Załoźce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Załoźce
Ilustracja
Kościół Niepokalanego Poczęcia w Załoźcach
Herb
Herb
Państwo  Ukraina
Obwód tarnopolski
Rejon zborowski
Data założenia przed 1511
Prawa miejskie 1520
Powierzchnia 4,4 km²
Populacja (2017)
• liczba ludności

2 649[1]
Nr kierunkowy +380 3540
Kod pocztowy 47234
Położenie na mapie obwodu tarnopolskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu tarnopolskiego
Załoźce
Załoźce
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa lokalizacyjna Ukrainy
Załoźce
Załoźce
Ziemia49°47′42″N 25°22′44″E/49,795000 25,378889
Strona internetowa
Portal Portal Ukraina
Załoźce Stare i Nowe nad Seretem, fragment mapy wojskowej Friedricha Miega (1769-1787)

Załoźce[2][3] (ukr. Залізці) – osiedle typu miejskiego w obwodzie tarnopolskim, w rejonie zborowskim Ukrainy, leżące nad Seretem.

Nazwa, geografia[edytuj | edytuj kod]

Do 1919 roku również w zapisach jako Załośce, Załośce Stare i Nowe. Leżą nad Seretem, który rozdziela miejscowość na Załoźce Stare i Załoźce Nowe[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza wzmianka o Załoźcach pochodzi z 1441 roku[4], wymieniane jako miasto w 1511 roku lub 1516[5]. W tym czasie Marcin Kamieniecki rozpoczął budowę lub zbudował tu zamek[4], który pod koniec XVI wieku był własnością Konstantego Wiśniowieckiego[6]. Parafia rzymskokatolicka w mieście przez pewny czas wchodziła w skład diecezji łuckiej[7], chociaż kanonik katedry lwowskiej ks. Tomasz Pirawski w swym dziele „Relałio Status Abnae Archidioecesis Leopoliensis” napisanym w latach 1614 i 1615 twierdził, że kościoły w Olesku, Załoźcach i Brodach należeć powinny do dziekanii złoczowskij archidiecezii lwowskiej[8].

Przy końcu XVIII wieku hrabia Ignacy Miączyński ufundował w mieście klasztor i szpital Sióstr Miłosierdzia.

W wyniku I rozbioru Polski Załoźce znalazły się pod władzą Austrii. W tym czasie utraciły prawa miejskie[4].

W czasie I wojny światowej w okolicy miasta toczyły się ciężkie boje oddziałów austriackich z wojskami rosyjskimi, w jednych i drugich licznie służyli Polacy. Wojskami rosyjskimi – 13 Dywizją Piechoty dowodził gen. Eugeniusz de Henning-Michaelis, a austriacką 43 Dywizją Piechoty gen. Tadeusz Rozwadowski[9]. Walki doprowadziły do zrujnowania zamku[4].

W 1939 roku miasto liczyło około 7000 mieszkańców[potrzebny przypis].

Do 1945[10] miasto w Polsce, w województwie tarnopolskim, w powiecie zborowskim, siedziba gminy Załoźce. W 1932 roku komisarzem rządowym miasta był emerytowany major taborów Adolf Drwota.

We wrześniu 1939 roku zajęte przez Armię Czerwoną, do 1963 roku były stolicą rejonu; później włączone do rejonu zborowkiego[4].

Zajęte przez Wehrmacht 9 lipca 1941 roku; tego samego dnia zabito w Załoźcach 20 Żydów. Podczas okupacji niemieckiej miejscowość została włączona do powiatu (Landkreis) Tarnopol, była siedzibą gminy[11]. W październiku 1942 roku Niemcy przesiedlili około 1 tys. załozieckich Żydów do Zborowa. W miejscowości pozostał obóz pracy, zlikwidowany w 1943 roku[12].

Do 1944 roku w Załoźcach działał polski ruch oporu składający się z harcerzy Szarych Szeregów[13]. Podczas drugiej okupacji sowieckiej władze sformowały w Załoźcach batalion niszczycielski, w którym służyli Polacy. Batalion ochraniał uchodźców z okolicznych wiosek, którzy ewakuowali się do miasteczka w obawie przed eksterminacją przez OUN-UPA oraz zwalczał ukraińskie podziemie. Po wojnie większość Polaków została ekspatriowana[4].

Do 1944 roku miejska parafia łacińska, należała do dekanatu brodzkiego, archidiecezji lwowskiej. Parafię założył w roku 1547 Jan Kamieniecki.

Od 1961 roku osiedle typu miejskiego[4].

W 1989 liczyło 2730 mieszkańców[14].

W 2013 liczyło 2735 mieszkańców[15].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Zamek w Załoźcach.
  • cerkiew pw. Opieki Matki Bożej z 1740 roku (dawny kościół augustianów)[17]
  • kościół pw. św. Antoniego z XVII wieku, zrujnowany po wojnie[4]
  • kościół pw. Niepokalanego Poczęcia NMP z XIX w. (zwrócony katolikom po upadku ZSRR)[4]

Urodzeni w Załoźcach[edytuj | edytuj kod]

Pobliskie miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Чисельність наявного населення України на 1 січня 2017 року. Державна служба статистики України. Київ, 2017. стор.65
  2. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej opracowany na podstawie wyników Pierwszego Powszechnego Spisu Ludności z dnia 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych. T. 15: Województwo tarnopolskie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1923, s. 25.
  3. Zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 lutego 1937 r. o ustaleniu urzędowych nazw miast (M.P. z 1937 r. Nr 69, poz. 104).
  4. a b c d e f g h i j Grzegorz Rąkowski, Paweł Luboński, Podole. Przewodnik po Ukrainie Zachodniej. Część II, Pruszków: Rewasz, 2006, s. 124-128, ISBN 83-89188-46-5, OCLC 69287000.
  5. Jerzy Lileyko: Sztuka ziem wschodnich Rzeczypospolitej: XVI - XVIII w. Lublin: TNKUL, 2000, s. 175.
  6. Lileyko, s. 186.
  7. Michał Kurzej: Jerzy Kowalczyk. Świątynie późnobarokowe na Kresach. Kościoły i klasztory na Rusi Koronnej.Biuletyn Historii Sztuki”, 70 (3-4), s. 562, 2008.
  8. Antoni Schneider: Encyklopedii Krajoznawstwa Galicji. Lwów : Drukarnia Zakładu Narodowego im. Ossolińskich, 1871, s. 244.
  9. Generał broni Tadeusz Jordan Rozwadowski, Wspomnienia Wielkiej Wojny, Warszawa 2015
  10. Ustawa z dnia 31 grudnia 1945 r. o ratyfikacji podpisanej w Moskwie dnia 16 sierpnia 1945 r. umowy między Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o polsko-radzieckiej granicy państwowej (Dz.U. z 1946 r. Nr 2, poz. 5).
  11. Amtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG, s.23
  12. Холокост на территории СССР: Энциклопедия, Red. I. A. Altman, Moskwa 2009, s. 324. ​ISBN 978-5-8243-1296-6​. (ros.)
  13. „[...] harcerze szczepu w Załoźcach, wraz z przybyłymi już wówczas do tego miasta harcerzami wileńskimi, utworzyli - według wersji prof. dr hab. Edwarda Prusa – tzw. Batalion Szturmowy (należący do Istriebitielnych Bataljonów), w celach samoobrony ludności polskiej przed Ukraińcami.” [w:] Jerzy Jabrzemski. Harcerze z Szarych Szeregów. PWN. 1997. ​ISBN 83-01-12191-2​. str. 195
  14. Всесоюзная перепись населения 1989 г. Численность городского населения союзных республик, их территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу
  15. Чисельність наявного населення України на 1 січня 2013 року. Державна служба статистики України. Київ, 2013. стор.95
  16. Załoźce. [dostęp 13.9.13].
  17. Grzegorz Rąkowski: Podole. Przewodnik po Ukrainie Zachodniej. Część II, s. 125-126.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski, Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. XIV, Warszawa, 1880–1902, s. 354.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]