Morze Tyrreńskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Morze Tyrreńskie
Zatoka Neapolitańska, będąca częścią Morza Tyrreńskiego
Zatoka Neapolitańska, będąca częścią Morza Tyrreńskiego
Kontynent Europa
Państwa  Włochy
 Francja
Powierzchnia 231 tys. km²
Największa głębia 3840 m
Zasolenie 38
Temperatura w lecie 23-24 °C
w zimie około 13 °C
Wyspy Wyspy Liparyjskie, Wyspy Toskańskie, Wyspy Poncjańskie, Ischia, Capri
Położenie na mapie Morza Śródziemnego
Mapa lokalizacyjna Morza Śródziemnego
Morze Tyrreńskie
Morze Tyrreńskie
Ziemia 40°11′N 11°59′E/40,183333 11,983333
Widok na Zatokę Salerno na Morzu Tyrreńskim
Widok na Zatokę Salerno na Morzu Tyrreńskim

Morze Tyrreńskie (wł. Mar Tirreno, fr. Mer Tyrrhénienne, ang. Tyrrhenian Sea) – część Morza Śródziemnego, zawarta pomiędzy wyspami Korsyką, Sardynią i Sycylią a Półwyspem Apenińskim. Nazwa morza wywodzi się od greckiego określenia Etrusków (Tyrrhenoi), którzy w starożytności zamieszkiwali północne rejony Półwyspu Apenińskiego[1][2]. Do Morza Tyrreńskiego uchodzi trzecia co do długości rzeka Włoch – Tyber.

Główne porty:

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Zdjęcie satelitarne Morza Tyrreńskiego

Morze Tyrreńskie przypomina kształtem trójkąt. Jego powierzchnia wynosi 231 000 km² z maksymalną głębokością wynoszącą około 3840 m[3][4]. Warto zaznaczyć, że prawie całą powierzchnię dna zajmuje Basen Tyrreński o głębokości od 3000 do 3500 m[5]. Zasolenie z uwagi na mały wpływ wód kontynentalnych jest praktycznie stałe i wynosi 38 PSU przy czym na głębokości 1500 m wzrasta do 38,4 PSU. Temperatura wody wynosi zimą około 13 °C, natomiast latem waha się od 23 do 24 °C[3]. Morze charakteryzuje śródziemnomorski klimat podzwrotnikowy, w suche i ciepłe lata temperatura powierza wynosi od 28 do 34 °C[6].

Na północ od Morza Tyrreńskiego znajduje się Morze Liguryjskie, na południowy-zachód za Cieśniną Mesyńską znajduje się Morze Jońskie natomiast na zachód za Cieśniną Świętego Bonifacego znajduje się Morze Balearskie.

Międzynarodowa Organizacja Hydrograficzna wyznacza granice Morza Tyrreńskiego w następujący sposób:

Granice Morza Tyrreńskiego
  • przy Cieśninie Messyńskiej (A[a]) - linia łącząca najbardziej wysunięty na północ punkt Cape Paci (15°42'E) na Półwyspie Kalabryjskim z najbardziej wysuniętym na wschód punktem Sycylii, Cape Pelero (38°16'N)[7][8]
  • od południowego-zachodu (B[a]) - linia biegnąca od najbardziej wysuniętego na zachód punktu Sycylii - Cape Lilibeo do najbardziej wysuniętego na południe punktu Cape Teulada na Sardynii (8°38'E)[7][8]
  • przy Cieśninie Świętego Bonifacego (C[a]) - linia łącząca najbardziej wysunięty na zachód punkt Cape Testa (41°14'N) na Sardynii z najbardziej wysuniętym na południowy-zachód punktem Cape Feno (41°23'N) na Korsyce[7][8]
  • od północy (D[a]) - linia biegnąca od Cape Corse (Cape Grosso 9°23'E) na Korsyce, przez wyspę Tinetto (44°01'N, 9°51'E) następnie przez wyspy Tino oraz Palmaria do punktu San Pietro (44°03'N, 9°50'E) na wybrzeżu Włoch[7][8]

Fauna[edytuj | edytuj kod]

Morze zamieszkuje wiele gatunków ryb, skorupiaków i mięczaków w tym: tuńczyki, włócznik, sardynki, barweny, seriola olbrzymia, dentex, leszcz, kalmary czy małże[5][9].

W północnych wodach Morza Tyrreńskiego można spotkać między innymi: finwale, kaszaloty, delfiny zwyczajne, delfiny Risso, delfiny pręgobokie, butlonosy, grindwale sporadycznie można tam również natrafić na orki czy nawet długopłetwce[8].

Uwagi

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Patrz grafika po lewej

Przypisy

  1. Origins of the Etruscans. www.sjsu.edu. [dostęp 2015-07-13].
  2. H. M. Denham: The Tyrrhenian Sea: a sea-guide to its coasts and islands. Murray, 1969. [dostęp 2015-07-13]. (ang.)
  3. 3,0 3,1 VLIZ IMIS: IMIS | Flanders Marine Institute. www.vliz.be. [dostęp 2015-07-13].
  4. dirLogBook - Tyrrhenian Sea. www.dirlogbook.com. [dostęp 2015-07-19].
  5. 5,0 5,1 Tyrreńskie, Morze - Encyklopedia PWN - źródło wiarygodnej i rzetelnej wiedzy. encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2015-07-13].
  6. Sailing area Tyrrhenian sea - Sailing between the islands of Sardinia, Corsica and Sicily | Yachtico.com. www.yachtico.com. [dostęp 2015-07-13].
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 http://www.iho-ohi.net/iho_pubs/standard/S-23/S23_1953.pdf. www.iho-ohi.net. [dostęp 2015-07-13].
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 Tyrrhenian Sea. www.eoearth.org. [dostęp 2015-07-13].
  9. Sardinia fishing guide. Fishfishme. [dostęp 2015-07-13].