IS-C Żuraw

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
IS-C Żuraw / SZD-C
Ilustracja
Szybowiec IS-C "Żuraw" (SP-1343), najpewniej, na lotnisku w Jeżowie Sudeckim, 1958 r.
Dane podstawowe
Państwo  Polska
Producent Instytut Szybownictwa w Bielsku-Białej
Konstruktor Józef Niespał, Andrzej Kokot
Typ wyczynowy, szkoleniowy
Konstrukcja drewniana
Załoga 2
Historia
Data oblotu 22 kwietnia 1952
Wycofanie ze służby 1969
Egzemplarze 51
Dane techniczne
Wymiary
Rozpiętość 18 m
Wydłużenie 14,3
Długość 7,7 m
Wysokość 2,4 m
Powierzchnia nośna 22,68 m²
Masa
Własna 225 kg
Użyteczna 180 kg
Startowa 435 kg
Osiągi
Prędkość minimalna 50 km/h
Prędkość dopuszczalna 215 km/h
Prędkość min. opadania 0,77 m/s przy 54 km/h
Doskonałość maks. 23,6 przy 65 km/h
Dane operacyjne
Użytkownicy
Polska

Szybowiec IS-C Żurawpolski szybowiec wyczynowy i szkoleniowy produkowany od roku 1952, będący kopią niemieckiego szybowca DFS Kranich II.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Żuraw przygotowany do staru na holu za CSS-13

W warsztacie remontowym NSFK w Łodzi odnaleziono w 1945 r. porzuconą dokumentację techniczną szybowca ”Kranich II”[1]. Ułatwiło to opracowanie dokumentacji warsztatowej w Instytucie Szybownictwa w Bielsku-Białej w latach 1950-1952 przez inż. Józefa Niespała i Andrzeja Kokota dla zmodernizowanej polskiej wersji IS-C Żuraw[2].

Prototyp został oblatany 22.04.1952 r.[3] w Gdańsku przez pilota doświadczalnego Adama Zientka.

Produkcję seryjną prowadzono w latach 1952-1953 w Poznaniu (10 egz.) i w Gdańsku (40 egz.). Dwa egzemplarze zostały przerobione na wersję tzw. leżącą[3]. Początkowo szybowce produkowane w OWL Gdańsk oznaczono Żuraw S (seryjny) a następnie SZD-C Żuraw II.

W 1953 r. w Dziale Badań w Locie Instytutu Lotnictwa pod kierownictwem inż. Tadeusza Chylińskiego zostały przeprowadzone próby jednego z seryjnych (nr seryjny P-03-03) zbudowanych w Poznaniu szybowca SZD-S Żuraw o numerze rejestracyjnym SP-1276 w celu określenia warunków jego użytkowania oraz wskazania usterek.

Na szybowcach Żuraw II polscy piloci ustanowili dwa rekordy krajowe i dwa rekordy światowe.

Były one użytkowane w aeroklubach i szkołach szybowcowych do treningu i lotów wyczynowych do końca lat 60-tych.

W zbiorach Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie znajdują się dwa szybowce IS-C Żuraw zbudowane w OWL-Gdańsk[4]:

  • ze znakami SP-1213 (nr fabr. 009), przekazany do zasobu muzeum w 1964 r.,
  • ze znakami SP-1295 (nr fabr. 011), przekazany do zasobu muzeum w 1966 r.

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Dwumiejscowy szybowiec o konstrukcji drewnianej[3].

Skrzydło drewniane o mewim kształcie w widoku z przodu, kryte płótnem. Przykadłubowa część płata trapezowata, ze względu na położenie siedzenia tylnej kabiny dokładnie w środku ciężkości i miała 3° skos do tyłu. W płatach zastosowano aerodynamiczne hamulce płytowe, wysuwające się w górę i w dół. Lotki przebiegały prawie od załamania płata, aż do jego końcówki.

Kadłub wręgowy, półskorupowy o przekroju owalnym. Kadłub wraz ze statecznikiem pionowym pokryty sklejką. Kabina zakryta.

Statecznik poziomy, usytuowano na górnej krawędzi kadłuba, przed statecznikiem pionowym.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. DFS "Kranich", 1935 (pol.). [dostęp 2018-10-15].
  2. SZD-C Żuraw II (pol.). [dostęp 2018-10-15].
  3. a b c IS-C "Żuraw", 1952 (pol.). [dostęp 2018-10-15].
  4. Marian Krzyżan: Samoloty w muzeach polskich. Warszawa: Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, 1983, s. 131. ISBN 83-206-0432-X. (pol.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Marian Krzyżan: Samoloty w muzeach polskich. Warszawa: Wydawnictwo Komunikacji i Łączności, 1983, s. 131-132. ISBN 83-206-0432-X.
  • Piotr Piechowski: Polskie szybowce (pol.). [dostęp 2012-09-29].
  • IS-C "Żuraw", 1952 (pol.). [dostęp 2018-05-08].
  • Rafał Chyliński: Moja pasja lotnictwo.Życie i działalność Tadeusza Chylińskiego dla Polskiego Lotnictwa w świetle dokumentów. Warszawa: Agencja Wydawnicza CB, 2017, s. 852.ISBN 978-83-7339-166-6​ oraz Tom 2 ​ISBN 978-83-7339-167-3