Wojska Polskiego 1939-1945. Wojska Lądowe. Warszawa: almapress, 2006, s. 81. ISBN 83-7020-354-X.
- ↑ Janusz Magnuski: Wozy bojowe PSZ 1940-1946. Wyd. I. Warszawa: Wydawnictwo Lampart, 1996, s. 162-163. ISBN 83-86776-39-0.
- ↑ Janusz Magnuski: Wozy bojowe PSZ 1940-1946. Wyd. I. Warszawa: Wydawnictwo Lampart, 1996, s. 165. ISBN 83-86776-39-0.
- ↑ Janusz Magnuski: Wozy bojowe LWP 1943-1983. Wyd. I. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1985, s. 157-159. ISBN 83-11-06990-5.
- ↑ Janusz Magnuski: Wozy bojowe LWP 1943-1983. Wyd. I. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1985, s. 163-167. ISBN 83-11-06990-5.
- ↑ Janusz Magnuski: Wozy bojowe LWP 1943-1983. Wyd. I. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1985, s. 174-176. ISBN 83-11-06990-5.
- ↑ Janusz Magnuski: Wozy bojowe LWP 1943-1983. Wyd. I. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1985, s. 179. ISBN 83-11-06990-5.
- ↑ Janusz Magnuski: Wozy bojowe LWP 1943-1983. Wyd. I. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1985, s. 183-185. ISBN 83-11-06990-5.
- ↑ Janusz Magnuski: Wozy bojowe LWP 1943-1983. Wyd. I. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1985, s. 190. ISBN 83-11-06990-5.
- ↑ Janusz Magnuski: Wozy bojowe LWP 1943-1983. Wyd. I. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1985, s. 192-193. ISBN 83-11-06990-5.
- ↑ a b c d Pojazdy niemieckie w LWP [online], Forum Odkrywcy, 9 kwietnia 2014 [dostęp 2024-03-16] .
- ↑ John Stevenson , Jagdpanzer 38(t) 'Chwat' [online], Tank Encyclopedia, 28 lipca 2018 [dostęp 2024-03-16] (ang.).
- ↑ Janusz Magnuski: Wozy bojowe LWP 1943-1983. Wyd. I. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1985, s. 168-170. ISBN 83-11-06990-5.
- ↑ 122 mm haubica samobieżna 2S1 GWOZDIKA. [dostęp 2013-03-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-06-02)].
- ↑ Janusz Magnuski: Wozy bojowe LWP 1943-1983. Wyd. I. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1985, s. 196. ISBN 83-11-06990-5.
- ↑ Armatohaubica samobieżna kalibru 152 mm wz. 1977 „Dana”
- ↑ 152-milimetrowa haubica DANA [online], www.wojsko-polskie.pl [dostęp 2024-03-16] .
- ↑ Koszaliński Portal Militarny – Poznańskie Muzeum Broni Pancernej
- ↑ Pierwsze Kraby trafią do wojska
- ↑ 155-milimetrowa haubica KRAB [online], www.wojsko-polskie.pl [dostęp 2024-03-16] .
- ↑ Moździerze samobieżne Rak w jednostce liniowej [online], defence24.pl, 24 czerwca 2017 [dostęp 2023-04-10] .
- ↑ Moździerz samobieżny RAK [online], www.wojsko-polskie.pl [dostęp 2024-03-16] .
- ↑ Dostawa pierwszych czołgów i haubic samobieżnych z Korei [online], www.wojsko-polskie.pl, 6 grudnia 2022 [dostęp 2023-04-10] .
- ↑ Armatohaubica samobieżna K9 [online], www.wojsko-polskie.pl [dostęp 2024-03-16] .
- ↑ Janusz Magnuski: Wozy bojowe LWP 1943-1983. Wyd. I. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1985, s. 200-202. ISBN 83-11-06990-5.
- ↑ a b Janusz Magnuski: Wozy bojowe LWP 1943-1983. Wyd. I. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1985, s. 204. ISBN 83-11-06990-5.
- ↑ 23 mm Przeciwlotniczy Samobieżny Zestaw Artyleryjsko-Rakietowy ZSU 23-4 MP “Biała”
- ↑ Samobieżny Przeciwlotniczy Zestaw Artyleryjsko-Rakietowy ZSU-23-4MP „BIAŁA”. [dostęp 2013-03-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-08-02)].
- ↑ Hibneryt, lata 70.
- ↑ Hibneryt [online], www.wojsko-polskie.pl [dostęp 2024-03-16] .
- ↑ Jedna Loara, jeden remont
- ↑ Jednostki-Wojskowe.pl [online], www.jednostki-wojskowe.pl [dostęp 2020-12-31] .
- ↑ Polski system artyleryjski kalibru 35 mm – potencjał konfiguracyjny [ANALIZA] – Defence24 [online], www.defence24.pl [dostęp 2020-12-31] .
- ↑ BM-8/BM-13/BM-31/Rama M-30 "Katiusza", 1938 ("Andriusza", M-8, M-13, M-20, M-28, M-30, M-31)
- ↑ BM-14 (RPU-14), lata 50. (M-14)
- ↑ BM-24, lata 50. (8U31, M-24, MS-24, UD)
- ↑ 2K6 "Łuna", lata 60.
- ↑ BM-21 "Grad", 1963 (M-21)
- ↑ 9K52 "Łuna-M", lata 60.
- ↑ RM vz. 70 (RM vz. 70/85), 1972
- ↑ 9K79 "Toczka", 1979
- ↑ Wyrzutnia rakietowa WR-40 LANGUSTA [online], www.wojsko-polskie.pl [dostęp 2024-03-16] .
- ↑ System HIMARS [online], www.wojsko-polskie.pl [dostęp 2024-03-16] .
- ↑ Rakietowy Homar-K w obiektywie [FOTO] [online], defence24.pl, 28 grudnia 2023 [dostęp 2024-03-16] .
- ↑ Pierwszy, zintegrowany w Polsce HOMAR-K przekazany artylerzystom z Nowej Dęby [online], www.wojsko-polskie.pl [dostęp 2024-03-16] .
- ↑ Zestaw "Krug" – nowy eksponat MLP
- ↑ 1971
- ↑ BRDM-2 9K31 Strieła-1M [online], Opisy Broni, 6 sierpnia 2020 [dostęp 2020-12-31] .
- ↑ 2K12 (3M9) "Kub", ok. 1965
- ↑ 9K33 (9M33) "Osa", ok. 1970
- ↑ WZU S.A. zmodernizuje Osy [online], DziennikZbrojny.pl [dostęp 2020-12-31] [zarchiwizowane z adresu 2014-01-28] .
- ↑ Dwie dekady w NATO. Modernizacja techniczna Sił Zbrojnych RP [3] – Magnum-x [online], www.magnum-x.pl [dostęp 2020-12-31] .
- ↑ 9K35 (9M37) "Strzała-10", 1971
- ↑ modernizacjSPW – WZE S.A. [online] [dostęp 2020-12-31] .
- ↑ Karol Placha , Przeciwlotniczy Zestaw Rakietowy S-125 Newa-SC. 2020 r. [online], www.polot.net [dostęp 2020-12-31] .
- ↑ Przeciwlotniczy Poprad na Litwie – Defence24 [online], www.defence24.pl [dostęp 2020-12-31] .
- ↑ Przeciwlotniczy zestaw rakietowy POPRAD [online], www.wojsko-polskie.pl [dostęp 2024-03-16] .