Władysław Raginis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Władysław Raginis
Ilustracja
kapitan kapitan
Data i miejsce urodzenia 27 czerwca 1908
Zariny, gubernia witebska, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 10 września 1939
Wizna, Polska
Przebieg służby
Lata służby 1927-1939
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Jednostki 76 Lidzki Pułk Piechoty, Korpus Ochrony Pogranicza
Stanowiska dowódca odcinka "Wizna"
Główne wojny i bitwy Obrona Wizny w wojnie obronnej 1939 r.
Odznaczenia
Krzyż Złoty Orderu Virtuti Militari Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski
Kościół w inflanckiej miejscowości Nejborn[1], gdzie ochrzczono W. Raginisa
Schron kpt. Władysława Raginisa k. Góry Strękowej
Pogrzeb odnalezionych szczątków kpt. Władysława Raginisa i por. Brykalskiego na Górze Strękowej

Władysław Raginis (ur. 27 czerwca 1908 w Zarinach pod Dyneburgiem, zm. 10 września 1939 w Wiźnie) – polski dowódca wojskowy, kapitan Korpusu Ochrony Pogranicza, heroiczny dowódca obrony Wizny. 8 września 2012 został pośmiertnie awansowany do stopnia majora przez ministra obrony narodowej Tomasza Siemoniaka[2].

Życiorys[edytuj]

Był synem Kazimierza i Genowefy z Sokołowskich[3]. Po ukończeniu Gimnazjum w Wilnie, w 1927 wstąpił do Szkoły Podchorążych Piechoty w Komorowie k. Ostrowi Mazowieckiej. Po jej ukończeniu kontynuował edukację wojskową w Oficerskiej Szkole Piechoty, którą ukończył w stopniu podporucznika ze starszeństwem od 15 sierpnia 1930[4]. Następnie pełnił służbę w 76 Lidzkim Pułku Piechoty w Grodnie jako dowódca plutonu. W połowie lat 30. pełnił również funkcję instruktora-wykładowcy w Szkole Podchorążych Piechoty, której był absolwentem.

W 1939 jako wyróżnienie otrzymał przydział do Korpusu Ochrony Pogranicza na stanowisko dowódcy 3 kompanii batalionu ciężkich karabinów maszynowych Pułku KOP "Sarny" pod komendą ppłk. Nikodema Sulika[5]. 27 sierpnia 1939 obsadził wraz ze swoją kompanią schrony bojowe twierdzy Osowiec.

Kampania Polska w 1939[edytuj]

2 września 1939 mjr Jakub Fober, opuszczając ze swym batalionem "Wiznę", przekazał kpt. Raginisowi dowództwo nad całością obrony odcinka "Wizna", tj. pasa o szerokości 9 km, który był fragmentem linii obronnej Samodzielnej Grupy Operacyjnej „Narew” gen. Czesława Młot-Fijałkowskiego na rzekach Narwi i Biebrzy, osłaniającej prawe skrzydło polskiego ugrupowania. „Wizna” zamykała ważną arterię komunikacyjną, szosę ŁomżaBiałystok i drogę ZambrówOsowiec. Dowodząc 360 żołnierzami (w tym 20 oficerów)[6], bronił powierzonego mu odcinka przed nacierającym XIX Korpusem Armijnym pod komendą gen. Heinza Guderiana, liczącym 42 200 żołnierzy, w tym 1200 oficerów[7]. Podczas obrony Wizny, zwanej również polskimi Termopilami, kpt. Władysław Raginis oraz jego zastępca, por. Stanisław Brykalski, złożyli przysięgę, że żywi nie oddadzą bronionych pozycji. W polskiej historiografii istnieje niepotwierdzony przekaz, iż po trzech dniach niemieckiego natarcia gen. Heinz Guderian zagroził, że jeśli polscy żołnierze się nie poddadzą, rozstrzela jeńców wojennych[potrzebny przypis]. Pomimo groźby, obrona ostatniego punktu oporu – bunkra dowodzenia na Górze Strękowej – trwała nadal, aż do wyczerpania się zapasów amunicji. Wówczas Raginis, około godziny 12 w południe 10 września, rozkazał swoim żołnierzom złożyć broń i oddać się do niewoli. Następnie, ciężko ranny, dopełnił słów złożonej przysięgi – pozostał na stanowisku dowodzenia i popełnił samobójstwo, rozrywając się granatem.

W Wiźnie po wojnie umieszczono tablicę z napisem: Przechodniu, powiedz Ojczyźnie, żeśmy walczyli do końca, spełniając swój obowiązek.

Rodzina kpt. Raginisa została oficjalnie powiadomiona o jego śmierci pod Wizną dopiero po 3 latach – w 1943 Maria Morawska, siostra kapitana, otrzymała zawiadomienie poprzez PCK z określeniem, że Władysław Raginis służył w Korpusie Ochrony Pogranicza.

Upamiętnienie[edytuj]

Uchwałą Prezydium Krajowej Rady Narodowej z 9 stycznia 1947 Władysław Raginis został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za czyny odwagi i męstwa wykazane w walce z niemieckim najeźdźcą podczas kampanii wrześniowej 1939 roku[8]. 13 maja 1970 został przez Radę Państwa pośmiertnie odznaczony Krzyżem Złotym tego orderu.

Pośmiertnie, postanowieniem prezydenta Lecha Kaczyńskiego z 28 sierpnia 2009 "za wybitne zasługi dla niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej" został odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski[9], order został przekazany 6 września tego roku podczas uroczystości upamiętniającej obronę Wizny[10].

Ciało kpt. Raginisa odnaleźli i ekshumowali członkowie stowarzyszenia Wizna 1939[11]. Zidentyfikowano je po badaniach DNA, przeprowadzonych przez Zakład Medycyny Sądowej przy Uniwersytecie Medycznym w Białymstoku[12]. Po 72 latach kpt. Władysław Raginis i por. Stanisław Brykalski pochowani zostali z wojskowymi honorami. 10 września 2011 odbył się ich oficjalny pogrzeb. Kpt. Raginis i por. Brykalski spoczęli w bunkrze dowodzenia na Strękowej Górze pod Wizną[13].

W plebiscycie na Wydarzenie Historyczne 2011 Roku, w którym wzięło udział ok. 5 tysięcy internautów, zwyciężył uroczysty pochówek kpt. Władysława Raginisa i por. Stanisława Brykalskiego, dowódcy obrony odcinka Wizna z honorami godnymi oficerów Wojska Polskiego[14]. Gala finałowa odbyła się 4 kwietnia 2012 r. w Wołominie.

21 sierpnia 2012 Minister Obrony Narodowej Tomasz Siemoniak podpisał decyzję o pośmiertnym mianowaniu Władysława Raginisa na stopień majora. Oficjalne ogłoszenie i przekazanie aktów mianowania odbyło się 8 września 2012, podczas uroczystości upamiętniających bitwę pod Wizną, na których odprawiono mszę polową oraz apel poległych[15].

Władysław Raginis w kulturze[edytuj]

Heroiczna walka i bohaterska śmierć kpt. Raginisa stała się inspiracją twórców kultury i oświaty, w tym m.in.:

  • filmu dokumentalnego pt. Wierność (1969)[16] według scenariusza i w reżyserii Grzegorza Królikiewicza[17];
  • filmu dokumentalnego pt. "Dzwony znad Wizny" (1969)[18] zrealizowany przez Franciszka Burdzego;
  • autorów utworu "40:1" (Czterdzieści do jednego) – szwedzkiego zespołu metalowego Sabaton[19]; przed swoim koncertem w Polsce, 23 października 2008 r., członkowie Sabatonu odwiedzili Wiznę, aby oddać tam hołd żołnierzom kpt. Raginisa[20]. Reżyserem teledysku do piosenki "40:1" jest wnuk siostry kpt. Raginisa – Jacek Raginis
  • filmu dokumentalnego z serii "Było... nie minęło" z dnia 25 września 2010 r.[21]
  • Wizerunek kpt. Władysława Raginisa znalazł się również na znaczku pocztowym z serii pt. „Wojna Obronna Polski 1939” wydanej przez Pocztę Polską dla upamiętnienia 50. rocznicy napaści na Polskę i wybuchu II wojny światowej (1989).
  • W 2007 na portalu poetycki Jest-lirycznie pojawiło się haiku Wołodyjowski znad Wizny poświęcone bohaterskiej śmierci mjr Raginisa[22]
  • W 2013 roku została wydana płyta "Kto dziś upomni się o pamięć?" zespołu Forteca, na której znajduje się utwór "Obrońcy spod Wizny"[23]

Upamiętnienie[edytuj]

  • Harcerze 31. Szczepu Drużyn Harcerskich i Zuchowych ZHP w Białymstoku, którzy wybrali w 1969 r. kpt. Raginisa na swojego patrona[24];
  • Patron 1. Podhalańskiej Drużyny Wędrowniczej "40:1" przy Podhalańskim Hufcu ZHP.
  • Patron 1 Kostrzyńskiej Drużyny Harcerzy "Gawra".
  • Utwór szwedzkiego zespołu Sabaton "40:1", opisujący wydarzenia z Wizny.
  • Utwór polskiego zespołu Forteca "Obrońcy spod Wizny", opisujący heroiczną obronę odcinka.[potrzebny przypis]
  • Ulica w Warszawie w dzielnicy Bemowo[potrzebny przypis].
  • Ulica w Szczecinie w dzielnicy Grabowo

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Nejborn w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego, Tom VI (Malczyce – Netreba) z 1885 r.
  2. K E. Bohaterowie Wizny awansowani. „Polska Zbrojna”, 21 sierpnia 2012. Warszawa: Wojskowy Instytut Wydawniczy (pol.). 
  3. https://www.facebook.com/photo.php?fbid=568800586502786 [dostęp: 2014-03-19]
  4. Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932, s. 126.
  5. Muzeum Polskich Formacji Granicznych, Kadra 1918-1939 – Władysław Raginis
  6. „Rzeczpospolita” nr 293 (9109) z 2011 r. s. A6
  7. Bitwa pod Wizną na podst. Apoloniusz Zawilski, Bitwy polskiego września, Warszawa 1973
  8. Wskazany dosł jako kpt. Reginis (pośmiertnie). Por. M.P. 1947 nr 51 poz. 354)
  9. M.P. 2010 nr 27 poz. 253 – pkt 1.
  10. Odznaczenia dla bohaterów bitwy pod Wizną. prezydent.pl, 6 września 2009. [dostęp 2012-05-12].
  11. "Powrócili do swojej reduty..." artykuł ze stron Stowarzyszenia Wizna 1939, 10-10-2011
  12. DNA kapitana Raginisa, Piotr Zychowicz, Rzeczpospolita,10-10-2011
  13. Bohater polskich Termopil uroczyście pochowany (pol.). polskieradio.pl, 2011-09-11. [dostęp 2011-09-16].
  14. Ponowny pochówek bohaterów znad Wizny Wydarzeniem Historycznym 2011! (pol.). historia.org.pl, 2012-03-01. [dostęp 2012-08-28].
  15. Chwała bohaterom !!!. Stowarzyszenie "Wizna 1939", 2012-10-04. [dostęp 2013-09-19].
  16. opis filmu "Dzwony znad Wizny" w portalu FilmPolski.pl
  17. Roman Pawłowski: Przypadek Królikiewicza, Gazeta Wyborcza, 17 maja 2003 r.
  18. opis filmu "Wierność" w portalu FilmWeb.pl
  19. Składamy hołd bohaterom – rozmowa z Joakimem Brodenem, autorem muzyki i tekstów szwedzkiego zespołu Sabaton, Rzeczpospolita,14.06.2008
  20. fakty-po-faktach, wiadomosc.html relacja reporterska w Faktach, TVN, 23.10.2008
  21. strona TVP z filmem "Było... nie minęło
  22. Wołodyjowski znad Wizny
  23. http://www.forteca.net.pl/index.php?p=Discography
  24. oficjalna strona 31. Szczepu ZHP im. Władysława Raginisa w Białymstoku

Bibliografia[edytuj]

  • Tadeusz Jurga: Obrona Polski 1939. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1990, s. 813. ISBN 83-211-1096-7.

Linki zewnętrzne[edytuj]