Nowosolna (gmina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Nowosolna
gmina wiejska
Ilustracja
Urząd Gminy
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Polska

Województwo

 łódzkie

Powiat

łódzki wschodni

TERYT

1006082

Wójt

Piotr Szcześniak

Powierzchnia

53,98 km²

Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności


4764[1]

• gęstość

88,3 os./km²

Nr kierunkowy

42

Tablice rejestracyjne

ELW

Adres urzędu:
Rynek Nowosolna 1
92-703 Łódź 35
Szczegółowy podział administracyjny
Liczba sołectw

16

Liczba miejscowości

24

Położenie na mapie powiatu
Położenie na mapie powiatu
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa konturowa województwa łódzkiego, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Nowosolna”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, w centrum znajduje się punkt z opisem „Nowosolna”
Ziemia51°48′N 19°35′E/51,793611 19,590000
Strona internetowa
Biuletyn Informacji Publicznej
Portal Polska
Kościół w Starych Skoszewach

Nowosolnagmina wiejska w województwie łódzkim, w powiecie łódzkim wschodnim.

Siedziba gminy to Łódź (os. Nowosolna).

Według danych z 31 grudnia 2007[2] gminę zamieszkiwało 3955 osób. Natomiast według danych z 31 grudnia 2017 roku[3] gminę zamieszkiwało 4850 osób.

Według danych z 31 grudnia 2019 roku[4] gminę zamieszkiwały 5084 osoby.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Królestwo Kongresowe[edytuj | edytuj kod]

Gmina Nowosolna powstała w 1867 roku i za Królestwa Polskiego należała do powiatu łodzińskigo (łódzkiego) w guberni piotrkowskiej[5]. W 1868 roku przyłączono do niej obszar zniesionej gminy Stoki[6].

II RP[edytuj | edytuj kod]

W okresie międzywojennym gmina Nowosolna należała do powiatu łódzkiego w woj. łódzkim. W 1921 roku liczba ludności wynosiła 5727 i obejmowała miejscowości: Andrzejów (stacja kolejowa), Andrzejów (wieś), Augustów (wieś), Henryków (wieś), Janów (wieś), Mileszki (wieś), Mileszki Dworskie (kolonia), Nery (wieś), Nowosolna (wieś), Podwiączyn (wieś), Popilerania (wieś), Sąsieczno (wieś), Sikawa (folwark i kolonia), Sikawa-Mileszki Dworskie (wieś), Sikawa-Budy (wieś), Stoki (folwark, kolonia i wieś), Stoki-Antoniew (wieś), Stoki-Budy (wieś), Wiączyn (leśniczówka), Wiączyn Dolny (wieś), Wiączyn Górny (wieś), Wiączyn Nowy (wieś) i Widzew (stacja kolejowa)[7].

1 września 1933 gminę Nowosolna podzielono na 18 gromad (sołectw)[8].

II wojna światowa i okres 1945-1954[edytuj | edytuj kod]

Podczas II wojny światowej włączona do III Rzeszy. Po wojnie gmina zachowała przynależność administracyjną. 13 lutego 1946 dziesięć gromad włączono do Łodzi (Antoniew Sikawa, Antoniew Stoki, Augustów, Budy Sikawa, Budy Stoki, Henryków, Janów, Place Stoki, Sikawa, i Stoki, włączając je do Łodzi[9]. Ponadto zlikwidowano gromadę Popierlarnia, integrując ją z gromadą Mileszki[10]. 1 lipca 1952 gmina Nowosolna składała się już z siedmiu gromad:[11]

Jednostka została zniesiona jesienią 1954 wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin[12]. Z obszaru gminy Nowosolna utworzono dwie gromady[13]:

Reaktywacja gminy 1973[edytuj | edytuj kod]

W związku z kolejną reformą gminną 1 stycznia 1973 gminę Nowosolna przywrócono, lecz o zupełnie innych granicach[14]. Jako że jedna trzecia jej oryginalnego obszaru odpadła do Łodzi w 1946 roku, a kolejne trzy południowe sołectwa (Andrzejów, Sąsieczno i Nery) weszły w skład nowo powstałej w 1973 roku gminy Andrespol, większość obszarów reaktywowanej gminy Nowosolna pobrano z powiatu brzezińskiego, i w tymże powiecie umiejscowiono gminę Nowosolna. Gminę podzielono na 16 sołectw o różnorakiej przeszłości administracyjnej[15]:

Tak więc tylko 1/4 sołectw nowej gminy Nowosolna należała do niej przed 1954 rokiem.

1 stycznia 1988 obszar gminy Nowosolna zredukowano o trzy kolejne (oryginalne) sołectwa, włączając je do Łodzi: Mileszki (487,31 ha), Nowosolną (1576,93 ha) i Wiączyń Górny (342,53 ha). Ogółem obszar gminy Nowosolna zmniejszył się o 2406,77 ha[16]. W sumie z oryginalej gminy Nowosolna (z lat 1867−1954) pozostało już tylko jedno sołectwo − Wiączyń Dolny.

Ponadto włączając samą Nowosolną do Łodzi doprowadziło do sytuacji, gdy siedziba gminy znalazła się poza jej granicami, a nazwa gminy − pochodząca już od miejscowości formalnie nieistniejącej − pozostała bez zmian. Doprowadziło to do wielu kłopotów i nieporozumień. Na przykład pisma, których właściwym adresatam jest delegatura Widzew (do której to łódzkie osiedle administracyjne Nowosolna należy), trafiają do Urzędu Gminy Nowosolna; co więcej, zdarza się, że i widzewska delegatura wysyła pisma do Urzędu Gmin Nowosolna w sprawach dotyczących osiedla Nowsolna, na przykład w celu uporządkowania terenu osiedlowego. Sytuacja jest też dziwaczna dla mieszkańców Nowsolnej, którzy chętniej zapukaliby do drzwi Urzędu Gminy, który mają w zasięgu ręki, zamiast jeździć w różnych sprawach do odległej delegatury na Widzewie. Poza nieporozumieniami, sytuacja jest też niezgodna z prawem, wedle którego nazwa gminy winna pochodzić od nazwy miejscowości, w której gmina ma siedzibę. Problemy te wyłoniły potrzebę zmiany nazwy gminy, a nawet jej przeniesienia do innej miejscowości, faktycznie znajdującej się na terenie gminy, np. do Starych Skoszew[17]. Do tej pory nic się jednak nie zmieniło.

W latach 1975–1998 gmina położona była w ówczesnym województwie łódzkim. Od 1999 w powiecie łódzkim wschodnim w województwie łódzkim.

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2007[18] gmina Nowosolna ma obszar 53,98 km², w tym:

  • użytki rolne: 70%
  • użytki leśne: 23%

Gmina stanowi 10,80% powierzchni powiatu łódzkiego wschodniego.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Gmina Nowosolna leży na wschodnich obrzeżach Łodzi, w powiecie łódzkim wschodnim. Gmina ma charakter rolniczy, na jej terenie znajduje się ok. 800 gospodarstw.

Rezerwaty przyrody[edytuj | edytuj kod]

Na terenie gminy znajduje się rezerwat przyrody Wiączyń chroniący fragment lasu liściastego o cechach grądu subkontynentalnego na granicy zasięgu buka i jodły[19].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 31 grudnia 2007[2]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
Jednostka osób % osób % osób %
Populacja 3955 100 2044 51,7 1911 48,3
Gęstość zaludnienia
[mieszk./km²]
73 38 35
  • Piramida wieku mieszkańców gminy Nowosolna w 2014 roku[1].


Piramida wieku Gmina Nowosolna.png

Oświata[edytuj | edytuj kod]

W gminie Nowosolna funkcjonują 2 szkoły podstawowe – Szkoła Podstawowa im. M. Konopnickiej w Lipinach i Szkoła Podstawowa w Starych Skoszewach oraz Gimnazjum Gminne w Wiączyniu Dolnym.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Parku Krajobrazowego Wzniesień Łódzkich znajduje się wiele zabytków architektury, kultury i historii. Na wyróżnienie zasługuje średniowieczne grodzisko w Starych Skoszewach, dwór w Byszewach (w którym na początku XX wieku przebywał Jarosław Iwaszkiewicz), kościół w Starych Skoszewach.

Na przedwojennej architekturze piętno wycisnęli niemieccy osadnicy. Do dziś zachowały się, niemalże w każdej miejscowości gminy, niewielkie cmentarze ewangelickie. Można je odnaleźć w Bogini, Głogowcu, Grabinie, Starych Skoszewach, Teolinie i Wiączyniu Dolnym. Ponadto do dziś zachowało się wiele charakterystycznych budynków mieszkalnych i gospodarczych zbudowanych z kamienia, lub z kamienia i cegły, krytych dachówkami ceramicznymi.

Sołectwa[edytuj | edytuj kod]

Boginia, Borchówka, Byszewy, Grabina, Kalonka, Kopanka, Ksawerów, Lipiny, Moskwa, Natolin, Nowe Skoszewy, Plichtów, Stare Skoszewy, Teolin, Wiączyń Dolny.

Pozostałe miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Borki, Bukowiec, Dąbrowa, Dąbrówka, Dobieszków, Głogowiec, Janów, Niecki, Wódka.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Większość mieszkańców gminy jest wyznania rzymskokatolickiego. Należą do czterech parafii:

Niewielką grupę stanowią wyznawcy Kościoła Starokatolickiego Mariawitów. Zamieszkują kilka miejscowości na terenie gminy: Stare Skoszewy, Moskwę, Lipiny, Niecki, Kalonkę, Grabinę. Należą do trzech parafii:

Sąsiednie gminy[edytuj | edytuj kod]

Andrespol, Brzeziny, Łódź, Stryków

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Gmina Nowosolna w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2016-03-15] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. a b Lucyna Nowak, Joanna Stańczyk, Agnieszka Znajewska, Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2007 r.), Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2008, ISSN 1734-6118 (pol.).
  3. Gmina Nowosolna w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2020-04-09] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  4. Gmina Nowosolna w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2021-01-05] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  5. Postanowienie z 17 (29) września 1866, ogłoszone 5 (17) stycznia 1867 (Dziennik Praw, rok 1866, tom 66, nr 219, str. 279)
  6. Postanowienie z 29 grudnia 1867 (10 stycznia 1868), ogłoszone 8 (20) lutego 1868 (Dziennik Praw, rok 1868, tom 67, nr 228, str. 359)
  7. Skorowidzu miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej
  8. Łódzki Dziennik Wojewódzki. 1933, nr 18, poz. 229; Łódzki Dziennik Wojewódzki. 1933, nr 22, poz. 292 (sprostowanie)
  9. Dz.U. z 1946 r. nr 4, poz. 35
  10. Informator adresowy miast i gmin wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej. Warszawa: Instytut Wydawniczy Kolumna, 1948.
  11. Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa.
  12. Dz.U. z 1954 r. nr 43, poz. 191
  13. Uchwała Nr 34/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 4 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu łódzkiego; w ramach Zarządzenia Nr Or. V-167/1/54 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 22 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 4 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 1 grudnia 1954 r., Nr. 11, Poz. 39)
  14. Dz.U. z 1972 r. nr 49, poz. 312.
  15. Uchwała Nr XIX/100/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 9 grudnia 1972 w sprawie utworzenia gmin w województwie łódzkim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi z dnia 20 grudnia 1972, Nr. 14, Poz. 185)
  16. M.P. z 1987 r. nr 25, poz. 205
  17. Zlikwidować Nowosolną
  18. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-07-26. ISSN 1505-5507.
  19. Rejestr Form Ochrony Przyrody prowadzony przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Łodzi (stan na 28.08.2015 r.). [dostęp 2015-10-14].