Wacław Sieroszewski

Wacław Sieroszewski

Wacław Sieroszewski, pseudonim Wacław Sirko (ur. 24 sierpnia 1858 w Wólce Kozłowskiej k. Tłuszcza, zm. 20 kwietnia 1945 w Piasecznie) – polski pisarz, tworzący na pograniczu czterech epok: pozytywizmu, Młodej Polski, dwudziestolecia międzywojennego oraz współczesności, zesłaniec na Sybir, podróżnik, etnograf Syberii i działacz niepodległościowy, Kawaler Krzyża Virtuti Militari V kl, poseł III kadencji i senator IV kadencji w II RP.

Życiorys

Po uwięzieniu ojca za udział w Powstaniu Styczniowym i śmierci matki pozostawał pod opieką rodziny.

Pomnik Wacława Sieroszewskiego w Jakucku

Tablica pamiątkowa przy ul. Górnośląskiej 16 w Warszawie

Za udział w tajnych stowarzyszeniach patriotycznych został wydalony przez władze rosyjskie z V klasy gimnazjum. Praktykował jako terminator ślusarski, uczył się w kolejowej Szkole Technicznej. Związany z ruchem socjalistycznym, zakładał kółka i kasy oporu wśród robotników. Aresztowany w 1878 i osadzony w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej. Za stawianie oporu w czasie buntu więźniów w 1879 skazany na osiedlenie na Syberii. W 1880 przybył do Wierchojańska. W końcu 1890 podróżował po Kaukazie. W 1892 osiedlił się w Irkucku. Dzięki opublikowaniu licznych prac etnograficznych o mieszkańcach Jakucji, których był pierwszorzędnym znawcą, zyskał poparcie Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego i w 1898 uzyskał prawo do przebywania na terytorium Królestwa Polskiego. Aresztowany w 1900 za udział w manifestacji w rocznicę odsłonięcia Pomnika Adama Mickiewicza w Warszawie. Wydalony z Kongresówki. Dzięki poparciu Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego w latach 1903–1904 odbył wyprawę na Daleki Wschód Rosji (badał życie tamtejszych narodów) i wyprawę badawczą na wyspy japońskie. W 1903 na Hokkaido przeprowadził badania nad Ajnami. W 1904 przez Koreę, Chiny, Cejlon i Egipt powrócił do Warszawy. W czasie rewolucji w 1905 więziony kolejno na Pawiaku i w X Pawilonie. Wyjechał do Galicji, przebywał głównie w Krakowie i Zakopanem. W latach 1910–1914 mieszkał w Paryżu. Wstąpił do Związku Strzeleckiego i jako kawalerzysta 1 Pułku Ułanów Legionów Polskich Władysława Beliny-Prażmowskiego wziął udział w I wojnie światowej. W 1918 jako przywódca Stronnictwa Niezawisłości Narodowej został ministrem informacji i propagandy w Tymczasowym Rządzie Ludowym Republiki Polskiej w Lublinie.

W latach 1927–1930 był prezezem Związku Zawodowego Literatów Polskich. W 1933 został wybrany członkiem Polskiej Akademii Literatury.

Napisał wiele powieści, nowel i książek opisujących życie na Dalekim Wschodzie. Głównie znany jest jako autor powieści. Napisał także kilka książek o charakterze naukowym, opisujących życie takich społeczności azjatyckich jak Jakuci, Koreańczycy oraz Ajnowie. Jego prace o Jakutach stanowią najlepsze i najbardziej rzeczywiste opisy działalności i bytu tego narodu. Ponadto był współscenarzystą filmów.

W czasie okupacji mieszkał w okolicach Warszawy. Zmarł wkrótce po wyzwoleniu, w kwietniu 1945, w Piasecznie. Pochowany został na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Twórczość

• Dzieła zbiorowe (tomy 1–25, 1931–1935)
• Dzieła (tomy 1–20, 1958–1963)

Prace etnograficzne

• Dwanaście lat w kraju Jakutów
• Korea. Klucz Dalekiego Wschodu
• Wśród kosmatych ludzi
• Ze świata
• Wśród lodów
• W niepodległej Mongolii

Beletrystyka

• Na kresach lasów – powieść
• W matni – zbiór opowiadań
• Z fali na falę – zbiór opowiadań
• Dno nędzy – zbiór opowiadań
• Latorośle – opowiadanie
• Jesienią – opowiadanie
• Chajlach – opowiadanie
• Skradziony chłopak – opowiadanie
• W ofierze bogom – opowiadanie
• Czukcze – opowiadanie
• Powieści chińskie – opowiadanie
• Ol-Soni-Kisań – opowiadanie
• Z życia Korei – opowiadanie
• Beniowski – powieść
• Ocean – powieść
• Jan-Guj-Tzy – powieść
• Ucieczka – powieść (1904)
• Zacisze – powieść
• Zamorski diabeł – powieść
• Miłość samuraja – powieść
• Dary Wiatru Północnego – powieść
• Risztau – powieść
• W szponach – powieść
• Łańcuchy – powieść
• Topiel – powieść
• Brama na świat (Gdynia)
• Marszałek Józef Piłsudski
• Dary wiatru północnego

Scenariusze filmowe (współautor)

• Na Sybir i Wiatr od morza K. Czyńskiego (1930)
• Rok 1914 H. Szaro (1932)
• Dziewczyna szuka miłości R. Gantkowskiego (1938)

Bibliografia

• Cezary Leżeński, Lesław Kukawski: O kawalerii polskiej XX wieku. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1991. ISBN 83-04-03364-x. 

Linki zewnętrzne

• Strona o Wacławie Sieroszewskim