Władysław Raginis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Władysław Raginis
Ilustracja
kapitan kapitan
Data i miejsce urodzenia 27 czerwca 1908
Zariny, gubernia witebska, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 10 września 1939
Wizna, Polska
Przebieg służby
Lata służby 1927-1939
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki 76 Lidzki Pułk Piechoty, Korpus Ochrony Pogranicza
Stanowiska dowódca odcinka "Wizna"
Główne wojny i bitwy Obrona Wizny w wojnie obronnej 1939 r.
Odznaczenia
Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski
Kościół w inflanckiej miejscowości Nejborn[1], gdzie ochrzczono W. Raginisa
Schron kpt. Władysława Raginisa k. Góry Strękowej
Pogrzeb odnalezionych szczątków kpt. Władysława Raginisa i por. Brykalskiego na Górze Strękowej

Władysław Raginis (ur. 27 czerwca 1908 w Zarinach pod Dyneburgiem, zm. 10 września 1939 w Wiźnie) – polski dowódca wojskowy, kapitan Korpusu Ochrony Pogranicza, heroiczny dowódca obrony Wizny. 8 września 2012 został pośmiertnie awansowany do stopnia majora przez ministra obrony narodowej Tomasza Siemoniaka[2].

Życiorys[edytuj]

Był synem Kazimierza i Genowefy z Sokołowskich[3]. Po ukończeniu Gimnazjum w Wilnie, w 1927 wstąpił do Szkoły Podchorążych Piechoty w Komorowie k. Ostrowi Mazowieckiej. Po jej ukończeniu kontynuował edukację wojskową w Oficerskiej Szkole Piechoty, którą ukończył w stopniu podporucznika ze starszeństwem od 15 sierpnia 1930[4]. Następnie pełnił służbę w 76 Lidzkim Pułku Piechoty w Grodnie jako dowódca plutonu. W połowie lat 30. pełnił również funkcję instruktora-wykładowcy w Szkole Podchorążych Piechoty, której był absolwentem.

W 1939 jako wyróżnienie otrzymał przydział do Korpusu Ochrony Pogranicza na stanowisko dowódcy 3 kompanii batalionu ciężkich karabinów maszynowych Pułku KOP "Sarny" pod komendą ppłk. Nikodema Sulika[5]. 27 sierpnia 1939 obsadził wraz ze swoją kompanią schrony bojowe twierdzy Osowiec.

Kampania Polska w 1939[edytuj]

2 września 1939 mjr Jakub Fober, opuszczając ze swym batalionem "Wiznę", przekazał kpt. Raginisowi dowództwo nad całością obrony odcinka "Wizna", tj. pasa o szerokości 9 km, który był fragmentem linii obronnej Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Narew” gen. Czesława Młot-Fijałkowskiego na rzekach Narwi i Biebrzy, osłaniającej prawe skrzydło polskiego ugrupowania. „Wizna” zamykała ważną arterię komunikacyjną, szosę ŁomżaBiałystok i drogę ZambrówOsowiec. Dowodząc 360 żołnierzami (w tym 20 oficerów)[6], bronił powierzonego mu odcinka przed nacierającym XIX Korpusem Armijnym pod komendą gen. Heinza Guderiana, liczącym 42 200 żołnierzy, w tym 1200 oficerów[7]. Podczas obrony Wizny, zwanej również polskimi Termopilami, kpt. Władysław Raginis oraz jego zastępca, por. Stanisław Brykalski, złożyli przysięgę, że żywi nie oddadzą bronionych pozycji. W polskiej historiografii istnieje niepotwierdzony przekaz, iż po trzech dniach niemieckiego natarcia gen. Heinz Guderian zagroził, że jeśli polscy żołnierze się nie poddadzą, rozstrzela jeńców wojennych[potrzebny przypis]. Pomimo groźby, obrona ostatniego punktu oporu – bunkra dowodzenia na Górze Strękowej – trwała nadal, aż do wyczerpania się zapasów amunicji. Wówczas Raginis, około godziny 12 w południe 10 września, rozkazał swoim żołnierzom złożyć broń i oddać się do niewoli. Następnie, ciężko ranny, dopełnił słów złożonej przysięgi – pozostał na stanowisku dowodzenia i popełnił samobójstwo, rozrywając się granatem.

W Wiźnie po wojnie umieszczono tablicę z napisem: Przechodniu, powiedz Ojczyźnie, żeśmy walczyli do końca, spełniając swój obowiązek.

Rodzina kpt. Raginisa została oficjalnie powiadomiona o jego śmierci pod Wizną dopiero po 3 latach – w 1943 Maria Morawska, siostra kapitana, otrzymała zawiadomienie poprzez PCK z określeniem, że Władysław Raginis służył w Korpusie Ochrony Pogranicza.

Upamiętnienie[edytuj]

Uchwałą Prezydium Krajowej Rady Narodowej z 9 stycznia 1947 Władysław Raginis został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za czyny odwagi i męstwa wykazane w walce z niemieckim najeźdźcą podczas kampanii wrześniowej 1939 roku[8]. 13 maja 1970 został przez Radę Państwa pośmiertnie odznaczony Krzyżem Złotym tego orderu.

Pośmiertnie, postanowieniem prezydenta Lecha Kaczyńskiego z 28 sierpnia 2009 "za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej" został odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski[9], order został przekazany 6 września tego roku podczas uroczystości upamiętniającej obronę Wizny[10].

Ciało kpt. Raginisa odnaleźli i ekshumowali członkowie stowarzyszenia Wizna 1939[11]. Zidentyfikowano je po badaniach DNA, przeprowadzonych przez Zakład Medycyny Sądowej przy Uniwersytecie Medycznym w Białymstoku[12]. Po 72 latach kpt. Władysław Raginis i por. Stanisław Brykalski pochowani zostali z wojskowymi honorami. 10 września 2011 odbył się ich oficjalny pogrzeb. Kpt. Raginis i por. Brykalski spoczęli w bunkrze dowodzenia na Strękowej Górze pod Wizną[13].

W plebiscycie na Wydarzenie Historyczne 2011 Roku, w którym wzięło udział ok. 5 tysięcy internautów, zwyciężył uroczysty pochówek kpt. Władysława Raginisa i por. Stanisława Brykalskiego, dowódcy obrony odcinka Wizna z honorami godnymi oficerów Wojska Polskiego[14]. Gala finałowa odbyła się 4 kwietnia 2012 r. w Wołominie.

21 sierpnia 2012 Minister Obrony Narodowej Tomasz Siemoniak podpisał decyzję o pośmiertnym mianowaniu Władysława Raginisa na stopień majora. Oficjalne ogłoszenie i przekazanie aktów mianowania odbyło się 8 września 2012, podczas uroczystości upamiętniających bitwę pod Wizną, na których odprawiono mszę polową oraz apel poległych[15].

Władysław Raginis w kulturze[edytuj]

Heroiczna walka i bohaterska śmierć kpt. Raginisa stała się inspiracją twórców kultury i oświaty, w tym m.in.:

  • filmu dokumentalnego pt. Wierność (1969)[16] według scenariusza i w reżyserii Grzegorza Królikiewicza[17];
  • filmu dokumentalnego pt. "Dzwony znad Wizny" (1969)[18] zrealizowany przez Franciszka Burdzego;
  • autorów utworu "40:1" (Czterdzieści do jednego) – szwedzkiego zespołu metalowego Sabaton[19]; przed swoim koncertem w Polsce, 23 października 2008 r., członkowie Sabatonu odwiedzili Wiznę, aby oddać tam hołd żołnierzom kpt. Raginisa[20]. Reżyserem teledysku do piosenki "40:1" jest wnuk siostry kpt. Raginisa - Jacek Raginis
  • filmu dokumentalnego z serii "Było... nie minęło" z dnia 25 września 2010 r.[21]
  • Wizerunek kpt. Władysława Raginisa znalazł się również na znaczku pocztowym z serii pt. „Wojna Obronna Polski 1939” wydanej przez Pocztę Polską dla upamiętnienia 50. rocznicy napaści na Polskę i wybuchu II wojny światowej (1989).
  • W 2007 na portalu poetycki Jest-lirycznie pojawiło się haiku Wołodyjowski znad Wizny poświęcone bohaterskiej śmierci mjr Raginisa[22]
  • W 2013 roku została wydana płyta "Kto dziś upomni się o pamięć?" zespołu Forteca, na której znajduje się utwór "Obrońcy spod Wizny"[23]

Upamiętnienie[edytuj]

  • Harcerze 31. Szczepu Drużyn Harcerskich i Zuchowych ZHP w Białymstoku, którzy wybrali w 1969 r. kpt. Raginisa na swojego patrona[24];
  • Patron 1. Podhalańskiej Drużyny Wędrowniczej "40:1" przy Podhalańskim Hufcu ZHP.
  • Patron 1 Kostrzyńskiej Drużyny Harcerzy "Gawra".
  • Utwór szwedzkiego zespołu Sabaton "40:1", opisujący wydarzenia z Wizny.
  • Utwór polskiego zespołu Forteca "Obrońcy spod Wizny", opisujący heroiczną obronę odcinka.[potrzebny przypis]
  • Ulica w Warszawie w dzielnicy Bemowo[potrzebny przypis].
  • Ulica w Szczecinie w dzielnicy Grabowo

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Nejborn w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, Tom VI (Malczyce – Netreba) z 1885 r.
  2. K E. Bohaterowie Wizny awansowani. „Polska Zbrojna”, 21 sierpnia 2012. Warszawa: Wojskowy Instytut Wydawniczy (pol.). 
  3. https://www.facebook.com/photo.php?fbid=568800586502786 [dostęp: 2014-03-19]
  4. Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932, s. 126.
  5. Muzeum Polskich Formacji Granicznych, Kadra 1918-1939 – Władysław Raginis
  6. „Rzeczpospolita” nr 293 (9109) z 2011 r. s. A6
  7. Bitwa pod Wizną na podst. Apoloniusz Zawilski, Bitwy polskiego września, Warszawa 1973
  8. Wskazany dosł jako kpt. Reginis (pośmiertnie). Por. M.P. z 1947 r. Nr 51, poz. 354)
  9. M.P. z 2010 r. Nr 27, poz. 253 – pkt 1.
  10. Odznaczenia dla bohaterów bitwy pod Wizną. prezydent.pl, 6 września 2009. [dostęp 2012-05-12].
  11. "Powrócili do swojej reduty..." artykuł ze stron Stowarzyszenia Wizna 1939, 10-10-2011
  12. DNA kapitana Raginisa, Piotr Zychowicz, Rzeczpospolita,10-10-2011
  13. Bohater polskich Termopil uroczyście pochowany (pol.). polskieradio.pl, 2011-09-11. [dostęp 2011-09-16].
  14. Ponowny pochówek bohaterów znad Wizny Wydarzeniem Historycznym 2011! (pol.). historia.org.pl, 2012-03-01. [dostęp 2012-08-28].
  15. Chwała bohaterom !!!. Stowarzyszenie "Wizna 1939", 2012-10-04. [dostęp 2013-09-19].
  16. opis filmu "Dzwony znad Wizny" w portalu FilmPolski.pl
  17. Roman Pawłowski: Przypadek Królikiewicza, Gazeta Wyborcza, 17 maja 2003 r.
  18. opis filmu "Wierność" w portalu FilmWeb.pl
  19. Składamy hołd bohaterom – rozmowa z Joakimem Brodenem, autorem muzyki i tekstów szwedzkiego zespołu Sabaton, Rzeczpospolita,14.06.2008
  20. fakty-po-faktach, wiadomosc.html relacja reporterska w Faktach, TVN, 23.10.2008
  21. strona TVP z filmem "Było... nie minęło
  22. Wołodyjowski znad Wizny
  23. http://www.forteca.net.pl/index.php?p=Discography
  24. oficjalna strona 31. Szczepu ZHP im. Władysława Raginisa w Białymstoku

Bibliografia[edytuj]

  • Tadeusz Jurga: Obrona Polski 1939. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1990, s. 813. ISBN 83-211-1096-7.

Linki zewnętrzne[edytuj]