Załęczański Park Krajobrazowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Załęczański Park Krajobrazowy
ilustracja
park krajobrazowy
Państwo  Polska
Położenie  łódzkie: Działoszyn, Osjaków, Pątnów, Wierzchlas,
 opolskie: Rudniki,
 śląskie: Lipie
Mezoregion Wyżyna Wieluńska
Data utworzenia 5 stycznia 1978
Akt prawny Uchwała Nr XIII/50/78 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Sieradzu z dnia 5 stycznia 1978 r.[1]
Powierzchnia 147,5 km²
Powierzchnia otuliny 120,1 km²
Obszary chronione rezerwaty przyrody:
3 oraz 2 w otulinie
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Załęczański Park Krajobrazowy
Załęczański Park Krajobrazowy
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Załęczański Park Krajobrazowy
Załęczański Park Krajobrazowy
Ziemia51°07′25″N 18°43′50″E/51,123611 18,730556
Strona internetowa

Załęczański Park Krajobrazowypark krajobrazowy na Wyżynie Woźnicko-Wieluńskiej, w województwach łódzkim, opolskim[2] i śląskim. Utworzony został 5 stycznia 1978 roku, jako pierwszy w centralnej Polsce. Celem jego powołania była ochrona jurajskiego krajobrazu Wyżyny Wieluńskiej.

Park obejmuje tereny leżące w zakolu rzeki Warty, tzw. Łuk Załęczański, oraz przełomy Warty przez Wyżynę Wieluńską – Działoszyński i Krzeczowski.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Załęczański Park Krajobrazowy utworzony został uchwałą XIII/50/78 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Sieradzu dnia 5 stycznia 1978 roku (Uchwała nr XIII/50/78). W 1989 roku, na mocy Uchwały nr VIII/44/89 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Sieradzu, zostały zmienione granice Załęczańskiego Parku Krajobrazowego i jego strefy ochronnej w obrębie województwa sieradzkiego (Uchwała nr VIII/44/89).

Obecnie obowiązującym aktem prawnym jest Rozporządzenie nr 45/2005 Wojewody Łódzkiego z dnia 24 listopada 2005 r. w sprawie Załęczańskiego Parku Krajobrazowego w granicach województwa łódzkiego.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Warta w okolicy Lisowic
Warta w pobliżu miejscowości Bobrowniki

Powierzchnia parku to 14 750 ha, a strefy ochronnej 12 010 ha. Około 53% powierzchni parku stanowią lasy, 34% grunty orne, 10% użytki zielone i wody, a 3% tereny osadnicze. Licznie występują tu zjawiska krasowe: leje, jaskinie, suche doliny.

Flora[edytuj | edytuj kod]

Flora parku i jego otuliny liczy prawie 770 taksonów roślin naczyniowych, ok. 100 gatunków mszaków i ok. 80 gatunków porostów. Na obszarze ZPK występuje 39 gatunków roślin naczyniowych podlegających ochronie, w tym 25 objętych jest ochroną ścisłą, ponadto stwierdzono tu ok. 30 gatunków roślin rzadkich w skali kraju lub regionu, gatunków górskich oraz występujących na granicy zasięgów geograficznych: rojownik (rojnik) pospolity czy czosnek skalny, szczelinowy zespół wapieniolubnych paproci, zanokcica skalna, zanokcica murowa i paprotnica krucha, lilie wodne: grążel żółty i grzybień biały, wgłębka pływająca, mszar torfowcowy, rosiczka okrągłolistna, wełnianka pochwowata, modrzewnica zwyczajna i żurawina błotna.

Znaczną część powierzchni parku (ok. 53%) zajmują lasy. Dominują siedliska borowe na bardzo ubogim piaszczystym podłożu, w większości w postaci sosnowych monokultur o słabej kondycji zdrowotnej. W bezpośrednim sąsiedztwie koryta rzeki występują wikliny. Znajdziemy tu również fragmenty łęgu wierzbowo-topolowego oraz olsu porzeczkowego.

Najcenniejsze, niewielkie płaty lasów o naturalnym charakterze, występują poza doliną Warty: świetlista dąbrowa w okolicy Niżankowic, kwaśna dąbrowa trzcinnikowa w uroczyskach Ruda i Mierzyce, wyżynny jodłowy bór mieszany – w uroczysku Kluski (w szczątkowej postaci) i kwaśna buczyna w południowo-zachodniej części parku.

Fauna[edytuj | edytuj kod]

Owady: motyle, chrząszcze z rodziny biegaczowatych, świerszcze, szarańczaki; ryby: płoć, okoń, karp, jaź, kleń, boleń, sumik amerykański, węgorz, jelec, miętus, szczupak, kiełb, brzana, ukleja; płazy i gady: salamandra plamista, gniewosz plamisty; ptaki: zimorodek, dudek, tracz nurogęś, gągoł, łabędź krzykliwy (łącznie odnotowano w parku występowanie ok. 130 gatunków ptaków); ssaki: chomik europejski, bóbr, wydra, kilkanaście gatunków nietoperzy – m.in. nocek duży, nocek Natterera, nocek rudy, gacek brunatny, mopek zachodni, nocek wąsatek, nocek Brandta.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Rezerwaty przyrody[edytuj | edytuj kod]

Fragment Rezerwatu Węże

W obrębie parku[edytuj | edytuj kod]

W otulinie parku[edytuj | edytuj kod]

Jaskinie[edytuj | edytuj kod]

Jaskina Ewy

Na Górze Zelce znajdują się jaskinie:

oraz wiele innych jaskiń bez nazw.

Na Górze Draby znajduje się jaskinia:

  • Ewy (długość korytarzy 40 m, głębokość 8 m).

Na Górze Buki znajduje się jaskinia:

  • Buki.

Na Krzemiennej Górze znajduje się jaskinia:

Pomniki przyrody[edytuj | edytuj kod]

Pomniki przyrody na terenie parku:

  • "Góra Świętej Genowefy" (200 m n.p.m.) – najdalej wysunięty ostaniec Jury Wieluńskiej ok. 1 km na zachód od Bobrownik
  • Góra Wapiennik (198 m n.p.m.)
  • Góra Krzemionki (228 m n.p.m.)
  • "Granatowe Źródła" – jedyny przykład pulsujących, terasowych źródeł krasowych na Jurze Polskiej (część wody bije ze skalnej szczeliny na brzegu, a część na dnie zbiornika, którym jest starorzecze rzeki Warty)
  • Ujście "Suchej Strugi" – w okolicach Lisowic
  • "Żabi Staw" – wysoko zawieszony nad dnem doliny rzeki Warty zbiornik wody stojącej z liczną populacją podlegających ścisłej ochronie grzybieni północnych; ok. 1 km na zachód od Bobrownik
  • 5 pomników przyrody – drzewa o obwodach pni od 270 do 674 cm. Przeważnie są to lipy i dęby

Pomniki przyrody w otulinie parku:

  • "Jaskinia Ewy" – Góra Draby (230 m n.p.m.) we wsi Draby

Użytki ekologiczne[edytuj | edytuj kod]

Użytek ekologiczny "Wronia Woda"

na terenie parku:

  • "Wronia Woda" – starorzecze rzeki Warty, tzw. "warcisko".
  • 3 bagna śródleśne w Nadleśnictwie Wieluń.

w otulinie parku:

  • 5 użytków ekologicznych – wszystkie to bagna śródleśne na terenie Lasów Państwowych Nadleśnictwa Wieluń

Inne obiekty[edytuj | edytuj kod]

  • "Meander Jarzębieski".
  • "Meander Toporowski".
  • Brama pomiędzy "Górą Wapiennik" i "Górą Św. Genowefy".
  • "Załęczański Łuk Warty".
  • "Wąwóz Królowej Bony".
  • "Dolinę Warty pod Kamionem".
  • "Przełom Krzeczowski".
  • "Parowy Łaszewskie".
  • Most w Bobrownikach.
  • Źródło "Objawienie" w m. Kałuże (silne źródło (1,5 l/s) według tradycji woda posiada właściwości lecznicze, dość trudne do odszukania, gdyż leży pośród lasu o bogatym poszyciu).
  • Źródła w Bobrownikach (grupa przykorytowych wywierzysk krasowych o dużej wydajności ok. 500 metrów na zachód od zabudowań wsi, przy północnym brzegu koryta Warty).
  • Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy "Nadwarciański Gród" w Załęczu Wielkim – Kępowiźnie.
  • Drewniany młyn wodny w Załęczu Wielkim – Kępowiźnie zbudowany w latach 1910–1912.
  • Drewniany, alkierzowy dwór w Ożarowie z 1757 r. – obecnie Muzeum Wnętrz Dworskich.
  • Drewniany wiatrak – koźlak we wsi Kocilew k. Ożarowa wzniesiony w 1914 r.
  • Drewniany kościółek typu wieluńskiego pw. Wszystkich Świętych w Popowicach z XVI w (zbudowany bez użycia gwoździ).
  • Drewniany kościółek typu wieluńskiego pw. Świętej Trójcy w Grębieniu, wzniesiony na przełomie XV i XVI wieku

Szlaki turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Szlaki rowerowe[edytuj | edytuj kod]

Oznaczenie szlaków rowerowych w Załęczańskim PK

Szlak Przełomu Krzeczowskiego EWI – 5[edytuj | edytuj kod]

Znakowany na żółto (dawniej: na czerwono) szlak rowerowy ma kształt wydłużonej ósemki, której osią jest dolina Warty. Wiedzie przez pola i lasy, wznosząc i opadając na dno doliny, pokonuje rzekę aż czterokrotnie – dwa razy w miejscowości Toporów – Kamion, w miejscowościach Krzeczów oraz Przywóz – Ogroble. Trasa tego szlaku pozwala poznać rejon "Krzeczowskiego Przełomu Warty", w tym jego cenny przyrodniczo odcinek zwany "Doliną Warty pod Kamionem".

Szlak ma długość 20,5 km.

Szlak Załęczańskim Łukiem Warty EWI – 6[edytuj | edytuj kod]

Znakowany na żółto (dawniej: na niebiesko) szlak rowerowy "Załęczańskim Łukiem Warty" pozwala poznać Załęczański Park Krajobrazowy, a zwłaszcza przyrodę i zabytki odcinka doliny Warty zwanego Załęczańskim Łukiem Warty. Trasa szlaku wiedzie m.in. przez Załęcze Wielkie, Piaski, Ogroble, Przywóz, Łaszew Rządowy, Bieniec, Kępowizna i z powrotem do Załęcza Wielkiego. Na trasie m.in. kurhany w Przywozie oraz zabytkowy młyn w Kępowiźnie.

Szlak ma długość 26,5 km.

Szlak Nadwarciańskich Krajobrazów EWI – 7[edytuj | edytuj kod]

Znakowany na żółto (dawniej: na zielono) szlak rowerowy "Nadwarciańskich Krajobrazów" biegnie przez Załęczański Park Krajobrazowy. Szlak ten rozpoczyna się w Załęczu Wielkim i wiedzie przez Piaski, Bukowce, Bobrowniki, Troniny, Starą Wieś, Kluski i z powrotem do Załęcza Wielkiego. Na trasie lub w pobliżu tego szlaku leżą takie atrakcje turystyczne Załęczańskiego Parku Krajobrazowego jak: Starorzecze Wronia Woda, Góra Świętej Genowefy, Żabi Staw, Góra Wapiennik czy Granatowe Źródła, stanowiące pomniki przyrody.

Szlak ma długość 31,9 km.

Punkty węzłowe szlaków rowerowych[edytuj | edytuj kod]

  • most w m. Bobrowniki (szlak EWI – 7)
  • most w m. Załęcze Wielkie (szlaki EWI – 6 i EWI – 7)
  • most w m. Przywóz – Ogroble (szlaki EWI – 5 i EWI – 6)
  • most w m. Toporów – Kamion (szlak EWI – 5)
  • most w m. Krzeczów (szlak EWI – 5)

Szlaki piesze[edytuj | edytuj kod]

Szlak Rezerwatów Przyrody Załęczańskiego Parku Krajobrazowego[edytuj | edytuj kod]

Kolor: niebieski

Przebieg szlaku: Chorzew Siemkowice, PKP (0,0 km) – Siemkowice (6,0) – rezerwat przyrody „Mokry Las” (8,5) – Broników (14,5) – rezerwat przyrody „Dąbrowa w Niżankowicach” (20,3) – Bobrowniki (23,0) – Bugajrezerwat przyrody „Węże” (25,0) – Draby, PKS (29,0) – dalej do Blachowni k. Częstochowy (101,0).

Szlak Jury Wieluńskiej[edytuj | edytuj kod]

Kolor: czerwony

Przebieg szlaku: Wieluń, PKP Miasto (0,0 km) – Ruda (5,2) – Łaszew (12,2) – Bieniec Duży (17,2) – Kępowizna (20,0) – Załęcze Wielkie (23,2) – Troniny – rezerwat przyrody „Węże” (28,2) – Lisowice (33,2) – RaciszynDziałoszyn (40,0) – Grądy-Łazy (45,0) – dalej do Częstochowy (113,0).

Szlak przełomu Warty przez Wyżynę Wieluńską[edytuj | edytuj kod]

Kolor: żółty

Przebieg szlaku: Działoszyn, PKP (0,0 km) – Działoszyn (3,7) – Lisowice (5,9) – Bobrowniki (10,0) – Ogroble (15,4) – Kamion (18,0) – Krzeczów (22,0).

Szlak kurhanów książęcych[edytuj | edytuj kod]

Kolor: czarny

Przebieg szlaku: Ogroble (0,0 km) – Przywóz – Molenda – Bieniec Mały (5,5).

Ścieżki dydaktyczne na terenie Załęczańskiego Parku Krajobrazowego[edytuj | edytuj kod]

  • „Wielki Łuk Warty” – geologiczna ścieżka dydaktyczna[3]
Wschód słońca nad Wartą w pobliżu Starej Wsi
Trasa nr 1
Przebieg: Ośrodek "Nadwarciański Gród" – Kępowizna – Bieniec – Przywóz – Ogroble – Madeły – Ośrodek "Nadwarciański Gród".
Rowerowa lub piesza: trasa ok. 23 km
Trasa nr 2
Przebieg: Ośrodek "Nadwarciański Gród" – Kępowizna – Bieniec – Dzietrzniki – źródło "Objawienie" – Ośrodek "Nadwarciański Gród".
Wycieczka piesza: trasa ok. 15 km
Trasa nr 3
Przebieg: Ośrodek "Nadwarciański Gród" – Draby – Węże – "Góra Zelce" (rezerwat "Węże") – "Żabi Staw" – "Góra Świętej Genowefy" – Bobrowniki – :Ośrodek "Nadwarciański Gród".
Wycieczka autokarowa ok. 20 km, trasa piesza ok. 12 km
Trasa nr 4
Przebieg: Ośrodek "Nadwarciański Gród" – Draby – Kolonia Lisowice – Lisowice – Ośrodek "Nadwarciański Gród".
Wycieczka autokarowa ok. 20 km, trasa piesza ok. 8 km
  • „Najcenniejsze walory przyrodnicze Miasta i Gminy Działoszyn” – ścieżka dydaktyczna o długości 19 km. 14 stanowisk z tablicami na trasie Raciszyn (kamieniołom) - Lisowice (źródła) - Rezerwat Węże - Draby - Kol.Lisowice - Ponory Suchej Strugi. Otwarta w sierpniu 2017[4].
  • „Ośrodek” – leśna ścieżka dydaktyczno-rekreacyjna o długości ok. 3,5 km[3]
  • „Źródełko” – leśna ścieżka dydaktyczno-rekreacyjna o długości ok. 6 km[3]
  • „Załęczański Łuk Warty” – przyrodnicza ścieżka dydaktyczna[3].
Trasa A (główna – piesza lub rowerowa)
Przebieg: Ośrodek "NG" – Bukowce – most w Bobrownikach.
Długość trasy – 10,2 km
Trasa B (północna – piesza lub rowerowa)
Przebieg: most w Bobrownikach – kamieniołom koło Bobrownik – Ogroble – Kurhany Książęce – Wąwóz Królowej Bony – Ośrodek "Nadwarciański Gród".
Długość trasy – 15 km
Trasa C (południowa – piesza lub rowerowa)
Przebieg: most w Bobrownikach – rezerwat "Węże" – Góra "Wapiennik" – Ośrodek "Nadwarciański Gród".
Długość trasy – 12,5 km
Trasa D
Trasa spływu kajakiem z Bobrownik do Ośrodka "Nadwarciański Gród".
Długość trasy – 10,3 km

Szlak Konny Jury Wieluńskiej[edytuj | edytuj kod]

Znakowany na czerwono. Przebieg na terenie ZPK: Rychłowice "Wzgórze Koni" – Nowy Świat – Strugi – Łaszew – Bieniec – Dzietrzniki gospodarstwo agroturystyczne "Nad Strugą" – Kępowizna – Załęcze Wielkie – Stara Wieś – Troniny i dalej do Częstochowy.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Załęczański Park Krajobrazowy. W: Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody [on-line]. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. [dostęp 2018-08-25].
  2. Mapa Wyżyny Wieluńskiej i Załęczańskiego Parku Krajobrazowego w skali 1:60 000 wraz z planem Wielunia w skali 1:10 000, Studio PLAN Wrocław, 2014, ISBN 978-83-64156-38-0.
  3. a b c d Szlaki turystyczne. Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Łódzkiego. [dostęp 2018-08-25].
  4. Ścieżka dydaktyczna – Najcenniejsze walory przyrodnicze Miasta i Gminy Działoszyn. Urząd Miasta i Gminy Działoszyn. [dostęp 2018-08-25].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]