Tuszyn

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta Tuszyn. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Tuszyn
Tablica miejscowości od strony Kruszowa
Tablica miejscowości od strony Kruszowa
Herb
Herb Tuszyna
Państwo  Polska
Województwo  łódzkie
Powiat łódzki wschodni
Gmina Tuszyn
gmina miejsko-wiejska
Aglomeracja łódzka
Prawa miejskie 1416-1870 oraz 1924
Burmistrz Witold Małecki
Powierzchnia 23,25 km²
Populacja (2008)
• liczba ludności
• gęstość

7124[1]
306 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 42
Kod pocztowy 95-080
Tablice rejestracyjne ELW
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Tuszyn
Tuszyn
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Tuszyn
Tuszyn
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Tuszyn
Tuszyn
Ziemia 51°36′33″N 19°31′48″E/51,609167 19,530000
TERC
(TERYT)
1101206064
Urząd miejski
ul. Piotrkowska 2/4
95-080 Tuszyn
Strona internetowa

Tuszynmiasto w centralnej Polsce w woj. łódzkim, w pow. łódzkim wschodnim, w gminie Tuszyn, oddalone od południowych granic Łodzi o 15 kilometrów. Położone jest przy autostradzie A1 oraz drodze DK 91.

Miasto królewskie w starostwie piotrkowskim w powiecie piotrkowskim województwa sieradzkiego w końcu XVI wieku[2].

W roku 1880 urodził się tu Aleksander Zwierzyński, prawnik i dziennikarz, wicemarszałek senatu; w 1895, Jankiel Adler, malarz ekspresjonistyczny i surrealistyczny. W miejscowości istnieje straż pożarna, która została założona w 1884 roku.

Według danych z 31 grudnia 2008 roku miasto liczyło 7124 mieszkańców[1].

Historia[edytuj]

Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1223 roku[3]. Należała ona do dóbr królewskich i posiadała komorę celną.

W 1416 roku Władysław Jagiełło lokował tu miasto królewskie. W XV wieku było ono miejscem wypadowym dla królewskich polowań w okolicznej puszczy. W roku 1655 Tuszyn został splądrowany przez wojska szwedzkie podczas potopu. Miasto na jakiś czas podupadło, dopiero napływ Żydów w pod koniec XVII wieku nieco poprawił sytuację gospodarczą[4].

Wskutek II rozbioru Polski Tuszyn wszedł w 1793 roku w skład Prus. W 1807 roku znalazł się w Księstwie Warszawskim, a w 1815 w Królestwie Kongresowym. Wiek XIX to okres rozwoju funkcji handlowej miasta. W Tuszynie odbywało się 12 targów rocznie[4], na które zjeżdżali kupcy z odległych stron - z Mazowsza, Śląska czy Wielkopolski. Napływ do miasta kolonistów niemieckich przyczynił się do rozwoju rzemiosła.

W latach 50. XIX wieku Tuszyn utracił jednak znaczenie wskutek dynamicznego rozwoju niedalekiej Łodzi. W 1860 roku miasto liczyło 1860 mieszkańców, w tym 61% katolików i 37% Żydów[4]. W 1863 roku w walkach powstania styczniowego wziął udział oddział zorganizowany przez tuszyńskiego ławnika, Tomasza Zdzienickiego.

W 1870 roku, jak większość małych miast w Królestwie Polskim, Tuszyn ukazem carskim pozbawiony został praw miejskich. W tym samym roku na ówczesnych 1820 mieszkańców miejscowości składało się 62% Polaków, 34% Żydów i 3% Niemców.

Otwarcie linii kolejki podmiejskiej Ruda Pabianicka - Rzgów - Tuszyn

Podczas okupacji niemieckiej w 1915 roku Tuszyn uzyskał połączenie kolejką dojazdową (tramwajem podmiejskim) z Łodzią przez Rzgów, co otworzyło dla miejscowości nowe perspektywy rozwoju. Początkowo (z powodu wojny) z trakcją parową, od 1927 roku z trakcją elektryczną. W roku 1921 samorząd poczynił starania o utworzenie w Tuszynie sanatorium przeciwgruźliczego, ostatecznie oddanego do użytku w 1928 roku i funkcjonującego do dziś. W roku 1924 Tuszyn odzyskał prawa miejskie. Ze względu na dogodne połączenie tramwajowe w końcu lat 20. XX w. zaczęła żywiej rozwijać się letniskowa i wypoczynkowa funkcja miasta. W 1939 roku Tuszyn liczył już 4500 mieszkańców.

Podczas okupacji Niemcy wywieźli ludność pochodzenia żydowskiego do getta w Piotrkowie Trybunalskim, a następnie wymordowali.

15 listopada 1951 roku pod Tuszynem doszło do katastrofy lotniczej samolotu Polskich Linii Lotniczych LOT - Lisunow Li-2 lecącego z Łodzi do Krakowa, w której zginęło 16 osób (12 pasażerów i 4 członków załogi, w tym pilot kpt. Marian Buczkowski - ojciec znanego aktora Zbigniewa Buczkowskiego). Przyczyną katastrofy była awaria silników (pilot zgłaszał ich awarię na lotnisku, ale zmuszono go do realizacji lotu).

W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do województwa piotrkowskiego. W 1978 roku zlikwidowane zostało połączenie tramwajowe miasta z Łodzią. W tym samym okresie droga Tuszyn-Łódź przebudowana została na trasę szybkiego ruchu, omijającą centrum Tuszyna od południowego zachodu.

Przez wiele lat w Tuszynie istniał zakład filmów lalkowych Studia Małych Form Filmowych Se-ma-for (zlikwidowany w końcu lat 90. XX wieku). Tu powstały zdjęcia do słynnych lalkowych seriali Miś Uszatek, Miś Colargol, Pingwin Pik-Pok.

Demografia[edytuj]

  • Piramida wieku mieszkańców Tuszyna w 2014 roku [5].


Piramida wieku Tuszyn.png

Zabytki[edytuj]

Kościół parafialny pw. św. Witalisa Męczennika
  • zespół kościoła parafialnego pw. św. Witalisa Męczennika wraz z otoczeniem, ul.Łowicka 1, nr A/89 z 23.02.2010:
    • kościół, 1860-1862, 1927-1930, z wyposażeniem barokowym
    • plebania, 1912-1916
  • małomiasteczkowe budownictwo mieszkalne z XIX i I poł. XX wieku.

Integralne części miasta[edytuj]

Integralne części miasta wymienione w TERYT: Antonówki, Grzędy, Kępica, Niedas, Ogrodzonka, Poddębina, Tuszynek Poduchowny, Tuszyn-Las, Wielkopole.

We wrześniu 2010 roku Tuszyn przejął od pobliskiego szpitala bloki mieszkalne tworząc nową dzielnicę: Tuszynek.

Turystyka i rekreacja[6][7][edytuj]

Przez Tuszyn przebiega pieszy szlak turystyczny szlak turystyczny czerwony Szlak Okrężny Wokół Łodzi.
Miasto położone w bezpośrednim sąsiedztwie dużych kompleksów leśnych. W pobliżu dwa rezerwaty: Rezerwat przyrody Wolbórka oraz Rezerwat przyrody Molenda.

Na terenie miasta ośrodek wypoczynkowy "Młynek" o charakterze kąpieliska i kempingu oraz Miejskie Centrum Sportu i Wypoczynku, działające całorocznie, oferujące bazę noclegową i wyposażone w basen. Ponadto bazę noclegową Tuszyna stanowią prywatne ośrodki wypoczynkowe i motele.

W pobliżu miasta również stawy rybne w Żerominie oraz wsie letniskowe: Zofiówka i Rydzynki.

Sport[edytuj]

W mieście działa klub sportowy MKS 2000 Tuszyn, który zastąpił rozwiązaną w 2000 r. Jagiellonię Tuszyn.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj]

Miasta partnerskie[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2009-05, s. 63. ISSN 1734-6118. [dostęp 2009-07-01].
  2. Województwo sieradzkie i województwo łęczyckie w drugiej połowie XVI wieku. Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1998, s. 65
  3. Pierwsza wzmianka
  4. a b c Historia Tuszyna
  5. http://www.polskawliczbach.pl/Tuszyn, w oparciu o dane GUS.
  6. Tuszyn on-line: turystyka (pol.). [dostęp 2012-05-31].
  7. Okolice Łodzi: mapa turystyczna. Wyd. I. Warszawa: PPWK, 2005. ISBN 8373296409.
  8. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 26 maja 2014.

Linki zewnętrzne[edytuj]