Wacław Sieroszewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wacław Sieroszewski
Wacław Sieroszewski w 1935 roku
Wacław Sieroszewski w 1935 roku
Imiona i nazwisko Wacław Sieroszewski
Pseudonim „Sirko”
Data i miejsce urodzenia 24 sierpnia 1858 w Wólce Kozłowskiej
Data i miejsce śmierci 20 kwietnia 1945 w Piasecznie
Zawód Pisarz
Narodowość Polska Polska
Język polski
Okres 1878-1945
Ważne dzieła Zamorski diabeł, Risztau
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Wstęga Wielka Orderu Odrodzenia Polski
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Wacław Sieroszewski w Wikicytatach
Grób Wacława Sieroszewskiego na warszawskich Powązkach
Wacław Sieroszewski
Pomnik Wacława Sieroszewskiego w Jakucku
Tablica pamiątkowa przy ul. Górnośląskiej 16 w Warszawie

Wacław Sieroszewski, ps. „Wacław Sirko” (ur. 24 sierpnia 1858 w Wólce Kozłowskiej, zm. 20 kwietnia 1945 w Piasecznie) – polski pisarz, tworzący na pograniczu czterech epok: pozytywizmu, Młodej Polski, dwudziestolecia międzywojennego oraz współczesności, zesłaniec na Sybir, podróżnik, etnograf Syberii i działacz niepodległościowy, Kawaler Krzyża Virtuti Militari V kl, poseł III kadencji i senator IV kadencji w II RP.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Po uwięzieniu ojca za udział w powstaniu styczniowym i śmierci matki pozostawał pod opieką rodziny. Za udział w tajnych stowarzyszeniach patriotycznych został wydalony przez władze rosyjskie z V klasy gimnazjum. Praktykował jako terminator ślusarski, uczył się w kolejowej Szkole Technicznej. Związany z ruchem socjalistycznym, zakładał kółka i kasy oporu wśród robotników. Aresztowany w 1878 i osadzony w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej. Za stawianie oporu w czasie buntu więźniów w 1879 skazany na osiedlenie na Syberii, skąd wysłał swoje pierwsze utwory literackie[1]. W 1880 przybył do Wierchojańska. W końcu 1890 podróżował po Kaukazie. W 1892 osiedlił się w Irkucku, a dwa lata później w Petersburgu. Dzięki opublikowaniu licznych prac etnograficznych o mieszkańcach Jakucji, których był pierwszorzędnym znawcą, zyskał poparcie Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego i w 1898 uzyskał prawo do przebywania na terytorium Królestwa Polskiego. Aresztowany w 1900 za udział w manifestacji w rocznicę odsłonięcia Pomnika Adama Mickiewicza w Warszawie. Wydalony z Kongresówki. Dzięki poparciu Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego w latach 1903–1904 odbył wyprawę na Daleki Wschód Rosji (badał życie tamtejszych narodów) i wyprawę badawczą na wyspy japońskie. W 1903 na Hokkaido przeprowadził badania nad Ajnami. W 1904 przez Koreę, Chiny, Cejlon i Egipt powrócił do Warszawy. W czasie rewolucji w 1905 więziony kolejno na Pawiaku i w X Pawilonie. Wyjechał do Galicji, przebywał głównie w Krakowie i Zakopanem. W latach 1910–1914 mieszkał w Paryżu. Wstąpił do Związku Strzeleckiego i jako kawalerzysta 1 Pułku Ułanów Legionów Polskich Władysława Beliny-Prażmowskiego wziął udział w I wojnie światowej. Służąc w legionach w latach 1914–1917 doszedł do stopnia wachmistrza[1]. W 1918 jako przywódca Stronnictwa Niezawisłości Narodowej został ministrem informacji i propagandy w Tymczasowym Rządzie Ludowym Republiki Polskiej w Lublinie.

W latach 1927–1930 był prezesem Związku Zawodowego Literatów Polskich. W 1933 został wybrany członkiem Polskiej Akademii Literatury. 10 listopada 1933 „za wybitne zasługi na polu literatury i życia narodowego” został odznaczony Wielką Wstęgą Orderu Odrodzenia Polski[2].

Napisał wiele powieści, nowel i książek opisujących życie na Dalekim Wschodzie. Głównie znany jest jako autor powieści. Napisał także kilka książek o charakterze naukowym, opisujących życie takich społeczności azjatyckich jak Jakuci, Koreańczycy oraz Ajnowie. Jego prace o Jakutach stanowią najlepsze i najbardziej rzeczywiste opisy działalności i bytu tego narodu. Ponadto był współscenarzystą filmów.

W czasie okupacji mieszkał w okolicach Warszawy. Zmarł wkrótce po wyzwoleniu, 20 kwietnia 1945[1], w Piasecznie. Pochowany został na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. (kw. 209).

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • Dzieła zbiorowe (tomy 1–25, 1931–1935)
  • Dzieła (tomy 1–20, 1958–1963)

Prace etnograficzne[edytuj | edytuj kod]

  • Dwanaście lat w kraju Jakutów
  • Korea. Klucz Dalekiego Wschodu
  • Wśród kosmatych ludzi
  • Ze świata
  • Wśród lodów
  • W niepodległej Mongolii

Beletrystyka[edytuj | edytuj kod]

  • Na kresach lasów (1894) – powieść
  • W matni (1897) – zbiór opowiadań
  • Z fali na falę (1910) – zbiór opowiadań
  • Dno nędzy (1900) – zbiór opowiadań
  • Latorośle – opowiadanie
  • Jesienią – opowiadanie
  • Chajlach – opowiadanie
  • Skradziony chłopak – opowiadanie
  • W ofierze bogom – opowiadanie
  • Czukcze – opowiadanie
  • Powieści chińskie – opowiadanie
  • Ol-Soni-Kisań – opowiadanie
  • Z życia Korei – opowiadanie
  • Beniowski (1916) – powieść
  • Ocean (1917) – powieść
  • Jan-Guj-Tzy – powieść
  • Ucieczka (1904) – powieść
  • Zacisze – powieść
  • Zamorski diabeł (1903 w Powieściach chińskich, 1909 w wersji zmienionej) – powieść
  • Miłość samuraja (1926) – powieść
  • Dary Wiatru Północnego – powieść
  • Risztau (1899) – powieść
  • W szponach (1918) – powieść
  • Łańcuchy (1919) – powieść
  • Topiel (1921) – powieść
  • Brama na świat (Gdynia)
  • Marszałek Józef Piłsudski
  • Dary wiatru północnego

Scenariusze filmowe (współautor)[edytuj | edytuj kod]

  • Na Sybir i Wiatr od morza K. Czyńskiego (1930)
  • Rok 1914 H. Szaro (1932)
  • Dziewczyna szuka miłości R. Gantkowskiego (1938)

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 O kawalerii polskiej XX wieku, s. 23.
  2. M.P. z 1933 r. Nr 259, poz. 277

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Cezary Leżeński, Lesław Kukawski: O kawalerii polskiej XX wieku. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1991. ISBN 83-04-03364-x.
  • Cmentarz Powązkowski w Warszawie. (red.). Krajowa Agencja Wydawnicza, 1984. ISBN 83-03-00758-0.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]