Bronisław Piłsudski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bronisław Piotr Piłsudski
Bronisław Piotr Piłsudski
Data i miejsce urodzenia 2 listopada 1866
Zułów
Data i miejsce śmierci 17 maja 1918
Paryż
Przyczyna śmierci Utonął w Sekwanie. Prawdopodobnie samobójstwo.
Zawód etnograf
Narodowość Polska
Edukacja gimnazjum w Wilnie

uniwersytet w Petersburgu

Rodzice Józef Wincenty Piłsudski
Maria Piłsudska d.d Billewicz
Partnerka Chuhsamma Bafunke
Dzieci Sukezo Piłsudski
Kyou Piłsudska

Bronisław Piotr Piłsudski herbu Piłsudski, (ur. 21 października?/2 listopada 1866 w Zułowie, zm. 17 maja 1918 w Paryżu) – polski zesłaniec, etnograf, zajmujący się ludami i kulturami Dalekiego Wschodu, głównie ludem Ajnów, który obserwował na Sachalinie, a później na wyspie Hokkaido. Do dziś Piłsudski uważany jest na świecie za jednego z najważniejszych badaczy tamtych terenów. Był bratem Józefa, Adama, Jana i Kazimierza.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Od 1874 mieszkał w Wilnie, gdzie 3 lata później wstąpił do gimnazjum. Razem z bratem Józefem organizowali kółko samokształceniowe Spójnia. Po śmierci matki (1884) w 1886 wyjechał do Petersburga, gdzie zdał egzamin na bakałarza i wstąpił na Wydział Prawa miejscowego uniwersytetu.

W 1887 został wciągnięty w przygotowania Woli Ludu do zamachu na cara Aleksandra III. Wśród zamachowców znajdował się między innymi Aleksander Uljanow, starszy brat Włodzimierza, znanego potem jako Lenin. Po dekonspiracji spisku został skazany na 15 lat ciężkich prac i zesłany na wyspę Sachalin. Na Sachalinie w 1891 poznał Lwa Jakowlewicza Sternberga, znanego już etnografa, który także przebywał na zesłaniu. W 1896 ukazała się jego praca o obserwacjach klimatycznych. Został wówczas wysłany z misją meteorologiczną na południową część wyspy, gdzie zetknął się z Ajnami.

Po 10 latach zesłania reszta wyroku została zamieniona na nakaz osiedlenia się bez prawa opuszczania rosyjskiego Dalekiego Wschodu. Trzy lata później otrzymał od cesarskiej akademii nauk propozycję udania się na badania kultury Ajnów, Gilaków (Niwchów), Oroków i Mangunów na Sachalinie. W tym samym roku osiedlił się – już jako wolny człowiek – w wiosce Ai, gdzie ożenił się z Shinhinchou (Chuusamma, Ciuusamma), krewną wodza Kimury Bafunke, która urodziła mu syna o imieniu Sukezo i córkę Kyou.

Synem Sukezo jest Kazuyasu Kimura. Wnuk Bronisława Piłsudskiego mieszka i pracuje w Japonii, w Yokohamie. Ma żonę, trzy córki (najstarsza córka ma na imię Kanako).

W 1903 wraz z innym zesłańcem, pisarzem Wacławem Sieroszewskim, udał się na badania kultury Ajnów na wyspie Hokkaido. Jednym z efektów jego pracy są unikatowe nagrania dźwiękowe zarejestrowane na 100 wałkach woskowych. Obecnie można je oglądać w Centrum Kultury i Techniki „Manggha” w Krakowie. Na początku lat 80. XX w. wałki te zostały wypożyczone z Polski przez Japończyków, a firma SONY skonstruowała specjalny laserowy odpowiednik urządzenia do ich odczytu (fonografu Edisona), dzięki któremu udało się po wielu latach znów usłyszeć zapisane na nich dźwięki. Są to jedyne znane nagrania języka Ajnów.

Jego dorobkiem jest stworzenie słowników, w których przetłumaczył ponad 10 tys. słów z języka ainu, 6 tys. z języka gilackiego oraz 2 tys. z języka orockiego i języka Mangunów, oraz bogate opisy ich kultury i obyczajów, w tym także kultury muzycznej, spisał wiele podań i legend tych kultur oraz wykonał ok. 300 fotografii, na których utrwalał głównie typy mieszkających tam ludzi. Utrwalił fonograficznie pieśni i mowę Ajnów, w swej pracy posługiwał się też kamerą filmową. Spuścizna rękopiśmienna i fotograficzna Bronisława Piłsudskiego znajduje się w Zbiorach Specjalnych Biblioteki Naukowej PAU i PAN w Krakowie.

Po wybuchu wojny rosyjsko-japońskiej w 1906 znalazł się w Japonii, gdzie zaprzyjaźnił się z japońskim pisarzem i poetą Shimeiem Futabateiem. Efektem tej znajomości było zawiązanie Towarzystwa Japońsko-Polskiego i pierwszej wymiany kulturalnej pomiędzy oboma krajami[1].

Do Europy przybył przez Stany Zjednoczone w 1906 i zamieszkał w Krakowie. Później przeprowadził się do Zakopanego i prowadził badania etnograficzne Podhala. Po wybuchu I wojny światowej wyjechał do Szwajcarii, włączając się w nurt działalności niepodległościowej. Pod koniec 1917 wyjechał do Paryża, gdzie w 1918 utonął w Sekwanie. Podejrzewa się, że była to śmierć samobójcza.

Genealogia[edytuj | edytuj kod]

Praprapradziadkowie

Roch Mikołaj Piłsudski
(1683-1711)

Małgorzata Pancerzyńska

książę Piotr Puzyna

NN

Billewicz

NN

książę Połubiński

NN

hrabia Butler

NN

NN

NN

Billewicz

NN

NN

NN

Tadeusz Billewicz (zm. 1788)

NN

NN

NN

Kownacki

NN

NN

NN

Wiktor Michałowski

NN

Taraszkiewicz

NN

hrabia Butler

NN

Billewicz

NN

Prapradziadkowie

Kazimierz Ludwik Piłsudski


Rozalia ks. Puzynianka

Walerian Billewicz

księżniczka Połubińska

hrabia Butler

NN

Billewicz

NN

Adam Billewicz

NN

Kownacki

NN

Joachim Michałowski
(1744-1831)

Ludwika Taraszkiewicz
(1784-1838)


Wincenty Butler
(zm. 1843)

Małgorzata Billewicz

Pradziadkowie

Kazimierz Piłsudski (ok. 1750–ok. 1820)

Anna Billewicz (1761–1867)

Wincenty Butler (zm. 1843)

Małgorzata Billewicz

Kacper Wincenty Billewicz

Kownacka

Wojciech Michałowski

Elżbieta Butler (zm. 1894)

Dziadkowie

Piotr Piłsudski (1795–1851)
∞1832
Teodora Urszula Butler (1811–1886)

Antoni Billewicz

Helena Michałowska

Rodzice

Józef Wincenty Piłsudski (1833–1902)

Maria Billewicz (1842–1884)

Bronisław Piłsudski (1866-1918)

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

W serii znaczków „Wielcy Polacy” wydanych w Japonii znajdują się podobizny dziesięciu znanych Polaków, m.in. Bronisława Piłsudskiego – grudzień 2013

Narodowy Bank Polski wprowadził do obiegu monety upamiętniające Bronisława Piłsudskiego:
w dniu 1 października 2008 r.

  • o nominale 10 zł – wykonaną stemplem lustrzanym w srebrze,

w dniu 29 września 2008 r.

  • o nominale 2 zł – wykonaną stemplem zwykłym w stopie Nordic Gold.

Celem emisji monet było przypomnienie działalności sławnego polskiego etnografa.

W 2013 r. odsłonięto w japońskim mieście Shiraoi, na wyspie Hokaido, pomnik etnografa. Monument postawiono w tamtejszym muzeum Ajnów, gdzie w 1903 r. Piłsudski prowadził badania etnograficzne[2].

W 2011 powstał film biograficzny o Bronisławie Piłsudskim „Orzeł i Chryzantema”, reż. Jacek Wan

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ambasada Japonii w Polsce: Wybrane epizody w historii stosunków japońsko-polskich (pol.). pl.emb-japan.go.jp. [dostęp 2011-03-22].
  2. Wojtek Duch: W Japonii odsłonięto pomnik Bronisława Piłsudskiego (pol.). historia.org.pl. [dostęp 2013-12-11].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]