Michał I Rumuński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Michał I
Jego Królewska Mość król Rumunii
King Michael I of Romania by Emanuel Stoica.jpg
Król Rumunii
Okres panowania od 1927
do 1930
Poprzednik Ferdynand I
Następca Karol II
Król Rumunii
Okres panowania od 1940
do 1947
Poprzednik Karol II
Następca republika
Dane biograficzne
Dynastia Dynastia Rumuńska (do 2007 Hohenzollern-Sigmaringen)
Urodziny 25 października 1921 w Sinaia
Ojciec Karol II
Matka Helena, księżniczka grecka i duńska
Odznaczenia
Łańcuch Orderu Karola I (Rumunia) Krzyż Wielki Orderu Korony Rumunii Order Michała Walecznego I klasy (Rumunia) Łańcuch Orderu Gwiazdy Rumunii Order Wiernej Służby Medal Antykomunistycznej Krucjaty Wielka Wstęga Orderu Leopolda (Belgia) Order Białego Lwa I Klasy (Czechy) Krzyż Wielki Orderu Białej Róży (Finlandia) Krzyż Wielki Legii Honorowej (Francja) Krzyż Wielki Orderu Zbawiciela (Grecja) Najwyższy Order Zwiastowania Najświętszej Marii Panny (Order Annuncjaty) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Świętych Maurycego i Łazarza (Królestwo Włoch) Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Korony Włoch Kawaler/Dama Wielkiego Krzyża Honoru i Dewocji Order Orła Białego Order Zwycięstwa UK Royal Victorian Order ribbon.svg Legia Zasługi - Chief Commander (USA) Order Świętych Cyryla i Metodego (Bułgaria)
Galeria w Wikimedia Commons Galeria w Wikimedia Commons
Kolekcja cytatów w Wikicytatach Kolekcja cytatów w Wikicytatach

Michał I, właśc. rum. Mihai I (ur. 25 października 1921 w Sinai) – ostatni król Rumunii w latach 19271930 i 19401947. Syn Karola II i księżnej Heleny, pochodzi z dynastii Hohenzollern-Sigmaringen. Był następcą Ferdynanda I. W sierpniu 1944 przeprowadził obalenie dyktatury Iona Antonescu. W grudniu 1947 pod naciskiem ZSRR abdykował i emigrował do Szwajcarii.

Rządy w Rumunii[edytuj | edytuj kod]

Michał w dzieciństwie
Michał I jako król Rumunii

20 lipca 1927, małoletni Michał I objął tron po śmierci króla Ferdynanda. 8 czerwca 1930 jednak z inicjatywy grupy polityków niezadowolonych z regencji, do kraju powrócił ojciec Michała I - Karol II. 10 lat później (6 września) rząd marszałka Iona Antonescu poprzez zamach stanu, odsunął od władzy Karola II i ponownie proklamował królem Michała (19-letniego). W 1937 odznaczony Orderem Orła Białego.[1]

W sierpniu 1944 siły sowieckie zaczęły zbliżać się do wschodniej granicy Rumunii, i wtedy Michał I przy pomocy polityków popierających Aliantów przeprowadził zamach stanu wobec rządu gen. Antonescu, którego aresztowano i natychmiast wydano Sowietom. Następnie Michał wypowiedział wojnę Niemcom i zadeklarował pomoc Aliantom. Dlatego właśnie pod koniec wojny Michał I został odznaczony przez prezydenta USA Harry'ego Trumana orderem Legion of Merit najwyższego stopnia (Chief Commander).

W marcu 1945 nacisk ZSRR (osobisty przyjazd do Bukaresztu Andrieja Wyszynskiego) zmusił Michała do powołania rządu Petru Grozy, zdominowanego faktycznie przez Rumuńską Partię Komunistyczną (PCR). W lipcu tego samego roku, Józef Stalin nadał Michałowi Sowiecki Order Zwycięstwa za osobistą odwagę, jaką wykazał się król w trakcie obalenia Antonescu, za zaprzestanie wojny przeciwko wojskom sprzymierzonym i za wydanie rozkazu wstrzymania ognia. Od sierpnia 1945 do stycznia 1946 miał miejsce tzw. strajk królewski – Michał podjął bezskuteczną próbę przeciwstawienia się komunistycznemu rządowi Petra Grozy - odmawiając podpisywania dekretów.

30 grudnia 1947 król Michał I został zmuszony do abdykacji (w razie odmowy komuniści zagrozili mu zabiciem kilkuset studentów aresztowanych podczas protestów), a 3 stycznia 1948 - do emigracji. Jest ostatnim żyjącym kawalerem Orderu Zwycięstwa.

Małżeństwo i potomstwo[edytuj | edytuj kod]

Zamek Peleş w Sinaia, zwrócony Michałowi I w 2006 (później król otworzył go ponownie dla zwiedzających w zamian za odpowiednie wynagrodzenie dla rodziny królewskiej)

W listopadzie 1947 Michał wyjechał do Londynu na ślub królowej Elżbiety II i tam poznał księżniczkę Annę Parmeńską, swoją przyszłą żonę. Nie uzyskali papieskiej dyspensy i dlatego pobrali się w obrządku prawosławnym, 10 czerwca 1948 w Atenach. Ślub ten uważany był za nieważny przez Kościół katolicki, dlatego 9 listopada 1966 w Monako para wzięła ślub w obrządku katolickim. Doczekali się razem 5 córek:

  • Małgorzata (ur. 1949), żona Radu Duda, księcia Hohenzollern-Veringen
  • Helena (Elena) (ur. 1950), żonę (1) Robina Medforth-Millsa, (2) Alexandra Philipsa Nixon McAteer. Księżniczka Helena jest matką Nicolasa Michaela de Roumanie-Medforth-Mills (ur. 1 kwietnia 1983), który w 2007 roku z rąk dziadka otrzymał tytuł księcia Rumunii i w przyszłości stanie się pierwszym pretendentem do tronu, i głową rumuńskiej rodziny królewskiej. Księżniczka Helena jest również matką Elizabeth Kariny de Roumanie-Medforth-Mills (ur. 1989)
  • Irena (Irina) (ur. 1953 r.); w 1983 poślubiła Johna Kreugera, z którym rozwiodła się w 2003 r. Następnie ponownie wyszła za mąż za Johna Wesleya Walkera. Irena ma dwójkę dzieci: Michael Torsten de Roumanie-Kreuger (ur. 1985), oraz Angelica Margareta Bianca de Roumanie-Kreuger (ur. 1986). Angelica poślubiła Richarda Roberta Knighta
  • Zofia (Sofia) (ur. 1957) w 1998 r. poślubiła Alaina Michela Léonce Biarneix de Laufenborg, rozwód nastąpił w 2002 r. Zofia i Alain doczekali się jednej córki: Elisabeth-Maria Bianca Elena Biarneix de Laufenborg (ur. 1999)
  • Maria (ur. 1964 r.), w 1995 r. wbrew woli ojca, poślubiła Polaka Casimira/Kazimierza Mystkowskiego (urodzonego w Las-Poczylowo/Polska 13 września 1958 r.). Para rozwiodła się w grudniu 2003

Dalsze życie[edytuj | edytuj kod]

Po 1989 roku, kiedy Michał I próbował wrócić do kraju, raz został zatrzymany na lotnisku. Potem udało mu się wyjechać poza Bukareszt, ale po kilku kilometrach zatrzymała go policja i zmusiła do wyjazdu. W 1992 nowy rząd Rumunii zezwolił w końcu Michałowi I na przyjazd do Rumunii, jednak przestraszony jego entuzjastycznym przyjęciem (ponad milion mieszkańców Bukaresztu wyszło na ulice, aby zobaczyć króla), zabronił mu wstępu do kraju na kolejne 5 lat. W 1997 nowym prezydentem Rumunii został Emil Constantinescu i powtórnie przyznał Michałowi I rumuńskie obywatelstwo. Michał I otrzymał również wszystkie uprawnienia byłej głowy państwa i jest w kraju oficjalnie tytułowany królem. Przysługuje mu m.in. ochrona i pensja byłej głowy państwa. Byłemu monarsze zwrócono również kilka rezydencji monarszych[2].

Z konstytucyjnego punktu widzenia Rumunia jest republiką. Ale w republice Rumunii jest król oraz królewska rodzina i Dom Królewski. Król spędza swój czas w Aubonne, małej szwajcarskiej wiosce nad jeziorem Leman, ale od kilku lat mieszka też w swojej rezydencji w zachodniej Rumunii (w Săvârşin, zamku kupionym przez rodzinę królewską w 1943 roku). Rodzina królewska korzysta także z prywatności zapewnionej przez Pałac Elżbiety, piękną posiadłość w zielonym obszarze na północ od Bukaresztu, udostępnionym rodzinie królewskiej przez władze Rumunii. To właśnie, na pierwszym piętrze tego pałacu, król Michał zmuszony został do abdykacji 30 grudnia 1947 roku[3].

30 grudnia 2007 roku ogłosił akt o nazwie "Fundamentalne prawa Rodziny Królewskiej Rumunii", w którym uznał za spadkobierczynię praw do korony rumuńskiej swoja najstarszą córkę Małgorzatę. Jako, że dotychczasowe prawo sukcesyjne nie dopuszczało do dziedziczenia tronu przez kobiety, zaznaczył tym samym, że w razie restauracji monarchii należy znieść prawo salickie w zakresie dziedziczenia tronu. Zmiana zasad dziedziczenia ma prywatny charakter. Zgodnym z ostatnim prawem sukcesyjnym obowiązującym przed zniesieniem monarchii rumuńskiej, następcą praw do tronu rumuńskiego, jest Karol Fryderyk, książę Hohenzollern, głowa rodu Hohenzollern-Sigmarinen (ur. 20 kwietnia 1952).[4]

Do 2011 roku oficjalne nazwisko króla brzmiało: Michał I Rumuński von Hohenzollern-Sigmaringen. Na mocy jego własnej decyzji od 10 maja 2011 jest znany jako Michał I Rumuński. Decyzja oznaczała, że zarówno Michał I, jak i wszyscy członkowie dawnej rodziny królewskiej porzucili wszystkie tytuły Hohenzollernów, a oficjalna nazwa królewskiego rodu brzmi teraz: Dynastia Rumuńska[5].

Przypisy

  1. Kawalerowie i statuty Orderu Orła Białego 1705-2008, 2008, s. 305.
  2. [1]
  3. [2]
  4. Tekst Fundamentalnego Prawa Rodziny Królewskiej Rumunii z 2007 roku
  5. [3]