Załoźce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Załoźce
Ilustracja
kościół Niepokalanego Poczęcia w Załoźcach
Herb
Herb
Państwo  Ukraina
Obwód tarnopolski
Rejon zborowski
Data założenia przed 1511
Prawa miejskie 1520
Powierzchnia 4,4 km²
Populacja (2006)
• liczba ludności
• gęstość

2 816
640 os./km²
Nr kierunkowy +380 3540
Kod pocztowy 47234
Położenie na mapie obwodu tarnopolskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu tarnopolskiego
Załoźce
Załoźce
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Załoźce
Załoźce
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Załoźce
Załoźce
Ziemia 49°47′42″N 25°22′44″E/49,795000 25,378889
Portal Portal Ukraina
Załoźce Stare i Nowe nad Seretem, fragment mapy wojskowej Friedricha Miega (1769-1787)

Załoźce[1][2] (ukr. Залізці) – osiedle typu miejskiego w obwodzie tarnopolskim, w rejonie zborowskim Ukrainy, leżące nad Seretem.

Nazwa, geografia, ludność[edytuj]

Do 1919 roku również w zapisach jako Załośce, Załośce Stare i Nowe. Leżą nad Seretem, który rozdziela miejscowość na Załoźce Stare i Załoźce Nowe[3].

W 1939 roku miasto liczyło około 7000 mieszkańców[potrzebny przypis].

Historia[edytuj]

Pierwsza wzmianka o Załoźcach pochodzi z 1441 roku[3], wymieniane jako miasto w 1511 roku lub 1516[4] . W tym czasie Marcin Kamieniecki rozpoczął budowę lub zbudował tu zamek[3], który pod koniec XVI wieku był własnością Konstantego Wiśniowieckiego[5]. W końcu XVIII wieku hrabia Ignacy Miączyński ufundował w mieście klasztor i szpital Sióstr Miłosierdzia.

W wyniku I rozbioru Polski Załoźce znalazły się pod władzą Austrii. W tym czasie utraciły prawa miejskie[3].

W czasie I wojny światowej w okolicy miasta toczyły się ciężkie boje oddziałów austriackich z wojskami rosyjskimi, w jednych i drugich licznie służyli Polacy. Wojskami rosyjskimi – 13 Dywizją Piechoty dowodził gen. Eugeniusz de Henning-Michaelis, a austriacką 43 Dywizją Piechoty gen. Tadeusz Rozwadowski[6]. Walki doprowadziły do zrujnowania zamku[3].

Do 1945[7] miasto w Polsce, w województwie tarnopolskim, w powiecie zborowskim, siedziba gminy Załoźce. W 1932 roku komisarzem rządowym miasta był emerytowany major taborów Adolf Drwota.

We wrześniu 1939 roku zajęte przez Armię Czerwoną, do 1963 roku były stolicą rejonu; później włączone do rejonu zborowkiego[3].

Zajęte przez Wehrmacht 9 lipca 1941 roku; tego samego dnia zabito w Załoźcach 20 Żydów. Podczas okupacji niemieckiej miejscowość została włączona do powiatu (Landkreis) Tarnopol, była siedzibą gminy[8]. W październiku 1942 roku Niemcy przesiedlili około 1 tys. załozieckich Żydów do Zborowa. W miejscowości pozostał obóz pracy, zlikwidowany w 1943 roku[9].

Do 1944 roku w Załoźcach działał polski ruch oporu składający się z harcerzy Szarych Szeregów[10]. Podczas drugiej okupacji sowieckiej władze sformowały w Załoźcach batalion niszczycielski, w którym służyli Polacy. Batalion ochraniał uchodźców z okolicznych wiosek, którzy ewakuowali się do miasteczka w obawie przed eksterminacją przez OUN-UPA oraz zwalczał ukraińskie podziemie. Po wojnie większość Polaków została ekspatriowana[3].

Do 1944 roku miejska parafia łacińska, należała do dekanatu brodzkiego, archidiecezji lwowskiej. Parafię założył w roku 1547 Jan Kamieniecki.

Od 1961 roku osiedle typu miejskiego[3].

Zabytki[edytuj]

 Osobny artykuł: Zamek w Załoźcach.
  • cerkiew pw. Opieki Matki Bożej z 1740 roku (dawny kościół augustianów)[3]
  • kościół pw. św. Antoniego z XVII wieku, zrujnowany po wojnie[3]
  • kościół pw. Niepokalanego Poczęcia NMP z XIX w. (zwrócony katolikom po upadku ZSRR)[3]

Urodzeni w Załoźcach[edytuj]

  • Jonah ben Jacob Ashkenazi (zm. 1745) - żydowski drukarz i giser, działający w Turcji
  • Wołodymyr Jakubowski - lokalny dowódca UPA, w Załoźcach znajduje się jego pomnik
  • Maria Kazecka (1880–1938), poetka, działaczka niepodległościowa, kulturalna i społeczna
  • Marian Michalski (ur. 1936) – polski polityk, nauczyciel, poseł na Sejm II kadencji
  • Edward Prus (1931–2007) – polski historyk, politolog, działacz i aktywista narodowy, doktor habilitowany
  • Bolesław Sąsiadek (1923–2009) – polski żołnierz 1. Dywizji Piechoty im. T. Kościuszki, porucznik WP, działacz społeczny
  • Stanisław Mieczysław Sąsiadek (1922–2008) – podporucznik 3. Dywizji Piechoty
  • Stanisław Spittal (1891–1964) – lekarz, autor pracy pt. Lecznictwo ludowe w Załoźcach i okolicy

Pobliskie miejscowości[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dnia 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 15: Województwo tarnopolskie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1923, s. 25.
  2. Zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 lutego 1937 r. o ustaleniu urzędowych nazw miast (M.P. z 1937 r. Nr 69, poz. 104).
  3. a b c d e f g h i j k Grzegorz Rąkowski, Podole. Przewodnik po Ukrainie Zachodniej. Część II, Rewasz, Pruszków 2006, ISBN 83-89188-46-5, s. 124-128
  4. Jerzy Lileyko. Sztuka ziem wschodnich Rzeczypospolitej: XVI - XVIII w., TNKUL, Lublin, 2000 str. 175
  5. Jerzy Lileyko. Sztuka ziem wschodnich Rzeczypospolitej: XVI - XVIII w., TNKUL, Lublin, 2000 str. 186
  6. Generał broni Tadeusz Jordan Rozwadowski, Wspomnienia Wielkiej Wojny, Warszawa 2015
  7. Ustawa z dnia 31 grudnia 1945 r. o ratyfikacji podpisanej w Moskwie dnia 16 sierpnia 1945 r. umowy między Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o polsko-radzieckiej granicy państwowej (Dz. U. z 1946 r. Nr 2, poz. 5).
  8. Amtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG, s.23
  9. Холокост на территории СССР: Энциклопедия, Red. I.A. Altman, Moskwa 2009, ISBN 978-5-8243-1296-6 s.324
  10. "[...] harcerze szczepu w Załoźcach, wraz z przybyłymi już wówczas do tego miasta harcerzami wileńskimi, utworzyli - według wersji prof. dr. hab. Edwarda Prusa – tzw. Batalion Szturmowy (należący do Istriebitielnych Bataljonów), w celach samoobrony ludności polskiej przed Ukraińcami." [w:] Jerzy Jabrzemski. Harcerze z Szarych Szeregów. PWN. 1997. ISBN 83-01-12191-2. str. 195
  11. Załoźce. [dostęp 13.9.13].

Bibliografia[edytuj]

  • Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIV, Warszawa, 1880–1902, s. 354.

Linki zewnętrzne[edytuj]