Wojskowy Obóz Szybowcowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wojskowy Obóz Szybowcowy
Ilustracja
Szybowce na lądowisku w Ustjanowej w 1936 r.
Historia
Państwo  Polska
Sformowanie 1932
Rozformowanie 1939
Dowódcy
Pierwszy kpt. pil. Michał Blaicher
Ostatni kpt. pil. Edward Peterek
Organizacja
Dyslokacja Ustjanowa Górna
Rodzaj wojsk lotnictwo

Wojskowy Obóz Szybowcowy (WOS) – szkoła lotnictwa Wojska Polskiego w II Rzeczypospolitej Polskiej.

Historia szkoły[edytuj | edytuj kod]

Tereny Ustjanowej zostały rozpoznane do celów uprawniania szybownictwa przez sekcję szybowcową Lubelskiego Klubu Lotniczego (LKL). 6 września 1931 roku dotarła tam wyprawa LKL kierowana przez por. pil. Tadeusza Kurowskiego, wspierana przez Związek Awiatyczny Studentów Politechniki Lwowskiej[1]. Miejsce okazało się korzystnie położone i dawało dobre warunki do uprawniania szybownictwa. Tadeusz Kurowski na szybowcu NN-2 wykonał lot trwający 3 h 58 min[2]. Teren był również atrakcyjny z uwagi na korzystne połączenia komunikacyjne – w pobliżu przebiegała linia kolejowa oraz szosa.

Już w 1932 roku zapadła decyzja o zorganizowaniu tam ośrodka prowadzącego szkolenia szybowcowe na rzecz lotnictwa wojskowego. Jego pierwszym komendantem został kpt. pil. Michał Blaicher[3]. Na potrzeby lotniska zbudowano brezentowy hangar dla 12 szybowców oraz stację meteorologiczną[1].

Ośrodek prowadził cykliczne kursy szybowcowe na potrzeby wojska, szkoląc pilotów szybowcowych kategorii B i C.

W 1934 roku WOS został znacznie rozbudowany z uwagi wzmożoną działalność. Zbudowano duże hangary oraz infrastrukturę lotniczą z lotniskiem dla samolotów w dolinie i wyciągarki szybowcowe na stokach Żukowa[1]. Wykorzystanie WOS znacznie wzrosło z uwagi na organizację w nim jednomiesięcznych kursów szybowcowych dla kandydatów do Centralnej Szkoły Podoficerów Pilotów oraz Kursu Pilotażu dla Oficerów Młodszych Lotnictwa. W 1935 roku wprowadzono obowiązek ukończenia kursu szybowcowego dla kandydatów do Szkoły Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie oraz szkół pilotów lotniczego przysposobienia wojskowego[3]. Uczestnictwo w kursach szybowcowych było również obowiązkowe dla pilotów-instruktorów, którzy ukończyli szkolenie w Centrum Wyszkolenia Oficerów Lotnictwa (CWOL)[4].

Istniejąca infrastruktura oraz warunki terenowe były istotnym argumentem przyczyniającym się do zorganizowania w 1935 roku w WOS III Krajowych Zawodów Szybowcowych[5]. Kolejne, IV Krajowe Zawody Szybowcowe, zostały również zorganizowane w Ustjanowej w 1936 roku[6]. Zawody były jedyna okazją zwiedzania terenu Obozu przez turystów, który, jako obiekt wojskowy, był niedostępny dla osób postronnych[7].

W 1936 roku nastąpił dalszy rozwój WOS. Na Holicy został zbudowany duży hangar, zamontowana została wyciągarka, zbudowano budynek administracyjny, a u podnóża Żukowa istniały już trzy hangary i kilka budynków magazynowych. W tym czasie kompleks Wojskowego Ośrodka Szybowcowego składał się z Wojskowego Obozu Szybowcowego w Ustjanowej, lotniska szybowcowego na Holicy oraz lotnisk w Równi i Gromadzyniu[1]. Następował gwałtowny rozrost szkoły, w 1938 roku szkolono w niej rocznie 600. pilotów szybowcowych[8].

Po wybuchu wojny, 11 września 1939 roku teren WOS został zajęty przez Wehrmacht i nastąpiła likwidacja szybowiska. Zgodnie z traktatem o granicach i przyjaźni między III Rzeszą a ZSRR tereny Bieszczadów zostały włączone do ZSRS. Rosjanie zburzyli hangary w Gromadzyniu i zbudowali w tym miejscu koszary. Kolejne zniszczenia nastąpiły w trakcie działań wojennych w 1944 roku – zniszczeniu uległy hangary na szczycie i u podnóża Żukowa[1]. Po wojnie tereny Ustjanowej były włączone do ZSRS, powróciły do polski na podstawie umowy o zmianie granic z 15 lutego 1951 roku. W 1958 roku wznowiono loty na szybowisku, odbyły się tam dwa obozy szybowcowe[1]. Ostatecznie nie podjęto decyzji o reaktywacji szybowiska, a jego tereny zostały przeznaczone na cele rolnicze.

Istnienie Wojskowego Ośrodka Szybowcowego zostało upamiętnione poprzez odsłonięcie 7 września 1969 roku na zboczu Małego Króla pomnika projektu Marii i Łukasza Jaraszyńskich poświęconego lotnikom, wychowankom szkoły szybowcowej, którzy stracili życie na frontach II wojny światowej[9].

Inną formą uczczenia pamięci istnienia tego szybowiska jest rozgrywany od 1987 roku w Ustjanowej Górnej Bieszczadzki Bieg Lotników na trasach im. Stanisława Nahajowskiego. Jest to impreza służąca zintegrowaniu środowiska lotniczego oraz przygotowaniu do sezonu lotniczego. Jest to jednocześnie edycja Pucharu Polski Amatorów w Biegach Narciarskich[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Szybowcowe „przedszkole” dla wojskowych. Ustjanowa, której nie ma… (pol.). lotniczepodkarpackie.pl. [dostęp 2019-08-22].
  2. Jak w Dęblinie szybowce budowali (pol.). twojglos.pl. [dostęp 2019-08-22].
  3. a b Bartel 1978 ↓, s. 198.
  4. Andrzej Marciniuk: Przesłanie dydaktyki lotniczej II Rzeczypospolitej dla współczesnej „Szkoły Orląt” (pol.). wnus.edu.pl. [dostęp 2019-09-29].
  5. Zawody szybowcowe w Ustjanowej. „Skrzydlata Polska”. 11/1935, s. 295–310, listopad 1935. Warszawa: Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. ISSN 0137-866X. OCLC 839207783. 
  6. Zawody szybowcowe w Ustjanowej. „Lot i Obrona Przeciwlotniczo-Gazowa Polski”. 15/1936, s. 9–16, listopad 1935. Warszawa: Zarząd Główny L.O.P.P. 
  7. Powiat leski 1935 ↓, s. 10.
  8. Uwagi lekarza o organizacji szkolenia w szybownictwie. „Przegląd Lotniczy”. 10/1938, s. 1521, październik 1938. Warszawa: Liga Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej. OCLC 1036625413. 
  9. Pomnik pamięci lotników, polskaniezwykla.pl [dostęp 2019-08-23] (pol.).
  10. Bieszczadzki Bieg Lotników, bieglotnikow.pl [dostęp 2019-08-23] (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]