Powiat pajęczański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Powiat pajęczański
powiat
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo łódzkie
TERYT 1.10.13.09.00.0
Siedziba Pajęczno
Starosta Jan Ryś
Powierzchnia 803,77 km²
Populacja (2007)
• liczba ludności

53140
• gęstość 66 os./km²
Urbanizacja 24,27%
Tablice rejestracyjne EPJ
Adres urzędu:
ul. Kościuszki 76
98-330 Pajęczno
Szczegółowy podział administracyjny
Plan
Liczba gmin miejsko-wiejskich 2
Liczba gmin wiejskich 6
Położenie na mapie województwa
POL województwo łódzkie powiat pojęczański map.svg
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Powiat pajęczański
Powiat pajęczański
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Powiat pajęczański
Powiat pajęczański
Ziemia 51°08′50″N 18°59′30″E/51,147222 18,991667
Strona internetowa
Portal Portal Polska

Powiat pajęczański – powiat w Polsce (województwo łódzkie), reaktywowany w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Pajęczno.

Geografia[edytuj]

Położenie i obszar[edytuj]

Powiat pajęczański ma obszar[1] 803,77 km².

Powiat stanowi 4,41% powierzchni województwa łódzkiego.

Powiat pajęczański graniczy z trzema powiatami województwa łódzkiego: wieluńskim, bełchatowskim i radomszczańskim oraz z dwoma powiatami województwa śląskiego: częstochowskim i kłobuckim.

Podział administracyjny[edytuj]

W skład powiatu wchodzą:

Ludność i powierzchnia
(dane wg GUS, stan: 31 grudnia 2007 r.)[1][2]
lp. Herb Gmina siedziba powierzchnia
(km²)
ludność gęstość zaludnienia
(osób/km²)
1 POL Działoszyn COA.svg Działoszyn Działoszyn 120,92 12926 107
2 Gmina Kiełczygłów herb.jpg Kiełczygłów Kiełczygłów 88,80 4292 48
3 POL gmina Nowa Brzeźnica COA.svg Nowa Brzeźnica Nowa Brzeźnica 135,15 4958 37
4 POL Pajęczno COA.svg Pajęczno Pajęczno 113,64 11601 102
5 POL gmina Rząśnia COA.svg Rząśnia Rząśnia 86,12 4814 56
6 POL gmina Siemkowice COA.svg Siemkowice Siemkowice 98,40 4993 51
7 POL gmina Strzelce Wielkie COA.svg Strzelce Wielkie Strzelce Wielkie 78,00 4856 62
8 Sulmierzyce Sulmierzyce 82,74 4700 57
Razem - 8 8 803,77 53140 66

Historia[edytuj]

Powiat pajęczański został powołany dnia 1 stycznia 1956 roku w województwie łódzkim, czyli 15 miesięcy po wprowadzeniu gromad w miejsce dotychczasowych gmin (29 września 1954) jako podstawowych jednostek administracyjnych PRL. Na powiat pajęczański złożyło się 29 gromad, które wyłączono z dwóch ościennych powiatów w tymże województwie[3]:

Na uwagę zasługuje fakt, iż w momencie utworzenia powiat pajęczański nie obejmował miast; Pajęczno, stolica powiatu, utraciła prawa miejskie w 1870 roku i odzyskała je dopiero 1 stycznia 1958 roku[5]. 1 stycznia 1959 roku z gromady Wiewiec wyłączono wieś Krzywanice i pobliskie kolonie i włączono je do gromady Lgota Wielka w powiecie radomszczańskim[6].

1 stycznia 1973 roku zniesiono gromady i osiedla a w ich miejsce reaktywowano gminy. Powiat pajęczański podzielono na 1 miasto i 9 gmin[7]:

Po reformie administracyjnej obowiązującej od 1 czerwca 1975 roku terytorium zniesionego powiatu pajęczańskiego podzielono między trzy nowo utworzone województwa[9].

  • częstochowskie – miasto Pajęczno oraz gminy Nowa Brzeźnica, Pajęczno i Strzelce Wielkie
  • piotrkowskie – gminy Rząśnia i Sulmierzyce
  • sieradzkie – gminy Działoszyn, Rusiec, Kiełczygłów i Siemkowice

1 stycznia 1992 roku miasto Pajęczno i gminę wiejską Pajęczno połączono we wspólną gminę miejsko-wiejską[10]. 31 grudnia 1993 roku prawa miejskie odzyskał Działoszyn, co sprawiło że gminę wiejską Działoszyn przekształcono w gminę miejsko-wiejską[11].

Wraz z reformą administracyjną z 1999 roku w nowym województwie łódzkim przywrócono powiat pajęczański[12], w porównaniu z obszarem z 1975 roku zmniejszony o gminę Rusiec, która znalazła się w powiecie bełchatowskim w tymże województwie.

Przyłączenie gminy Rząśnia do powiatu pajęczańskiego spotkało się z głośnym sprzeciwem ludności gminy powołującej się na względy funkcjonalno-przestrzenne i społeczne (zatrudnienie, gospodarka, komunikacja, podstawowe instytucje), przemawiające za przynależnością do powiatu bełchatowskiego[13]. Podobny wniosek (o przynależność do powiatu radomszczańskiego) złożyły także władze gminy Sulmierzyce, który jednak w przeciwieństwie do wniosku gminy Rząśnia, nie spełniał wymóg formalnych[14]. Żaden z nich nie został jednak uwzględniony.

W porównaniu z obszarem z 1956 roku jedynie obszar dawnej gromady Krzeczów leży obecnie na terenie powiatu wieluńskiego – pozostałe są ponownie w powiecie pajęczańskim.

Gospodarka, kultura, infrastruktura[edytuj]

Powiat ma charakter leśny i rolniczy. Tereny rolnicze zajmują 52% ogólnej powierzchni powiatu. W produkcji rolniczej dominują ziemniaki i zboże, także rzepak i buraki cukrowe. Bardzo dobrze funkcjonuje produkcja chrzanu. Na terenie powiatu działa 50 przetwórni owocowo-warzywnych. Ze zwierząt hoduje się trzodę chlewną i bydło mleczne. Powiat pajęczański posiada bogate złoża kamienia wapiennego, piasków i żwirów. W kraju znana jest Cementownia Warta S.A. z Trębaczewa koło Działoszyna. W powiecie zarejestrowanych jest 2410 podmiotów gospodarczych. Regionem partnerskim powiatu pajęczańskiego jest powiat niemiecki Merseburg-Querfurt.

Powiat dysponuje 200 miejscami noclegowymi. Na terenie powiatu znajdują się dwa kina (w Pajęcznie i Działoszynie), 27 bibliotek, ośrodki kultury oraz Powiatowa Biblioteka Publiczna z czytelnią multimedialną.

Przez teren powiatu przebiegają krajowe drogi i linie kolejowe. Dobre połączenia zapewniają: magistrala kolejowa Śląsk-Porty i droga krajowa nr 42 oraz drogi wojewódzkie nr 486, 483, 491. Tablice rejestracyjne: EPJ (od maja 2000), wcześniej odpowiednio wojewódzkie częstochowskie, piotrkowskie, sieradzkie (wszystkie do 1998) i łódzkie (styczeń 1999 – kwiecień 2000). Powiatowy zarząd dróg znajduje się w mieście Działoszyn.

Przyroda i turystyka[edytuj]

Południowo-zachodnią część powiatu obejmuje Załęczański Park Krajobrazowy, na jego obszarze znajdują się dwa rezerwaty przyrody: Węże i Dąbrowa w Niżankowicach. Na terenie Parku możemy podziwiać wiele interesujących pomników przyrody m.in. Żabi Staw czy Góra Wapiennik. W całym powiecie pajęczańskim rezerwaty przyrody mają łącznie 189 ha, a obszary chronionego krajobrazu zajmują 3640 ha.

Zabytki powiatu to głównie obiekty sakralne i architektoniczne oraz miejsca pamięci historycznej. Na terenie powiatu znajdują się 32 stanowiska archeologiczne.

Demografia[edytuj]

Liczba ludności (dane z 31 grudnia 2007):

  Ogółem Kobiety Mężczyźni
  osób  % osób  % osób  %
Ogółem 53 140 100 26 712 50,27 26 428 49,73
Miasto 12 897 24,27 6522 12,27 6375 12,00
Wieś 40 243 75,73 20 190 37,99 20 053 37,74
  • Piramida wieku mieszkańców powiatu pajęczańskiego w 2014 roku[15].


Piramida wieku powiat pajeczanski.png

Osoby związane z ziemią pajęczańską[edytuj]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj]