Mewa (szybowiec)
![]() | |
Dane podstawowe | |
Państwo | |
---|---|
Producent | |
Konstruktor | |
Typ | |
Konstrukcja |
drewniana |
Załoga |
2 |
Historia | |
Data oblotu |
1936 |
Wycofanie ze służby |
połowa lat 50. XX w. |
Liczba egz. |
5 |
Dane techniczne | |
Wymiary | |
Rozpiętość |
17 m |
Wydłużenie |
14,1 |
Długość |
7,3 m |
Wysokość |
1,95 m |
Powierzchnia nośna |
20,5 m² |
Masa | |
Własna |
190 kg |
Użyteczna |
166 kg |
Startowa |
356 kg |
Osiągi | |
Prędkość minimalna |
49 km/h |
Prędkość ekonomiczna |
55 km/h |
Prędkość optymalna |
64 km/h |
Prędkość min. opadania |
0,7 m/s przy 55 km/h |
Doskonałość maks. |
25,6 (przy 64 km/h) |
Dane operacyjne | |
Użytkownicy | |
Polska, Estonia, Jugosławia |
Mewa – polski dwumiejscowy szybowiec wyczynowy zbudowany w dwudziestoleciu międzywojennym.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Inżynierowie Szczepan Grzeszczyk i Antoni Kocjan w 1935 r. zaprojektowali dwuosobowy szybowiec wyczynowy, który otrzymał nazwę Mewa. Jego prototyp, noszący znaki rejestracyjne SP-487, został zbudowany wiosną 1936 r. w Warsztatach Szybowcowych w Warszawie, oblotu dokonał Szczepan Grzeszczyk. Szybowiec miał przekroczoną założoną masę własną o 20 kg[1].
Pod koniec czerwca 1936 r. prototyp został przygotowany do startu w IV Krajowych Zawodach Szybowcowych w Ustjanowej. Spodziewano się, że zastosowane w nim klapolotki dadzą mu przewagę nad konkurencją w zakresie rozpiętości prędkości oraz możliwości ciasnego krążenia. Jako pilot został zgłoszony Michał Offierski, organizacją zgłaszającą szybowiec do startu była Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej[2]. Z powodu nieukończenia prób nie został dopuszczony do startu[3]. W późniejszym czasie wprowadzono w konstrukcji modyfikacje, zmianie uległo usterzenie pionowe[4]. Środowisko lotnicze pokładało w nowej konstrukcji nadzieje na ustanawianie nowych rekordów w klasie szybowców dwumiejscowych[5].
Szybowiec wystartował w kolejnych, V Krajowych Zawodach Szybowcowych, które odbyły się w terminie 5–15 sierpnia 1937 r. w Inowrocławiu. Mieczysław Urban, bez pasażera, zajął na nim trzecie miejsce w klasyfikacji ogólnej[6]. Szybowiec wykazał się doskonałymi właściwościami lotnymi nawet w obszarach ujemnej termiki[7].
W 1938 r. powstał egzemplarz wzorcowy dla produkcji seryjnej, który miał dodane interceptory oraz zmiany w konstrukcji osłony kabiny. Cztery egzemplarze Mewy wystartowały w VI Krajowych Zawodach Szybowcowych w Inowrocławiu, które odbyły się w dniach 13-22 lipca 1938 r.[8] Szybowce zostały dopuszczone do lotów bez pasażera. Romuald Szukiewicz zajął dziewiąte miejsce, Ryszard Dyrgałła piętnaste, Michał Offierski dwudzieste a Mieczysław Urban dwudzieste pierwsze[9]. Budowę jednego z egzemplarzy ufundowały zakłady Strem, które przekazały szybowiec Aeroklubowi Warszawskiemu[10].
Od 1939 r. szybowiec został dopuszczony do lotów z pasażerem i podjęto próby bicia rekordów w klasie szybowców dwumiejscowych. 27 kwietnia 1939 r. Jerzy Pietrow i Władysław Dziergas wykonali na Mewie lot trwający 11 godzin i 2 minuty[11], 18 maja 1939 r. Jerzy Pietrow i Józef Jakubiec, startując z Żaru, ustanowili nowy rekord Polski w tej klasie w przelocie otwartym, uzyskując 302 km[12][13][14].
Do września 1939 r. zbudowano pięć egzemplarzy Mewy – prototyp i cztery egzemplarze seryjne. Jeden egzemplarz przetrwał działania wojenne w Miłosnej, skąd został zabrany przez Niemców. Licencję na budowę szybowca uzyskała Estonia[15] i Jugosławia, jeden z wyprodukowanych na licencji egzemplarzy był użytkowany w Jugosławii do lat 50. XX w[16].
Dokumentacja techniczna Mewy ocalała i po zakończeniu II wojny światowej została przekazana z Jugosławii do Instytutu Szybownictwa. Inżynierowie Józef Niespał i Andrzej Kokot opracowali ją pod kątem rozpoczęcia produkcji. Z przyczyn politycznych władze komunistyczne zdecydowały o skierowaniu do produkcji niemieckiego szybowca DFS Kranich II, który produkowano jako IS-C Żuraw[17].
Konstrukcja
[edytuj | edytuj kod]Dwumiejscowy szybowiec wyczynowy w układzie wolnonośnego średniopłata o konstrukcji drewnianej.
Kadłub o konstrukcji półskorupowej i przekroju eliptycznym, całkowicie kryty sklejką brzozową. Kabina załogi dwumiejscowa z miejscami w układzie tandem. Osłona kabiny dwuczęściowa, ze szkieletem z rurek stalowych, otwierana na prawo. Pierwsza kabina wyposażona w tablicę przyrządów z prędkościomierzem, wysokościomierzem, wariometrem, busolą i zakrętomierzem. W drugiej kabinie znajdowały się pedały i drążek sterowy, które można było demontować na czas lotu. Pomiędzy załogantami pozostawiono wolną przestrzeń z przeznaczaniem na radiostację i przyrządy pomiarowe. Fotele regulowane, dostosowane do spadochronów plecowych. W kadłubie znajdowały się trzy bagażniki dostępne z wnętrza kabiny. Z produktu kadłuba umieszczono zaczep do lotu na holu oraz hak do startu z lin gumowych[18].
Skrzydło o obrysie trapezowym, mające w widoku z przodu tzw. mewi kształt, wyposażone w lotki typu Friese (w prototypie zastosowano klapolotki). Dżwigar skrzynkowy, drewniany, wspomagany dodatkowym skośnym zastrzałem pomocniczym. Pokrycie płata do dźwigara sklejką, dalej płótnem. Na górnej powierzchni płata umieszczono drewniane interceptory[19].
Usterzenie klasyczne, krzyżowe. Statecznik poziomu dwudzielny, płytowy, wolnonośny, zamocowany do statecznika pionowego za pomocą łożysk kulkowych. Statecznik pionowy o konstrukcji drewnianej, ster kierunku rogowo odciążony aerodynamicznie. Stateczniki do dźwigarów kryte sklejką dalej płótnem.
Podwozie jednotorowe z jesionową płozą przednią, amortyzowaną dętką oraz metalową płozą ogonową. Do startu stosowano odrzucany dwukołowy wózek startowy[20].
Malowanie
[edytuj | edytuj kod]Szybowiec był malowany w całości na kolor kremowy. Na usterzeniu pionowym umieszczone było logo Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej[19].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Glass 1976 ↓, s. 431.
- ↑ Skrzydlata Polska i 7'1936 ↓, s. 178.
- ↑ Skrzydlata Polska i 8'1936 ↓, s. 213.
- ↑ Glass 2008 ↓, s. 309.
- ↑ Skrzydlata Polska i 4'1937 ↓, s. 100.
- ↑ Skrzydlata Polska i 10'1937 ↓, s. 245.
- ↑ Skrzydlata Polska i 10'1937 ↓, s. 246.
- ↑ Skrzydlata Polska i 6-7'1938 ↓, s. 190.
- ↑ Skrzydlata Polska i 8'1938 ↓, s. 238.
- ↑ Skrzydlata Polska i 3'1939 ↓, s. 78.
- ↑ Skrzydlata Polska i 4'1939 ↓, s. 120.
- ↑ Szydłowski 1986 ↓, s. 135.
- ↑ Skrzydlata Polska i 7'1939 ↓, s. XXVIII.
- ↑ Skarbiński 2015 ↓, s. 88.
- ↑ Skrzydlata Polska i 2'1938 ↓, s. 46.
- ↑ Szydłowski 1986 ↓, s. 148.
- ↑ Cynk 1971 ↓, s. 719.
- ↑ Glass 1976 ↓, s. 432.
- ↑ a b Glass 2008 ↓, s. 310.
- ↑ Cynk 1971 ↓, s. 720.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Jerzy B. Cynk: Polish aircraft 1893-1939. London: Putman & Company, 1971. ISBN 0-370-00085-4. OCLC 831346721.
- Andrzej Glass: Polskie konstrukcje lotnicze 1893-1939. Warszawa: Wydawnictwa Komunikacji i Łączności, 1976. OCLC 830596725.
- Andrzej Glass: Polskie konstrukcje lotnicze do 1939 r. T. III. Sandomierz: Stratus, 2008. ISBN 978-83-89450-84-5. OCLC 316539921.
- Adam Skarbiński: Dzieje lotnictwa na Podbeskidziu. Wrocław: Fundacja Otwartego Muzeum Techniki, 2015. ISBN 978-83-64688-05-8. OCLC 909180717.
- Henryk Szydłowski (red.): Polskie lotnictwo sportowe. Kraków: KAW, 1986. ISBN 83-03-01157-X. OCLC 803064028.
- Przed Zawodam i Szybowcowemi 1936. „Skrzydlata Polska”. 7/1936, lipiec 1936. Warszawa: Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. ISSN 0137-866X. OCLC 839207783.
- IV. Krajowe Zawody Szybowcowe w Ustjanowej (28.VI—12.VII. 36). „Skrzydlata Polska”. 8/1936, sierpień 1936. Warszawa: Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. ISSN 0137-866X. OCLC 839207783.
- Polskie rekordy szybowcowe. „Skrzydlata Polska”. 4/1937, kwiecień 1937. Warszawa: Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. ISSN 0137-866X. OCLC 839207783.
- Szczegółowe wyniki 5 Krajowych Zawodów Szybowcowych w Inowrocławiu. „Skrzydlata Polska”. 10/1937, listopad 1937. Warszawa: Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. ISSN 0137-866X. OCLC 839207783.
- SZYBOWNICTWO L.O.P.P.. „Skrzydlata Polska”. 2/1938, luty 1938. Warszawa: Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. ISSN 0137-866X. OCLC 839207783.
- Przed dorocznym egzaminem. „Skrzydlata Polska”. 6-7/1938, czerwiec-lipiec 1938. Warszawa: Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. ISSN 0137-866X. OCLC 839207783.
- Szczegółowe wyniki indywidualne w Krajowych Zawodach Szybowcowych. „Skrzydlata Polska”. 8/1938, sierpień 1938. Warszawa: Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. ISSN 0137-866X. OCLC 839207783.
- Aeroklub Warszawski w roku 1938. „Skrzydlata Polska”. 3/1939, marzec 1939. Warszawa: Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. ISSN 0137-866X. OCLC 839207783.
- Szybownictwo. „Skrzydlata Polska”. 4/1939, kwiecień 1939. Warszawa: Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. ISSN 0137-866X. OCLC 839207783.
- Zatwierdzenie rekordów. „Skrzydlata Polska”. 7/1939, lipiec 1939. Warszawa: Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. ISSN 0137-866X. OCLC 839207783.