Powiat brzeziński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Powiat brzeziński
powiat
Ilustracja
Stary budynek stacji wąskotorowej Jeżów
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Polska

Województwo

 łódzkie

TERYT

1.10.12.21.00.0

Siedziba

Brzeziny

Starosta

Renata Kobiera

Powierzchnia

358,56 km²

Populacja (31.12.2020)
• liczba ludności


30 648[1]

• gęstość

86 os./km²

Urbanizacja

40,23%

Tablice rejestracyjne

EBR

Adres urzędu:
ul. Sienkiewicza 16
95-060 Brzeziny
Szczegółowy podział administracyjny
Plan powiatu brzezińskiego
Liczba gmin miejskich

1

Liczba gmin wiejskich

4

Położenie na mapie województwa
Położenie na mapie województwa
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, w centrum znajduje się punkt z opisem „Powiat brzeziński”
51°48′N 19°45′E/51,800000 19,750000
Strona internetowa
Portal Polska

Powiat brzezińskipowiat w Polsce (województwo łódzkie), utworzony z części powiatu łódzkiego wschodniego z dniem 1 stycznia 2002 roku na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 2001 r. (Dz.U. z 2001 r. nr 62, poz. 631)[2]. Jego siedzibą jest miasto Brzeziny.

Według danych z 31 grudnia 2019 roku[3] powiat zamieszkiwały 30 833 osoby.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Położenie i obszar[edytuj | edytuj kod]

Powiat brzeziński ma obszar[4] 358,56 km².

Powiat stanowi 1,97% powierzchni województwa łódzkiego.

Powiat brzeziński leży w środkowej części województwa łódzkiego. Graniczy z pięcioma powiatami ziemskimi: łowickim, łódzkim wschodnim, skierniewickim, tomaszowskim i zgierskim[5].

Pod względem historycznym powiat brzeziński leży na obszarze dawnej ziemi łęczyckiej (Brzeziny[6]) oraz stanowiącej część Mazowsza ziemi rawskiej (Dmosin[7], Jeżów[8]).

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

W skład powiatu wchodzą:

Ludność i powierzchnia
(dane wg GUS, stan: 31 grudnia 2009 r.)[9]
lp. Herb Gmina siedziba powierzchnia
(km²)
ludność gęstość zaludnienia
(osób/km²)
1 POL gmina Brzeziny (województwo łódzkie) COA.png Brzeziny Brzeziny 106,64 5406 51
2 POL gmina Dmosin COA.svg Dmosin Dmosin 100,19 4617 46
3 POL gmina Jeżów COA.png Jeżów Jeżów 64,09 3561 56
4 Herb gminy Rogów Rogów Rogów 66,06 4664 71
5 POL Brzeziny COA.svg Brzeziny 21,58 12 289 569
Razem 5 4 358,56 30 884 85

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Liczba ludności (dane z 31 grudnia 2009):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób % osób % osób %
Ogółem 30 537 100 15 697 51,40 14 840 48,60
Miasto 12 289 40,24 6456 21,14 5833 19,10
Wieś 18 248 59,76 9241 30,26 9007 29,50
  • Piramida wieku mieszkańców powiatu brzezińskiego w 2014 roku[10].


Piramida wieku powiat brzezinski.png

Religia[edytuj | edytuj kod]

Powiat brzeziński to jeden z obszarów z najmniejszym odsetkiem ludności rzymskokatolickiej w Polsce. Znaczną część jego mieszkańców stanowią bowiem wyznawcy Mariawityzmu[11].

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Na terenie powiatu leży część Parku Krajobrazowego Wzniesień Łódzkich, w skład którego wchodzą kompleksy leśne w okolicy Janinowa, Poćwiardówki i Tadzina, a także leśny rezerwat przyrody Parowy Janinowskie. Ponadto w powiecie brzezińskim utworzono jeszcze 5 innych rezerwatów przyrody. Są to: rezerwaty leśne Doliska, Popień i Zimna Woda, florystyczny Górki oraz częściowo jedyny w województwie rezerwat wodny Rawka, obejmujący w całości dolinę rzeki Rawki. Na terenie powiatu ustanowiono 78 pomników przyrody, wszystkie to pomniki przyrody ożywionej.

Park Krajobrazowy Wzniesień Łódzkich powołano w celu ochrony wyjątkowego w Polsce środkowej krajobrazu wyżynnego rozciągającego się na obszarze położonym pomiędzy Łodzią, Brzezinami i Strykowem. Cechuje go dobrze zachowana w stanie pierwotnym szata roślinna, interesująca i bogata fauna, urozmaicona rzeźba terenu wciąż podlegająca żywym procesom geomorfologicznym oraz duża ilość źródlisk i drobnych strumieni.

W Rogowie mieści się arboretum założone w 1923 roku. Jest to placówka badawczo-dydaktyczna. Prowadzi ona badania dotyczące dendrologii i botaniki leśnej. Dysponuje zbiorem ponad dwóch tysięcy gatunków i odmian roślin. Są to głównie drzewa występujące w strefie umiarkowanej na całym świecie, m.in. klony, różaneczniki i gatunki drzew iglastych. We wsi znajduje się także alpinarium utworzone w 1958 roku. Posiada zbiory roślinności naskalnej przedstawianej na tle sztucznych oczek wodnych, kanałów i kaskad[5].

Zabytki i inne atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Architektura sakralna[edytuj | edytuj kod]

Godnymi uwagi obiektami architektury sakralnej na terenie powiatu brzezińskiego są:

Muzea[edytuj | edytuj kod]

Kolej Wąskotorowa Rogów – Rawa – Biała[edytuj | edytuj kod]

Kolej Wąskotorowa Rogów – Rawa – Biała (dawniej Rogowska Kolej Dojazdowa i Rogowska Kolej Wąskotorowa) – jedyna istniejąca w województwie kolej wąskotorowa prowadząca z Rogowa przez Jeżów i Rawę Mazowiecką do Białej Rawskiej. Tory kolei zostały położone w 1915 i przebudowane w 1950 roku. Na stacji w Rogowie obecnie gromadzone są zabytkowe pociągi w ramach utworzenia skansenu kolei wąskotorowych. Wstęp na nią jest bezpłatny. Znajduje się tam także drezyna ręczna dająca możliwość jazdy po stacji. Po linii kolei kursuje w każdą niedzielę od maja do września ogólnodostępny pociąg turystyczny[5].

Sąsiednie powiaty[edytuj | edytuj kod]

łowicki, łódzki wschodni, tomaszowski, skierniewicki, zgierski

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wyniki badań bieżących – Baza Demografia – Główny Urząd Statystyczny, demografia.stat.gov.pl [dostęp 2020-05-20].
  2. Starostwo Powiatowe w Brzezinach – Historia.
  3. l, Ludność. Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym (stan w dniu 31.12.2019), 31 grudnia 2019.
  4. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-07-26. ISSN 1505-5507.
  5. a b c Powiat brzeziński. [dostęp 2015-09-03].
  6. Adolf Pawiński: Źródła dziejowe. T. 12: Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. Cz. 1: Wielkopolska. Warszawa: Drukarnia Józefa Bergera, 1883, s. 57. [dostęp 2022-01-18].
  7. Kazimierz Pacuski: Możnowładztwo i rycerstwo ziemi gostynińskiej w XIV i XV wieku. Studium z dziejów osadnictwa i elity władzy na Mazowszu średniowiecznym. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2009, s. 442. ISBN 978-83-7543-105-6. [dostęp 2022-01-18].
  8. Oskar Kolberg: Mazowsze. Obraz etnograficzny. T. 1: Mazowsze polne. Cz. 1. Kraków: Drukarnia Wł. L. Anczyca i Spółki, 1885, s. 4. [dostęp 2022-01-18].
  9. Lucyna Nowak, Joanna Stańczyk, Agnieszka Znajewska, Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2009 r.), Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2010, ISSN 1734-6118 (pol.).
  10. Powiat brzeziński w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2016-01-21] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  11. Sławomir Dmowski: Ludność i Urbanizacja. geografia24.eu. [dostęp 2019-09-14].