Załoźce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Załoźce
Ilustracja
kościół Niepokalanego Poczęcia w Załoźcach
Herb
Herb
Państwo  Ukraina
Obwód tarnopolski
Rejon zborowski
Data założenia przed 1511
Prawa miejskie 1520
Powierzchnia 4,4 km²
Populacja (2006)
• liczba ludności
• gęstość

2 816
640 os./km²
Nr kierunkowy +380 3540
Kod pocztowy 47234
Położenie na mapie obwodu tarnopolskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu tarnopolskiego
Załoźce
Załoźce
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Załoźce
Załoźce
Ziemia 49°47′42″N 25°22′44″E/49,795000 25,378889
Portal Portal Ukraina
Załoźce Stare i Nowe nad Seretem, fragment mapy wojskowej Friedricha Miega (1769-1787)

Załoźce[1][2] (ukr. Залізці) – osiedle typu miejskiego w obwodzie tarnopolskim, w rejonie zborowskim Ukrainy, leżące nad Seretem.

Nazwa, geografia, ludność[edytuj]

Do 1919 roku również w zapisach jako Załośce, Załośce Stare i Nowe. Leżą nad Seretem, który rozdziela miejscowość na Załoźce Stare i Załoźce Nowe[3].

W 1939 roku miasto liczyło około 7000 mieszkańców[potrzebny przypis].

Historia[edytuj]

Pierwsza wzmianka o Załoźcach pochodzi z 1441 roku[3], wymieniane jako miasto w 1511 roku lub 1516[4] . W tym czasie Marcin Kamieniecki rozpoczął budowę lub zbudował tu zamek[3], który pod koniec XVI wieku był własnością Konstantego Wiśniowieckiego[5]. W końcu XVIII wieku hrabia Ignacy Miączyński ufundował w mieście klasztor i szpital Sióstr Miłosierdzia.

W wyniku I rozbioru Polski Załoźce znalazły się pod władzą Austrii. W tym czasie utraciły prawa miejskie[3].

W czasie I wojny światowej w okolicy miasta toczyły się ciężkie boje oddziałów austriackich z wojskami rosyjskimi, w jednych i drugich licznie służyli Polacy. Wojskami rosyjskimi – 13 Dywizją Piechoty dowodził gen. Eugeniusz de Henning-Michaelis, a austriacką 43 Dywizją Piechoty gen. Tadeusz Rozwadowski[6]. Walki doprowadziły do zrujnowania zamku[3].

Do 1945[7] miasto w Polsce, w województwie tarnopolskim, w powiecie zborowskim, siedziba gminy Załoźce. W 1932 roku komisarzem rządowym miasta był emerytowany major taborów Adolf Drwota.

We wrześniu 1939 roku zajęte przez Armię Czerwoną, do 1963 roku były stolicą rejonu; później włączone do rejonu zborowkiego[3].

Zajęte przez Wehrmacht 9 lipca 1941 roku; tego samego dnia zabito w Załoźcach 20 Żydów. Podczas okupacji niemieckiej miejscowość została włączona do powiatu (Landkreis) Tarnopol, była siedzibą gminy[8]. W październiku 1942 roku Niemcy przesiedlili około 1 tys. załozieckich Żydów do Zborowa. W miejscowości pozostał obóz pracy, zlikwidowany w 1943 roku[9].

Do 1944 roku w Załoźcach działał polski ruch oporu składający się z harcerzy Szarych Szeregów[10]. Podczas drugiej okupacji sowieckiej władze sformowały w Załoźcach batalion niszczycielski, w którym służyli Polacy. Batalion ochraniał uchodźców z okolicznych wiosek, którzy ewakuowali się do miasteczka w obawie przed eksterminacją przez OUN-UPA oraz zwalczał ukraińskie podziemie. Po wojnie większość Polaków została ekspatriowana[3].

Do 1944 roku miejska parafia łacińska, należała do dekanatu brodzkiego, archidiecezji lwowskiej. Parafię założył w roku 1547 Jan Kamieniecki.

Od 1961 roku osiedle typu miejskiego[3].

Zabytki[edytuj]

 Osobny artykuł: Zamek w Załoźcach.
  • cerkiew pw. Opieki Matki Bożej z 1740 roku (dawny kościół augustianów)[3]
  • kościół pw. św. Antoniego z XVII wieku, zrujnowany po wojnie[3]
  • kościół pw. Niepokalanego Poczęcia NMP z XIX w. (zwrócony katolikom po upadku ZSRR)[3]

Urodzeni w Załoźcach[edytuj]

  • Jonah ben Jacob Ashkenazi (zm. 1745) - żydowski drukarz i giser, działający w Turcji
  • Wołodymyr Jakubowski - lokalny dowódca UPA, w Załoźcach znajduje się jego pomnik
  • Maria Kazecka (1880–1938), poetka, działaczka niepodległościowa, kulturalna i społeczna
  • Marian Michalski (ur. 1936) – polski polityk, nauczyciel, poseł na Sejm II kadencji
  • Edward Prus (1931–2007) – polski historyk, politolog, działacz i aktywista narodowy, doktor habilitowany
  • Bolesław Sąsiadek (1923–2009) – polski żołnierz 1. Dywizji Piechoty im. T. Kościuszki, porucznik WP, działacz społeczny
  • Stanisław Mieczysław Sąsiadek (1922–2008) – podporucznik 3. Dywizji Piechoty
  • Stanisław Spittal (1891–1964) – lekarz, autor pracy pt. Lecznictwo ludowe w Załoźcach i okolicy

Pobliskie miejscowości[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dnia 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 15: Województwo tarnopolskie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1923, s. 25.
  2. Zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 lutego 1937 r. o ustaleniu urzędowych nazw miast (M.P. z 1937 r. Nr 69, poz. 104).
  3. a b c d e f g h i j k Grzegorz Rąkowski, Podole. Przewodnik po Ukrainie Zachodniej. Część II, Rewasz, Pruszków 2006, ISBN 83-89188-46-5, s. 124-128
  4. Jerzy Lileyko. Sztuka ziem wschodnich Rzeczypospolitej: XVI - XVIII w., TNKUL, Lublin, 2000 str. 175
  5. Jerzy Lileyko. Sztuka ziem wschodnich Rzeczypospolitej: XVI - XVIII w., TNKUL, Lublin, 2000 str. 186
  6. Generał broni Tadeusz Jordan Rozwadowski, Wspomnienia Wielkiej Wojny, Warszawa 2015
  7. Ustawa z dnia 31 grudnia 1945 r. o ratyfikacji podpisanej w Moskwie dnia 16 sierpnia 1945 r. umowy między Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o polsko-radzieckiej granicy państwowej (Dz. U. z 1946 r. Nr 2, poz. 5).
  8. Amtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG, s.23
  9. Холокост на территории СССР: Энциклопедия, Red. I.A. Altman, Moskwa 2009, ISBN 978-5-8243-1296-6 s.324
  10. "[...] harcerze szczepu w Załoźcach, wraz z przybyłymi już wówczas do tego miasta harcerzami wileńskimi, utworzyli - według wersji prof. dr. hab. Edwarda Prusa – tzw. Batalion Szturmowy (należący do Istriebitielnych Bataljonów), w celach samoobrony ludności polskiej przed Ukraińcami." [w:] Jerzy Jabrzemski. Harcerze z Szarych Szeregów. PWN. 1997. ISBN 83-01-12191-2. str. 195
  11. Załoźce. [dostęp 13.9.13].

Bibliografia[edytuj]

  • Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIV, Warszawa, 1880–1902, s. 354.

Linki zewnętrzne[edytuj]