2 Pułk Strzelców Konnych (II RP)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy 2 Pułku Strzelców Konnych okresu II RP. Zobacz też: 2 Pułk Strzelców Konnych.
2 Pułk Strzelców Konnych
Ilustracja
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Rozformowanie 1939
Tradycje
Święto 14 lipca (wcześniej 28 czerwca)
Nadanie sztandaru 1918 i 1925
Dowódcy
Pierwszy płk Bohdan Aleksander Rudolpf
Ostatni ppłk Józef Mularczyk
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Wojna polsko-bolszewicka
Organizacja
Dyslokacja Hrubieszów
Rodzaj wojsk Kawaleria
Podległość Wołyńska Brygada Kawalerii
Odznaczenia
Ag virtuti.jpg

2 Pułk Strzelców Konnych (2 psk) – oddział kawalerii Wojska Polskiego II RP.

Historia pułku do 1939[edytuj | edytuj kod]

Za przodka 2 Pułku Strzelców Konnych można uznać 1 dywizjon 1 Pułku Szwoleżerów wchodzącego w skład Błękitnej Armii gen. Józefa Hallera. Dywizjon ten został sformowany w 1918 we Francji i 26 kwietnia 1919 przetransportowany do Chełma. W maju tego roku został wysłany na front polsko-rosyjski i następnie wziął udział w wielu walkach z Armią Czerwoną – głównie z konnicą gen. Siemiona Budionnego. W październiku 1920 dywizjon otrzymał nazwę 2 Pułk Strzelców Konnych i został mu przydzielony garnizon w Hrubieszowie.

Początkowo w skład pułku wchodziła drużyna dowódcy, 2 szwadrony liniowe i pluton ciężkich karabinów maszynowych, z czasem ilość szwadronów zwiększyła się do trzech. W 1937 pułk przeszedł największą reorganizację: stał się częścią Wołyńskiej Brygady Kawalerii, a w jego skład zaczęły wchodzić 4 szwadrony liniowe, szwadron zapasowy, szwadron ciężkich karabinów maszynowych, szwadron gospodarczy, pluton kolarzy, pluton łączności i pluton działek przeciwpancernych.

Działania wojenne w 1939[edytuj | edytuj kod]

Pułk walczył w składzie Wołyńskiej BK
Bitwa mokra 1939.png

W ramach mobilizacji Wołyńska BK weszła w skład Armii Łódź i znajdowała się na jej lewym skrzydle, na styku z Armią Kraków, w rejonie Kłobucka. Zadaniem brygady było odpieranie ataków silnie skoncentrowanych tutaj niemieckich wojsk pancernych i opóźnianie ich marszu w głąb kraju. 2 Pułk Strzelców Konnych znalazł się w odwodzie brygady.

1 września 1939 Wołyńska BK wzięła udział w Bitwie pod Mokrą. 2 Pułk Strzelców Konnych, który stanowił odwód, do walki wszedł ok. godz. 15:00, biorąc udział w kontrataku przeciwko atakującej polskie pozycje niemieckiej 4 Dywizji Pancernej. Dwa działka przeciwpancerne z pułku, pod dowództwem wachmistrza Jana Bonieckiego, oddelegowane na pierwszą linię już od samego początku bitwy brały udział w walce.

Po zakończeniu Bitwy pod Mokrą, Brygada wycofała się z rejonu nadgranicznego. Podczas wycofywania się miało miejsce przeoczenie, w wyniku którego 2 Pułk Strzelców Konnych został otoczony i odcięty od reszty sił Brygady. Dzięki słusznym decyzjom ppłk. Mularczyka, po kilkugodzinnych walkach pułk wyszedł z okrążenia i dołączył do reszty polskich sił.

W nocy z 3 na 4 września został zorganizowany "wypad na Kamieńsk" – żołnierze pułku zaatakowali zakwaterowanych i śpiących Niemców, zniszczyli kilkanaście czołgów i cystern, zabili ok. 100 żołnierzy wroga. Straty po stronie polskiej to 4 osoby, które po akcji nie odnalazły drogi powrotnej do reszty jednostki.

7 września pułk toczył ciężkie walki w rejonie Żeromina i Kruszewa. Tego samego dnia wraz z całą brygadą rozpoczął odwrót w kierunku Andrespola. W nocy z 9 na 10 września pułk osiągnął Puszczę Kampinoską, a następnie wyruszył w kierunku Modlina. Później wszedł w skład Grupy Operacyjnej gen. Władysława Andersa i wraz z nią rozpoczął marsz w kierunku południowej Lubelszczyzny. 20 września Grupa znalazła się na terenie Roztocza. 2 Pułk Strzelców Konnych w dniach 21 – 23 września brał udział w walkach w południowej części powiatu zamojskiego.

23 września pułk rozlokował się we wsi Dominikanówka. Tutaj został zaskoczony przez niemiecką kolumnę pancerną i rozbity. W czasie działań wojennych poległo 85 żołnierzy i 4 oficerów jednostki.

Za kampanię wrześniową 1939 pułk został odznaczony orderem Virtuti Militari[1].

Hrubieszowscy strzelcy konni[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy pułku

  • płk Bohdan Aleksander Rudolpf
  • ppłk kaw. Antoni Długoborski (II 1921 – I 1928)
  • ppłk / płk kaw. Romuald Niementowski (I 1928 29 VIII 1939)
  • ppłk kaw. Józef Mularczyk (29 VIII – IX 1939)

Zastępcy dowódcy pułku:

Kwatermistrzowie:

  • mjr Stanisław Gąssowski (do 23 X 1931 → zastępca dowódcy pułku)
  • mjr Jarosław Michał Kaczyński (od 23 X 1931 do 13 IV 1934 → zastępca dowódcy 24 Pułku Ułanów, podpułkownik)

Oficerowie pułku:

Obsada personalna we wrześniu 1939 roku

  • dowódca – ppłk Józef Mularczyk
  • zastępca dowódcy – mjr Włodzimierz Łączyński (zginął 27 IX 1944 w Oflagu VI B Dössel)
  • adiutant – rtm. Adam Roman Sulimir[4] (zamordowany w Charkowie)
  • Oficer ordynansowy – ppor. Jerzy Beńkowski[4]
  • kwatermistrz – rtm. Bohdan Bogumił Dobrzański (zamordowany w Charkowie)
  • Oficer żywnościowy – ppor. Stanisław Piotrowski[4]
  • Oficer broni i gazowy – ppor. Władysław Jankowski[4]
  • Oficer oświaty – ppor. Jan Dobraczyński[4]
  • Lekarz medycyny – kpt. dr Marian Lisowski[4]
  • Lekarz weterynarii – por. dr wet. Bolesław Ignacy Kędzierski[4]
  • Płatnik – ppor. Feliks Pietruczyniak[4]
  • Kapelanksiądz Józef Śliwa (zmarł 2 X 1942. Dachau)
  • Dowódca 1 szwadronu – rtm. Stanisław Glasser
  • Dowódca 2 szwadronu – por. Kazimierz Rogatko[4]
  • Dowódca 3 szwadronu – por. Tadeusz Gierasieński
  • dowódca 1 plutonu – ppor.Wiktor Lorenz (zamordowany w Charkowie)
  • Dowódca 4 szwadronu – por. Antoni Czernysiewicz (od 25 sierpnia, † 3 IX 1939)
  • dowódca 1 plutonu -ppor.Ludwik Bronisław Szawarski (zamordowany w Charkowie)
  • Dowódca szwadronu ckm – rtm. Tadeusz Kohaut
  • dowódca plutonu łączności – por. Józef Kazimierz Manikowski[5]
  • dowódca plutonu przeciwpancernego – por. Józef Ostoja–Gajewski[5]
  • dowódca plutonu kolarzy – ppor. Józef Kotwica (zmarł 30 VIII 1944. obóz)

Szwadron gospodarczy

  • dowódca szwadronu – ppor. rez. Stefan Grabski (zamordowany w Charkowie)
  • szef szwadronu – st. wachm. Antoni Radzik

Symbole pułku[edytuj | edytuj kod]

Sztandar[edytuj | edytuj kod]

Do 1925 roku pułk używał starego sztandaru, pochodzącego jeszcze z armii gen. Hallera. Wręczył go pułkowi Prezydent Republiki Francuskiej Raymond Poincaré w czerwcu 1918 roku.

24 grudnia 1924 roku Prezydent RP Stanisław Wojciechowski zatwierdził wzór lewej strony płachty sztandaru 2 psk[6]. Sztandar ufundowało społeczeństwo ziemi hrubieszowskiej, a wręczono go pułkowi 14 lipca 1925[7].

Odznaka[edytuj | edytuj kod]

Odznaka zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 9, poz. 135 z 28 lutego 1922 roku. Posiada kształt proporczyka w barwach pułku – oliwkowo-amarantowy z chabrowym paskiem, na który nałożona jest odznaka Armii Polskiej we Francji. Dwuczęściowa – oficerska wykonana w tombaku srebrzonym. Wymiary: 51x24 mm. Projekt: Waldemar Tarnowski. Wykonanie: Stanisław Reising – Warszawa[8][9]

Barwy[edytuj | edytuj kod]

Prop 2psk.png Proporczyk szmaragdowo-amarantowy z chabrowym paskiem

Otok amarantowy.png Czapka rogatywka – otok amarantowy[10].

Spod 1psk.png Spodnie długie[a] ciemnogranatowe, lampasy amarantowe, wypustka amarantowa.

Prop dow 2psk.png proporczyk dowództwa w 1939

Prop 1szw 2psk.png proporczyk 1 szwadronu w 1939

Prop 2szw 2psk.png proporczyk 2 szwadronu w 1939

Prop 3szw 2psk.png proporczyk 3 szwadronu w 1939

Prop 4szw 2psk.png proporczyk 4 szwadronu w 1939

Prop 5szwckm 2psk.png proporczyk 5 szwadronu ckm w 1939

Prop plutlaczn 2psk.png proporczyk plutonu łączności w 1939

Żurawiejka[edytuj | edytuj kod]

Na podstawie słów bezstronnych
górą nasz Pułk Strzelców Konnych
Lance do boju, szable w dłoń...
Dumna mina, pusta głowa –
to są strzelcy z Hrubieszowa
Lance do boju, szable w dłoń...

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. szasery

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zarządzenie gen. W Andersa z 11 listopada 1966 r. Instytut Polski i Muzeum im. gen Sikorskiego w Londynie, sygn. A XII 77
  2. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 5 listopada 1928 roku, s. 366.
  3. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 5 listopada 1928 roku, s. 341.
  4. a b c d e f g h i Mieczysław Bielski: Grupa Operacyjna „Piotrków” 1939. s. 350.
  5. a b Mieczysław Bielski: Grupa Operacyjna „Piotrków” 1939. s. 351.
  6. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 2 z 22.01.1925, poz. 17.
  7. Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. s. 249.
  8. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 212.
  9. Dziennik Rozkazów Wojskowych nr 9 z 18.03.1929 poz 81
  10. Dziennik Rozkazów MSWojsk. nr 6 z 24 lutego 1928 roku

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Piotrowski (oficer żywnościowy pułku) -W żołnierskim siodle, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1982
  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Pantera Books, 2007. ISBN 83-204-3299-5.
  • Mieczysław Bielski: Grupa Operacyjna „Piotrków” 1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1991. ISBN 83-11-07836-X.
  • Ludwik Głowacki: Działania wojenne na Lubelszczyźnie w roku 1939. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie, 1986. ISBN 83-222-0377-2.