2 Pułk Strzelców Konnych (II RP)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy 2 Pułku Strzelców Konnych okresu II RP. Zobacz też: 2 Pułk Strzelców Konnych.
2 Pułk Strzelców Konnych
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 14 lipca (wcześniej 28 czerwca)
Nadanie sztandaru 1918 i 1925
Dowódcy
Pierwszy płk Bohdan Aleksander Rudolpf
Ostatni ppłk Józef Mularczyk
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Wojna polsko-bolszewicka
Organizacja
Dyslokacja Hrubieszów
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk kawaleria
Podległość XVII Brygada Kawalerii
Wołyńska Brygada Kawalerii
Odznaczenia
Ag virtuti.jpg

2 Pułk Strzelców Konnych (2 psk) – oddział kawalerii Wojska Polskiego II RP.

Historia pułku do 1939[edytuj | edytuj kod]

Za przodka 2 Pułku Strzelców Konnych można uznać 1 dywizjon 1 Pułku Szwoleżerów wchodzącego w skład Błękitnej Armii gen. Józefa Hallera. Dywizjon ten został sformowany w 1918 we Francji i 26 kwietnia 1919 przetransportowany do Chełma. W maju tego roku został wysłany na front polsko-rosyjski i następnie wziął udział w wielu walkach z Armią Czerwoną – głównie z konnicą gen. Siemiona Budionnego. W październiku 1920 dywizjon otrzymał nazwę 2 Pułk Strzelców Konnych i został mu przydzielony garnizon w Hrubieszowie.

Początkowo w skład pułku wchodziła drużyna dowódcy, 2 szwadrony liniowe i pluton ciężkich karabinów maszynowych, z czasem ilość szwadronów zwiększyła się do trzech. W 1937 pułk przeszedł największą reorganizację: stał się częścią Wołyńskiej Brygady Kawalerii, a w jego skład zaczęły wchodzić 4 szwadrony liniowe, szwadron zapasowy, szwadron ciężkich karabinów maszynowych, szwadron gospodarczy, pluton kolarzy, pluton łączności i pluton działek przeciwpancernych.

Działania wojenne w 1939[edytuj | edytuj kod]

Pułk walczył w składzie Wołyńskiej BK
Bitwa mokra 1939.png

W ramach mobilizacji Wołyńska BK weszła w skład Armii Łódź i znajdowała się na jej lewym skrzydle, na styku z Armią Kraków, w rejonie Kłobucka. Zadaniem brygady było odpieranie ataków silnie skoncentrowanych tutaj niemieckich wojsk pancernych i opóźnianie ich marszu w głąb kraju. 2 Pułk Strzelców Konnych znalazł się w odwodzie brygady.

1 września 1939 Wołyńska BK wzięła udział w Bitwie pod Mokrą. 2 Pułk Strzelców Konnych, który stanowił odwód, do walki wszedł ok. godz. 15:00, biorąc udział w kontrataku przeciwko atakującej polskie pozycje niemieckiej 4 Dywizji Pancernej. Dwa działka przeciwpancerne z pułku, pod dowództwem wachmistrza Jana Bonieckiego, oddelegowane na pierwszą linię już od samego początku bitwy brały udział w walce.

Po zakończeniu Bitwy pod Mokrą, Brygada wycofała się z rejonu nadgranicznego. Podczas wycofywania się miało miejsce przeoczenie, w wyniku którego 2 Pułk Strzelców Konnych został otoczony i odcięty od reszty sił Brygady. Dzięki słusznym decyzjom ppłk. Mularczyka, po kilkugodzinnych walkach pułk wyszedł z okrążenia i dołączył do reszty polskich sił.

W nocy z 3 na 4 września został zorganizowany "wypad na Kamieńsk" – żołnierze pułku zaatakowali zakwaterowanych i śpiących Niemców, zniszczyli kilkanaście czołgów i cystern, zabili ok. 100 żołnierzy wroga. Straty po stronie polskiej to 4 osoby, które po akcji nie odnalazły drogi powrotnej do reszty jednostki.

7 września pułk toczył ciężkie walki w rejonie Żeromina i Kruszewa. Tego samego dnia wraz z całą brygadą rozpoczął odwrót w kierunku Andrespola. W nocy z 9 na 10 września pułk osiągnął Puszczę Kampinoską, a następnie wyruszył w kierunku Modlina. Później wszedł w skład Grupy Operacyjnej gen. Władysława Andersa i wraz z nią rozpoczął marsz w kierunku południowej Lubelszczyzny. 20 września Grupa znalazła się na terenie Roztocza. 2 Pułk Strzelców Konnych w dniach 21 – 23 września brał udział w walkach w południowej części powiatu zamojskiego.

23 września pułk rozlokował się we wsi Dominikanówka. Tutaj został zaskoczony przez niemiecką kolumnę pancerną i rozbity. W czasie działań wojennych poległo 85 żołnierzy i 4 oficerów jednostki.

Za kampanię wrześniową 1939 pułk został odznaczony orderem Virtuti Militari[1].

Hrubieszowscy strzelcy konni[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy pułku
  • płk Bohdan Aleksander Rudolpf
  • ppłk kaw. Antoni Długoborski (II 1921 – I 1928 → rejonowy inspektor koni w Płocku[2])
  • ppłk / płk kaw. Romuald Niementowski (I 1928[2] – 29 VIII 1939 → II zastępca komendanta głównego SG)
  • ppłk kaw. Józef Mularczyk (29 VIII – IX 1939)
Zastępcy dowódcy pułku (od 1938 roku – I zastępca dowódcy)
Kwatermistrzowie (od 1938 roku – II zastępca dowódcy)
  • mjr kaw. Paweł Gałecki (1924[6] 23 XII 1927 → rejonowy inspektor koni we Włodzimierzu Wołyńskim[7])
  • rtm. / mjr kaw. Stanisław Gąssowski (20 II 1928 – 23 X 1931 → zastępca dowódcy pułku)
  • mjr kaw. Jarosław Michał Kaczyński (23 X 1931 – 13 IV 1934 → zastępca dowódcy 24 puł)
  • mjr kaw. Henryk Dobrzański (IV 1934 – XII 1935 → dowódca szwadronu zapasowego 2 psk)
  • mjr kaw. Stanisław Wołoszyn-Broczyński (XII 1935 – 1938 → zastępca szefa Wydziału II Biura Personalnego MSWojsk.[8])
  • rtm. Bohdan Bogumił Dobrzański (do IX 1939)
Oficerowie pułku

Obsada personalna we wrześniu 1939 roku[edytuj | edytuj kod]

Obsada personalna we wrześniu 1939 roku[9][10][11]

Dowództwo
  • dowódca – ppłk kaw. Józef Mularczyk
  • zastępca dowódcy – mjr kaw. Włodzimierz Łączyński † 27 IX 1944 Oflag VI B Dössel
  • adiutant – rtm. Roman Adam Sulimir †1940 Charków[12]
  • Oficer ordynansowy – ppor. rez. Jerzy Bańkowski
  • kwatermistrz – rtm. Bohdan Bogumił Dobrzański †1940 Charków[13]
  • Oficer żywnościowy – ppor. rez. kaw. Stanisław Piotrowski[14]
  • Oficer broni i gazowy – ppor. Władysław Jankowski
  • Oficer oświatowy – ppor. rez. Jan Dobraczyński
  • Lekarz medycyny – kpt. lek. dr Marian Lisowski
  • Lekarz weterynarii – por. lek. wet. dr Bolesław Ignacy Kędzierski
  • Płatnik – ppor. Feliks Pietruczyniak
  • Kapelan – ks. kpl. Józef Śliwa †2 X 1942 Dachau
  • dowódca szwadronu gospodarczego – ppor. rez. Stefan Grabski †1940 Charków[15]
  • szef szwadronu – st. wachm. Antoni Radzik
  • Dowódca 1 szwadronu – rtm. Stanisław Glasser
  • Dowódca 2 szwadronu – por. Kazimierz Rogatko
  • Dowódca 3 szwadronu – por. Tadeusz Gierasieński
  • dowódca I plutonu – ppor. Wiktor Lorenz †1940 Charków[16]
  • Dowódca 4 szwadronu – por. Antoni Czernysiewicz (od 25 sierpnia, † 3 IX 1939)
  • dowódca I plutonu - ppor. Ludwik Bronisław Szawarski †1940 Charków[17]
  • Dowódca szwadronu ckm – rtm. Tadeusz Kohaut (do 2 IX 1939, niewola niemiecka)
  • dowódca I plutonu – ppor. Tadeusz Kostarski (od 2 IX 1939 dowódca szwadronu ckm[18])
pododdziały specjalne
  • dowódca plutonu łączności – por. Józef Kazimierz Manikowski
  • dowódca plutonu przeciwpancernego – por. Józef Ostoja–Gajewski
  • zastępca dowódcy plutonu – st. wachm. Jan Boniecki
  • dowódca plutonu kolarzy – ppor. Józef Kotwica † 30 VIII 1944

Symbole pułku[edytuj | edytuj kod]

Sztandar
 Osobny artykuł: Polskie sztandary wojskowe.

Do 1925 roku pułk używał starego sztandaru, pochodzącego jeszcze z armii gen. Hallera. Wręczył go pułkowi Prezydent Republiki Francuskiej Raymond Poincaré w czerwcu 1918 roku.

24 grudnia 1924 roku Prezydent RP Stanisław Wojciechowski zatwierdził wzór lewej strony płachty sztandaru 2 psk[19]. Sztandar ufundowało społeczeństwo ziemi hrubieszowskiej, a wręczono go pułkowi 14 lipca 1925 roku[20].

Odznaka pamiątkowa

Odznaka zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 9, poz. 135 z 28 lutego 1922 roku. Posiada kształt proporczyka w barwach pułku – oliwkowo-amarantowy z chabrowym paskiem, na który nałożona jest odznaka Armii Polskiej we Francji. Dwuczęściowa – oficerska wykonana w tombaku srebrzonym. Wymiary: 51x24 mm. Projekt: Waldemar Tarnowski. Wykonanie: Stanisław Reising – Warszawa[21][22]

Barwy

Prop 2psk.png Proporczyk szmaragdowo-amarantowy z chabrowym paskiem

Otok amarantowy.png Czapka rogatywka – otok amarantowy[23]

Spod 1psk.png Szasery ciemnogranatowe, lampasy amarantowe, wypustka amarantowa

Prop dow 2psk.png proporczyk dowództwa w 1939

Prop 1szw 2psk.png proporczyk 1 szwadronu w 1939

Prop 2szw 2psk.png proporczyk 2 szwadronu w 1939

Prop 3szw 2psk.png proporczyk 3 szwadronu w 1939

Prop 4szw 2psk.png proporczyk 4 szwadronu w 1939

Prop 5szwckm 2psk.png proporczyk 5 szwadronu ckm w 1939

Prop plutlaczn 2psk.png proporczyk plutonu łączności w 1939

Żurawiejka
 Osobny artykuł: Żurawiejka.
Na podstawie słów bezstronnych
górą nasz Pułk Strzelców Konnych
Lance do boju, szable w dłoń...
Dumna mina, pusta głowa –
to są strzelcy z Hrubieszowa
Lance do boju, szable w dłoń...

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zarządzenie gen. W Andersa z 11 listopada 1966 r. Instytut Polski i Muzeum im. gen Sikorskiego w Londynie, sygn. A XII 77
  2. a b Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 28 stycznia 1928 roku, s. 25.
  3. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928 roku, s. 366.
  4. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 5 listopada 1928 roku, s. 341.
  5. Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 24.
  6. Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 585.
  7. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 28 z 23 grudnia 1927 roku, s. 365.
  8. Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 131, 431.
  9. Piotrowski 1979 ↓, s. 449-451.
  10. Bielski 1991 ↓, s. 350-351.
  11. Wojciechowski 1998 ↓, s. 29-30.
  12. Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 524.
  13. Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 93.
  14. Radomyski 1992 ↓, s. 73, 107. Stanisław Piotrowski, autor wspomnień „W żołnierskim siodle” był absolwentem X promocji Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu (1935–1936). W 1938 roku został mianowany podporucznikiem rezerwy kawalerii.
  15. Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 147.
  16. Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 305.
  17. Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 527.
  18. Piotrowski 1979 ↓, s. 445, 447, członek ruchu oporu, po wojnie major LWP, zmarł w Warszawie.
  19. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 2 z 22.01.1925, poz. 17.
  20. Satora 1990 ↓, s. 249.
  21. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 212.
  22. Dziennik Rozkazów Wojskowych nr 9 z 18.03.1929 poz 81
  23. Dz. Rozk. MSWojsk. Nr 6 z 24 lutego 1928 roku, poz. 66.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2018-03-22].
  • Mieczysław Bielski: Grupa Operacyjna „Piotrków” 1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1991. ISBN 83-11-07836-X.
  • Jerzy Ciesielski, Zuzanna Gajowniczek, Grażyna Przytulska, Wanda Krystyna Roman, Zdzisław Sawicki, Robert Szczerkowski, Wanda Szumińska: Charków. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Jędrzej Tucholski (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2003. ISBN 83-916663-5-2.
  • Stanisław Piotrowski: W żołnierskim siodle. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1979. ISBN 83-205-3080-6.
  • Stanisław Radomyski: Zarys historii Szkoły Podchorążych Rezerwy Kawalerii w Grudziądzu 1926–1939. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 1992. ISBN 83-85621-06-7.
  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Pantera Books, 2007. ISBN 83-204-3299-5.
  • Mieczysław Bielski: Grupa Operacyjna „Piotrków” 1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1991. ISBN 83-11-07836-X.
  • Ludwik Głowacki: Działania wojenne na Lubelszczyźnie w roku 1939. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie, 1986. ISBN 83-222-0377-2.
  • Jerzy S. Wojciechowski: 2 Pułk Strzelców Konnych. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 1998, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej. ISBN 83-87103-53-5.
  • Zdjęcia z ćwiczeń oficerów rezerwy, 1929 r. – Archiwum Państwowe w Zamościu.