Ferdynand I Rumuński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ferdynand I Rumuński
Król Rumunów
King Ferdinand of Romania.jpg
Kingdom of Romania - Big CoA.svg
Król Rumunii
Okres panowania od 10 października 1914
do 20 lipca 1927
Poprzednik Karol I
Następca Michał I Rumuński
Dane biograficzne
Dynastia Hohenzollern-Sigmaringen
Urodziny 24 sierpnia 1865
w Sigmaringen
Śmierć 20 lipca 1927
w Sinai
Ojciec Leopold Hohenzollern-Sigmaringen
Matka Antonia Maria Portugalska
Żona Maria Koburg
Dzieci Karol II Rumuński
Elżbieta
Maria
Mikołaj
Mircea
Ileana
Odznaczenia
Wielki Mistrz Orderu Gwiazdy Rumunii Wielki Mistrz Orderu Korony Rumunii Wielki Mistrz Orderu Karola I (Rumunia) Wielki Mistrz Orderu Michała Walecznego (Rumunia) Order Złotego Runa (Austria) Krzyż Wielki Orderu Virtuti Militari Order Czarnego Orła (Prusy) Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Karadziordzia – kl. wojskowa (Serbia) Order Podwiązki (Wielka Brytania) Najwyższy Order Zwiastowania Najświętszej Marii Panny (Order Annuncjaty) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Świętych Maurycego i Łazarza (Królestwo Włoch) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Korony Włoch
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons

Ferdynand I, właśc. Ferdynand Wiktor Albert Mejnard Hohenzollern-Sigmaringen (ur. 24 sierpnia 1865 w Sigmaringen, zm. 20 lipca 1927 w Sinai) − król Rumunii w okresie od 10 października 1914 do 20 lipca 1927, następca Karola I. Jego sukcesorem był wnuk – Michał I.

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Był synem księcia Leopolda, brata króla Karola I, oraz księżniczki portugalskiej, Antonii. Delikatny i łagodny Ferdynand został poddany bardzo surowemu wychowaniu. Brak okazywania uczuć wywołał skłonność do jąkania, co jeszcze bardziej pogłębiło jego skrępowanie wśród innych ludzi. 18 marca 1899 został wyznaczony na następcę tronu. Otrzymał tytuł księcia Rumunii i Wysokości Królewskiej.

I wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

10 października 1914 został królem Rumunii po śmierci Karola I. Po objęciu tronu prowadził twardą politykę wspierającą Ententę, jednak militarnie trzymał się neutralności, oczekując na czyją szalę przechyli się przewaga. W 1916, po operacji Frontu Południowo-Zachodniego i rozbiciu armii austro-węgierskiej, podjął decyzję o wejściu do wojny po stronie Ententy. Sankcjonował podpisanie 17 sierpnia 1916 podpisanie politycznej i militarnej Konwencji z państwami Ententy.

28 sierpnia Ferdynand przejął dowodzenie armią i tytuł Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych Rumunii. Po mobilizacji Siły Zbrojne Rumunii liczyły 564 tys. żołnierzy, w tym 23 dywizje piechoty i 2 dywizje kawalerii. W rzeczywistości w jednostkach bojowych służyło 250 tys., tylko 10 dywizji pierwszego rzutu miało artylerię szybkostrzelną, było po kilka haubic na dywizję, artylerii ciężkiej i nowoczesnego uzbrojenia w armii nie było, oficerowie nie byli wyszkoleni do prowadzenia nowoczesnej wojny. Rumuńska 4 Armia była na styku z rosyjską 9 Armią (dowódca gen. Platon Aleksiejewicz Leczicki w składzie Frontu Południowo-Zachodniego). 1 i 2 Armia rumuńska zajmowały front od Oituzu do Orşowy. 3 Armia od Orşowy wzdłuż Dunaju. Ogólny plan działania armii rumuńskiej przewidywał przeprowadzenie głównego uderzenia armiami skoncentrowanymi na granicy z Siedmiogrodem, w kierunku ogólnym na Budapeszt. W czasie natarcia w sierpniu Armia Rumuńska poniosła szereg klęsk, ale była ratowana przez podchodzące wojska rosyjskie. 28 października armia niemiecka uderzyła na wojska rumuńskie, rozgromiła 1 i 2 Armię rumuńską i wyszła pod Bukareszt. W tej sytuacji Ferdynand I przekazał Front Mołdawski 9 Armii rosyjskiej gen. Leczickiego, a Dobrudżę armii gen. W. W. Sacharowa. Do obrony Bukaresztu ześrodkowano ok. 120 tys. żołnierzy. W czasie obrony Bukaresztu w dniach 14 – 18 listopada wojska rumuńskie zostały rozgromione. 20 listopada Bukareszt został zdobyty, a wojska rumuńskie w panice rozpoczęły wycofywanie. Straty rumuńskie wyniosły 73 tys. zabitych i rannych, 147 tysięcy dostało się do niewoli, Rumuni stracili także 359 armat i 346 karabinów maszynowych.

12 grudnia 1916, po utworzeniu nowego (głównie z armii rosyjskich) Frontu Rumuńskiego, Ferdynand I został jego naczelnym dowódcą, faktycznie dowodził pomocnik naczelnego dowódcy, gen. Dymitr Szczerbaczew. W składzie Frontu były dwie armie rumuńskie 1 (dowódca gen. Cristescu)i 2 (dowódca gen. Averescu), które zostały doprowadzone do stanu bojowego przez specjalistów francuskich. Ferdynand I zatwierdził plan natarcia Frontu na Wołoszczyznę. Już po rozpoczęciu natarcia premier nowego rządu rosyjskiego, Aleksander Kiereński zerwał natarcie Frontu Rumuńskiego w dniu 25 lipca 1917 i rozkazał jego prowadzenie tylko siłami armii gen. Averescu. W związku z rozpadem armii rosyjskiej i przerwaniem pomocy ze strony tego kraju rząd A. Marghilomana podpisał 7 maja 1918 pokój z państwami centralnymi. W pokoju tym Rumunia utraciła całą Dobrudżę, oddała Austro-Węgrom pas terytorium przy granicy siedmiogrodzkiej (5,6 tys. km²), zobowiązała się na 90 lat powierzyć eksploatację złóż ropy Niemcom. W czerwcu parlament rumuński zatwierdził warunki pokoju, lecz Ferdynand I wstrzymywał się z jego podpisaniem, czekając na rozwój wydarzeń. Kiedy klęska Niemiec była wiadoma, rząd gen. C. Coandy 9 listopada 1918 denonsował pokój bukareszteński i zażądał wycofania wojsk niemieckich z terytorium Rumunii w ciągu 24 godzin albo ich kapitulacji. Tym samym Rumunia weszła w skład państw zwycięskich w I wojnie światowej.

W rezultacie I wojny światowej w skład Rumunii wszedł Siedmiogród (obszar Rumunii zwiększył się o 131,3 tys, km², a ludność o 7,9 mln). Straty Rumunii w wojnie wyniosły ok. 250 tys. zabitych i zmarłych od ran. Straty wojenne wyniosły ok. 17,7 mld. złotych lei (przy majątku ocenianym w 1914 na 36 mld złotych lei). Po wojnie Ferdynand I pozostał na tronie, jednak realna władza pozostawała w rękach premiera.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Zakochał się w Helenie Vacarescu, damie do towarzystwa królowej Elżbiety. Król Karol I potępił ten związek, postanowił jak najszybciej znaleźć żonę dla młodego Ferdynanda. Jego wybór padł na piękną Marię Koburg, wnuczkę cara rosyjskiego Aleksandra II. Uroczysta koronacja Ferdynanda i Marii odbyła się 15 października 1922.

Maria i Ferdynand doczekali się szóstki dzieci:

  1. Karola II – przyszłego króla
  2. Elżbiety – królowej Grecji
  3. Marii – królowej Jugosławii
  4. Mikołaja – księcia i regenta Rumunii
  5. Mircea – prawdopodobnie syn królowej Marii i księcia Barbu Ştirbey
  6. Ileanę – arcyksiężniczkę Austrii, księżniczkę Toskanii

Oficjalna wizyta w Polsce[edytuj | edytuj kod]

W czwartek 21 czerwca 1923 Prezydent RP Stanisław Wojciechowski, na wniosek Ministra Spraw Wojskowych generała broni Stanisława Szeptyckiego i na mocy uchwały Kapituły z środy 20 czerwca 1923 nadał Jego Królewskiej Mości Ferdynandowi I Królowi Rumunii Krzyż Wielki Orderu Virtuti Militari (Nr 3)[1].

W sobotę 23 czerwca 1923 o godz. 16.20 pociąg wiozący rumuńską Parę Królewską wjechał na stację kolejową Śniatyń, dając początek sześciodniowej oficjalnej wizycie w Polsce[2]. W niedzielę 24 czerwca 1923 o godz. 10.30 na Dworcu Wiedeńskim w Warszawie nastąpiło oficjalne przywitanie Pary Królewskiej przez Prezydenta RP Stanisława Wojciechowskiego z małżonką. Po przywitaniu nastąpił przejazd ulicami Warszawy do Łazienek, gdzie Para Królewska wzięła udział w Mszy Świętej odprawionej przez księdza prałata Michała Tokarzewskiego. O godz. 13.30 w Belwederze Para Królewska wzięła udział w śniadaiu wydanym na jej cześć przez Prezydenta RP. O godz. 18.00 w pałacu Łazienkowskim u Królestwa rumuńskiego odbył się „cercle dyplomatyczny”. Od godz. 20.00 w Zamku Prezydent RP podejmował obiadem Parę Królewską. Po obiedzie miał miejsce raut, a po nim koncert uroczysty Opery Warszawskiej pod dyrekcją Emila Młynarskiego[3]. W poniedziałek 25 czerwca 1923 o godz. 9.30 w sali recepcyjnej Belwederu odbyła się ceremonia wręczenia Królowi Ferdynandowi I odznak Orderu Virtuti Militari. O godz. 10.15 Para Królewska wzięła udział w wielkiej rewii na polu mokotowskim. „Wzorowy porządek utrzymywała żandarmeria wojskowa pod dowództwem ppłk. [Mieczysława] Piątkowskiego oraz Policja z inspektorami Ludwikowskim i Charlemagne na czele”. O godz. 13.30 Para Królewska wzięła udział w przyjęciu w Radzie Miejskiej, a od godz. 17.00 uczestniczyła w „garden party” w Wilanowie. O godz. 20.00 w Poselstwie rumuńskim został wydany obiad na cześć Pary królewskiej, a po nim raut[4]. We wtorek 26 czerwca 1923 Para Królewska uczestniczyła w „wielkich ćwiczeniach wojskowych na poligonie rembertowskim”. Ćwiczeniami dowodził generał broni Tadeusz Rozwadowski. „Podkreślić należy, że na całym terenie ćwiczeń nie było żadnej policji, a służbę bezpieczeństwa pełniła tylko żandarmeria wojskowa, której energicznej postawie zawdzięczać należy wzorowy porządek, utrzymany przez nią wśród tłumów publiczności”. Następnie Para Królewska wzięła udział w „gonitwie Swego Imienia” na polu mokotowskim. O godz. 21.00 Para Królewska z Prezydentostwem Wojciechowskimi wzięła udział w przedstawieniu galowym w Teatrze Wielkim. O godz. 23.00 Para Królewska zwiedziła Łazienki Królewskie[5]. W środę 27 czerwca 1923 Rumuńska Para Królewska zwiedzała Kraków i kopalnię soli Wieliczka[6]. W piątek 29 czerwca 1923 o godz. 3.30 pociąg wiozący parę królewską przekroczył granicę na moście nad Prutem. Przed odjazdem, na stacji kolejowej w Śniatyniu Król odznaczył Orderem Korony Rumunii: dowódcę Okręgu Korpusu Nr VI, generała dywizji Władysława Jędrzejewskiego (Wielką Wstęgą)[7], dowódcę 6 Dywizjonu Żandarmerii, pułkownika żandarmerii Brunona Ernesta Emila Baduszka (Krzyżem Komandorskim), nadkomisarza PP Litowskiego (Krzyż Oficerskim) i rotmistrza Tarczyńskiego (Krzyżem Kawalerskim)[8][9].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 44 z 3 lipca 1923 roku, s. 437.
  2. Królewska para rumuńska w Polsce, Z kart przyjaźni polsko-rumuńskiej, Dostojna Para Królewska na granicy Rzeczypospolitej, „Polska Zbrojna” Nr 170 z 24 czerwca 1923 r. s. 1-3.
  3. Pierwszy dzień pobytu Królewskiej Pary Rumuńskiej w Warszawie, „Polska Zbrojna” Nr 171 z 25 czerwca 1923 r. s. 1-2.
  4. Drugi dzień pobytu Królewskiej Pary Rumuńskiej w Warszawie, „Polska Zbrojna” Nr 172 z 26 czerwca 1923 r. s. 1-2.
  5. Ostatni dzień pobytu Królewskiej Pary Rumuńskiej w Warszawie, „Polska Zbrojna” Nr 173 z 27 czerwca 1923 r. s. 1.
  6. Rumuńska Para Królewska w Krakowie, „Polska Zbrojna” Nr 174 z 28 czerwca 1923 r. s. 1.
  7. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 66 z 16 października 1923 roku, s. 705.
  8. Odjazd Pary Królewskiej do Rumunii, „Polska Zbrojna” Nr 175 z 29 czerwca 1923 r. s. 1.
  9. Przejazd Królestwa Rumuńskich przez granicę, „Polska Zbrojna” Nr 176 z 30 czerwca 1923 r. s. 1.


Poprzednik
Karol I
Kingdom of Romania - Medium CoA.svg król Rumunii
1914-1927
Kingdom of Romania - Medium CoA.svg Następca
Michał I