Wawrzyniec Międzyleski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wawrzyniec Międzyleski
Herb duchownego
Data urodzenia

przed 1480

Data i miejsce śmierci

13 maja 1529
Wilno

Biskup kamieniecki
Okres sprawowania

1521-1529

Wyznanie

katolicyzm

Kościół

łaciński

Nominacja biskupia

13 marca 1521

Sakra biskupia

brak danych

Wawrzyniec Międzyleski, Wawrzyniec z Międzylesia herbu Jastrzębiec[1], inne formy nazwiska: Miedzieleski, Miedzilewski, Miedzirzeski, Miedzileczki Laurentius, Niedzielski, (ur. przed 1480, zm. 13 maja 1529 w Wilnie) – syn Macieja z Włotowa, pisarz wielki litewski, biskup kamieniecki, dyplomata, sekretarz króla Zygmunta I Starego od 1509 roku[2], posiadał przywilej kreacji notarialnej[3].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W 1493 scholar krakowski, 1501 bakałarz, pisarz kancelarii, 1503 notariusz publiczny, 1509 sekretarz, kanonik, prepozyt kapituły wileńskiej, proboszcz witebski, 1511-1524 pisarz wielkoksiążęcy, 1517 protonotariusz apostolski, pleban witebski, 1517-1523 poseł królewski, 1518 nuncjusz apostolski, kanonik płocki, 1518-1529 biskup kamieniecki[4].

Pochodził z Mazowsza, z gałęzi Międzyleskich (herbu Jastrzębiec) z Ulatowa, w powiecie przasnyskim. W roku 1493 zapisał się do Akademii Krakowskiej i studiował tam równocześnie z Mikołajem Kopernikiem i Bernardem Wapowskim. W 1501 uzyskał bakalaureat. Po ukończeniu studiów był pisarzem w kancelarii króla Aleksandra, a następnie Zygmunta I. W roku 1509 otrzymał tytuł sekretarza, został kanonikiem, prepozytem kapituły wileńskiej i proboszczem witebskim. W 1513 wyjechał dla uzupełnienia studiów do Włoch (powrót jesienią 1513). W roku 1514 ponownie udał się do Rzymu, gdzie 28 września przedłożył papieżowi Leonowi X memoriał opisujący potęgę turecką. W styczniu 1515 wrócił do Polski z szeregiem poufnych poleceń od prymasa Jana Łaskiego, z którym już dawniej współpracował. W 1517 po raz trzeci wyjechał do Rzymu, tym razem jako poseł królewski w sprawach tureckich (prowadził działalność dyplomatyczną dot. Turcji). Pozyskał sobie zaufanie Leona X, który mianował go protonotariuszem apostolskim i jako nuncjusza wysłał w styczniu roku 1518 do Augsburga, do cesarza Maksymiliana. Kilka miesięcy król Zygmunt I mianował go biskupem kamienieckim i obdarzył kanonią płocką. Od roku 1519 przez kilka lat przebywał na Litwie dla celów dyplomatycznych, umacniał tam polskie wpływy blisko współpracując z królem. W 1523 wyruszył na Mołdawię jako poseł królewski. Od roku 1525 rosło jego znaczenie na dworze królewskim. Był sygnatariuszem aktu traktatu krakowskiego w 1525 roku[5].

Był gorliwym protektorem Mazurów. Zmarł 13 maja roku 1529 w Wilnie.

Pochowany w katedrze Św. Stanisława i Św. Władysława w Wilnie[6].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Ważniejsze dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • Descriptio potentiae Turciae. Ordinatio belli contra illam. 1514 (rzeczowa relacja ze stanu politycznego i militarnego ówczesnej Turcji, przedłożona 28 września 1514 papieżowi Leonowi X), wyd. Acta Tomiciana, t. 3 (1853), s. 168-181

Listy i materiały[edytuj | edytuj kod]

  • Do J. Łaskiego, prymasa, Pińczów, 10 kwietnia 1515, rękopis Archiwum Kapitulne w Gnieźnie, korespondencja Łaskiego, fasc. II nr 10
  • Do J. Łaskiego, Kraków, 10 sierpnia 1527, wyd. Acta Tomiciana, t. 9 (1876), s. 243-245
  • Do M. Ferbera, biskupa warmińskiego, Wilno, 5 lipca 1528, wyd. Acta Tomiciana, t. 10 (1898), s. 303-304
  • List W. Międzyleskiego i Mikołaja Russockiego do Zygmunta Starego, Warszawa, 1526, wyd. Acta Tomiciana, t. 8 (1860), s. 174-178
  • Od H. Łaskiego, Paryż, 22 czerwca 1527, wyd. Acta Tomiciana, t. 9 (1876), s. 219
  • 2 listy od P. Tomickiego, dat. 1520 i 2 marca 1529, wyd. Acta Tomiciana, t. 5 (1855), s. 243; t. 11 (1901), s. 67
  • Od M. Ferbera, Heilsberg, 4 kwietnia 1529, wyd. Acta Tomiciana, t. 11 (1901), s. 106-107
  • Przywilej cesarza Maksymiliana, Augsburg, 25 lutego 1518, wyd. w: B. Paprocki Herby rycerstwa polskiego, Kraków 1854, s. 167-169; także wyd. K. J. Turowski, Kraków 1858, Biblioteka Polska, zeszyty: 39-42
  • Dokument (wyrok w sprawie z J. Decjuszem), dat. w Krakowie 10 sierpnia 1521, wyd. T. Wierzbowski Materiały do dziejów piśmiennictwa polskiego, t. 1, Warszawa 1900
  • Dokument z 29 marca 1519, rękopis Archiwum Główne w Warszawie, rachunki król., oddz. I, 47, f. 58 v.
  • Zatwierdzenie królewskie dokumentu, wystawionego m.in. przez W. Międzyleskiego, biskupa kamienieckiego, 21 października 1525 w Krakowie, rękopis Ossolineum, dok, nr 71
  • wiadomości o innych materiałach podaje W. Pociecha Królowa Bona. (1494-1557). Czasy i ludzie Odrodzenia, t. 2, Poznań 1949, s. 506

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stanisław Duńczewski: Herbarz wielu domow Korony Polskiey y W. X. Litewskiego. T. 1. Kraków: Z Drukarni B. Jana Kantego, w Akademii Krakowskiey, 1757, s. 132.
  2. Andrzej Wyczański, Między kulturą a polityką. Sekretarze Zygmunta Starego 1506-1548, Warszawa 1990, s. 258.
  3. Krzysztof Skupiński, Notariat publiczny w średniowiecznej Polsce, Lublin 1979, s. 118.
  4. Seria Historia, Wydania 55-57, Wydaw. Naukowe Uniwersytetu im. A. Mickiewicza, 1972, s. 40.
  5. Codex diplomaticus Regni Poloniae et Magni Ducatus Lituaniae, wydał Maciej Dogiel, t. 4, Wilno 1764, s. 231.
  6. Krzysztof Rafał Prokop, Nekropolie biskupie w nowożytnej Rzeczypospolitej (XVI–XVIII w.), Kraków-Warszawa 2020, s. 143.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piotr Nitecki, Biskupi Kościoła w Polsce w latach 965-1999. Słownik biograficzny, Warszawa 2000
  • Bibliografia Literatury Polskiej – Nowy Korbut, t. 2 Piśmiennictwo Staropolskie, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1964, s. 522-523