Żandarmeria Wojskowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Żandarmeria Wojskowa
Żandarmeria wojskowa-symbol.svg
Historia
Państwo III Rzeczpospolita
Sformowanie 1 września 1990
Tradycje
Święto 13 czerwca
Rodowód komórka prewencji i dochodzeniowo-śledcza WSW
Tradycje jednostki kontynuuje lub kontynuowały Dywizjon Karabinierów Konnych 1831
Straż Polowa 1831
Żandarmeria 1914-1947
Dowódcy
Pierwszy gen. bryg. Jerzy Jarosz
Obecny gen. dyw. Mirosław Rozmus
Organizacja
Dyslokacja Polska
Podporządkowanie Ministerstwo Obrony Narodowej

Żandarmeria Wojskowa (ŻW) – organ ścigania, wyodrębniona i wyspecjalizowana służba Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej[1], której działalność polega na zapewnieniu przestrzegania dyscypliny wojskowej oraz ochranianie porządku publicznego i zapobieganie popełnianiu przestępstw na terenach jednostek wojskowych oraz w miejscach publicznych. ŻW pełni rolę policji wojskowej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Historia polskiej żandarmerii.

Żandarmeria Wojskowa została sformowana z dniem 1 września 1990 roku na podstawie rozkazu Nr Pf-42/Org. Ministra Obrony Narodowej z dnia 18 kwietnia 1990 roku i zarządzenia Nr 062/Org. Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia 15 czerwca 1990 roku.

Na bazie rozformowywanych organów prewencyjno-porządkowych Wojskowej Służby Wewnętrznej utworzone zostały terenowe jednostki organizacyjne ŻW (oddziały, wydziały i placówki), a organem dowodzącym została Komenda Główna ŻW.

W dniu 24 sierpnia 2001 roku Sejm RP uchwalił Ustawę o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych. Ustawa weszła w życie z dniem 1 stycznia 2002 roku.

W styczniu 2010 roku za stanie na straży przestrzegania dyscypliny wojskowej, zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń oraz ich wykrywanie i aktywne współdziałanie z innymi służbami na rzecz bezpieczeństwa i porządku publicznego formacja została uhonorowana Medalem "Milito Pro Christo"[2][3]. Odznaczenie z rąk biskupa polowego gen. dyw. Tadeusza Płoskiego odebrał w imieniu służby Komendant Główny ŻW, gen. bryg. Marek Witczak.

Żołnierz ŻW

Żołnierze ŻW zwani są zwyczajowo żandarmami, a żartobliwie żetonami.

W lipcu 2009 roku zakończyli służbę ostatni żołnierze zasadniczej służby wojskowej.

Z dniem 10 lipca 2010 roku placówki Żandarmerii Wojskowej utraciły status terenowych jednostek organizacyjnych Żandarmerii Wojskowej oraz jednostek wojskowych, w rozumieniu art. 3 ust. 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP. W skład oddziałów lub wydziałów Żandarmerii Wojskowej mogą wchodzić placówki Żandarmerii Wojskowej, jako ich zamiejscowe komórki wewnętrzne[4].

Z dniem 1 lipca 2011 roku Minister Obrony Narodowej zmienił nazwę wydziałów operacyjno-rozpoznawczych występujących w strukturze oddziałów Żandarmerii Wojskowej oraz sekcji operacyjno-rozpoznawczych występujących w strukturze wydziałów Żandarmerii Wojskowej I kategorii na wydziały kryminalne i sekcje kryminalne, a także określił obszary działania terenowych jednostek organizacyjnych ŻW[5].

7 października 2013 roku Minister Obrony Narodowej zdecydował o wsparciu przez Żandarmerię Wojskową ochrony części wojskowej lotnisk „Warszawa-Okęcie” (1 BLT) i „Kraków-Balice” (8 BLT) oraz lotnisk wojskowych „Poznań-Krzesiny” (31 BLT) i „Łask” (32 BLT)[6].

Podstawy prawne funkcjonowania ŻW[edytuj | edytuj kod]

Ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych (Dz. U. z 2013 r. Nr 0, poz. 568, z późn. zm.).

  • Akt zmieniający:

Ustawa z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej (Dz. U. z 2013 r. Nr 0, poz. 628, z późn. zm.).

  • Akty wykonawcze:

Podstawa prawna art. 7, ust. 3

Dz.Urz.MON.2012.290 ZARZĄDZENIE Nr 80/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 27 lipca 2012 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Oddziału Zabezpieczenia Żandarmerii Wojskowej Dz.Urz.MON.2011.23.336 ZARZĄDZENIE Nr 53/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 8 listopada 2011 r. w sprawie szczegółowych zakresów działania jednostek organizacyjnych Żandarmerii Wojskowej Dz.Urz.MON.2011.20.294 ZARZĄDZENIE Nr 46/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 28 września 2011 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Komendy Głównej Żandarmerii Wojskowej i szczegółowego zakresu działania Centrum Szkolenia Żandarmerii Wojskowej Dz.Urz.MON.2010.20.264 ZARZĄDZENIE Nr 61/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 19 listopada 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu wydawania, posługiwania się i przechowywania dokumentów, które uniemożliwiają ustalenie danych identyfikujących żołnierzy Żandarmerii Wojskowej oraz środków, którymi się posługują przy wykonywaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych Dz.Urz.MON.2003.15.162 ZARZĄDZENIE Nr 52/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 22 września 2003 r. w sprawie utworzenia specjalistycznej jednostki organizacyjnej Żandarmerii Wojskowej Podstawa prawna art. 9, ust. 3

Dz.U.2001.157.1847 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie dodatkowego umundurowania, uzbrojenia i wyposażenia żołnierzy Żandarmerii Wojskowej Podstawa prawna art. 9,ust. 2

Dz.U.2001.157.1846 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie dodatkowych warunków fizycznych i psychicznych oraz kwalifikacji żołnierzy Żandarmerii Wojskowej Podstawa prawna art. 9, ust. 4, pkt 1

Dz.Urz.MON.2001.21.176 ZARZĄDZENIE Nr 71/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 30 listopada 2001 r. w sprawie planów i programów szkolenia specjalistycznego żołnierzy Żandarmerii Wojskowej Podstawa prawna art. 9, ust. 4, pkt 2

Dz.Urz.MON.2001.21.175 ZARZĄDZENIE Nr 70/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 30 listopada 2001 r. w sprawie form, metod, sposobów i środków wykonywania czynności służbowych przez żołnierzy Żandarmerii Wojskowej Podstawa prawna art. 10, ust. 3

Dz.U.2001.157.1848 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie legitymacji i odznak identyfikacyjnych żołnierzy Żandarmerii Wojskowej Podstawa prawna art. 14, ust. 4

Dz.U.2012.880 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 24 lipca 2012 r. w sprawie zakresu i trybu współdziałania Żandarmerii Wojskowej ze Służbą Kontrwywiadu Wojskowego, Służbą Wywiadu Wojskowego, wojskowymi organami porządkowymi oraz z dowódcami jednostek wojskowych i dowódcami (komendantami) garnizonów Podstawa prawna art. 14, ust. 2

Dz.U.2001.157.1842 ROZPORZĄDZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie współdziałania Żandarmerii Wojskowej z organami uprawnionymi do wykonywania czynności operacyjno-rozpoznawczych, prowadzenia dochodzeń w sprawach o przestępstwa, a także z organami, którym przysługują uprawnienia oskarżyciela publicznego, oraz z organami uprawnionymi do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego Podstawa prawna art. 16

Dz.U.2001.157.1850 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie znaku Żandarmerii Wojskowej Podstawa prawna art. 19

Dz.U.2001.157.1862 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie określenia wykroczeń, za które żołnierze Żandarmerii Wojskowej są upoważnieni do nakładania grzywien w drodze mandatu karnego Podstawa prawna art. 20

Dz.U 2001.157.1857 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie zakresu czynności policji sądowej wykonywanych przez żołnierzy Żandarmerii Wojskowej oraz szczegółowy sposób ich wykonania Podstawa prawna art. 21, ust.1

Dz.U.2001.157.1863 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie osób, w stosunku do których Żandarmeria Wojskowa wykonuje czynności ochronne, oraz zakresu i trybu współdziałania Żandarmerii Wojskowej z Biurem Ochrony Rządu Podstawa prawna art. 22

Dz.U.2001.157.1851 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowego sposobu wykonywania niektórych uprawnień przez żołnierzy Żandarmerii Wojskowej Podstawa prawna art. 25, ust. 7

Dz.U.2001.157.1858 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie udzielania pomocy medycznej osobom zatrzymanym przez Żandarmerię Wojskową Podstawa prawna art. 26a, ust. 3

Dz.U.2010.63.394 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie izb zatrzymań Podstawa prawna art. 26a, ust. 2

Dz.Urz.MON.2009.22.241 ZARZĄDZENIE Nr 41/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 26 listopada 2009 r. w sprawie utworzenia i likwidacji izb zatrzymań Podstawa prawna art. 29, ust. 9

Dz.U.2012.876 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 24 lipca 2012 r. w sprawie wzoru upoważnienia do udostępnienia żołnierzom Żandarmerii Wojskowej danych osobowych uzyskanych przez uprawnione organy, służby i instytucje państwowe w wyniku wykonywania czynności operacyjno-rozpoznawczych lub prowadzenia kontroli operacyjnej Podstawa prawna art. 29, ust. 8

Dz.U.2001.157.1859 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie sposobu gromadzenia odcisków linii papilarnych, zdjęć oraz danych osobowych przez Żandarmerię Wojskową Podstawa prawna art. 31, ust. 20

Dz.U.2001.157.1864 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie sposobu dokumentowania kontroli operacyjnej przez Żandarmerię Wojskową oraz przechowywania i przekazywania wniosków i zarządzeń, a także przechowywania, przekazywania oraz przetwarzania i niszczenia materiałów uzyskanych podczas stosowania tej kontroli Podstawa prawna art. 31, ust. 22

Dz.Urz.MON.2006.18.237 ZARZĄDZENIE Nr 31/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 25 września 2006 r. w sprawie sposobu i trybu realizacji wniosku Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej o przeprowadzenie kontroli operacyjnej przez Służbę Kontrwywiadu Wojskowego Podstawa prawna art. 32, ust. 8

Dz.U.2001.157.1860 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie sposobu przeprowadzania i dokumentowania przez Żandarmerię Wojskową czynności niejawnego nabycia, zbycia lub przejęcia przedmiotów przestępstwa, a także przyjęcia lub wręczenia korzyści majątkowej Podstawa prawna art. 33, ust. 7

Dz.U.2001.157.1861 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 27 grudnia 2001 r. w sprawie sposobu przeprowadzania i dokumentowania niejawnego nadzorowania wytwarzania, przemieszczania, przechowywania i obrotu przedmiotami przestępstwa przez Żandarmerię Wojskową Podstawa prawna art. 34, ust .2

Dz.U.2001.157.1843 ROZPORZĄDZENIE PREZESA RADY MINISTRÓW z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie zakresu, warunków i trybu przekazywania Żandarmerii Wojskowej informacji o osobach, uzyskanych przez organy uprawnione do wykonywania czynności operacyjno-rozpoznawczych w czasie wykonywania tych czynności Podstawa prawna art. 40, ust. 3

Dz.Urz.MON.2010.22.290 ZARZĄDZENIE Nr 61/MON MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 19 listopada 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu wydawania, posługiwania się i przechowywania dokumentów, które uniemożliwiają ustalenie danych identyfikujących żołnierzy Żandarmerii Wojskowej oraz środków, którymi się posługują przy wykonywaniu czynności operacyjno-rozpoznawczych Podstawa prawna art. 42, ust. 4

Dz.U.2001.157.1837 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 18 grudnia 2001 r. w sprawie warunków i sposobów użycia środków przymusu bezpośredniego przez żołnierzy Żandarmerii Wojskowej Podstawa prawna art. 43.ust. 4

Dz.U.2001.157.1836 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 18 grudnia 2001 r. w sprawie warunków i sposobu postępowania przy użyciu broni palnej przez żołnierzy Żandarmerii Wojskowej Podstawa prawna art. 46, ust. 4

Dz.U.2001.157.1854 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych czynności wojskowych organów porządkowych wchodzących w skład służby garnizonowej Podstawa prawna art. 48, ust. 4

Dz.U.2001.157.1855 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA OBRONY NARODOWEJ z dnia 14 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych czynności wojskowych organów porządkowych wchodzących w skład służby wewnętrznej jednostki wojskowej Podstawa prawna art. 51, ust. 3

Dz.U.2001.157.1838 ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 18 grudnia 2001 r. w sprawie użycia środków przymusu bezpośredniego oraz broni palnej przez żołnierzy wojskowych organów porządkowych

Zakres działania ŻW[edytuj | edytuj kod]

Żandarmeria Wojskowa wykonuje zadania należące do jej zakresu działania w Siłach Zbrojnych RP oraz w stosunku do:

  • żołnierzy pełniących czynną służbę wojskową,
  • żołnierzy niebędących w czynnej służbie wojskowej w czasie noszenia przez nich mundurów oraz odznak i oznak wojskowych,
  • pracowników zatrudnionych w jednostkach wojskowych,
    • w związku z ich zachowaniem się podczas pracy w tych jednostkach,
    • w związku z popełnieniem przez nich czynu zabronionego przez ustawę pod groźbą kary, wiążącego się z tym zatrudnieniem,
  • osób przebywających na terenach lub w obiektach wojskowych,
  • innych osób podlegających orzecznictwu sądów wojskowych,
  • osób niebędących żołnierzami, jeżeli współdziałają z osobami wyżej wymienionymi, w popełnieniu czynu zabronionego przez ustawę pod groźbą kary albo też jeżeli dokonują czynów zagrażających dyscyplinie wojskowej albo czynów przeciwko zdrowiu lub życiu żołnierza albo mieniu wojskowemu,
  • żołnierzy sił zbrojnych państw obcych przebywających na terytorium RP oraz członków ich personelu cywilnego, jeżeli pozostają w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, o ile umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, nie stanowi inaczej.

Zadania Żandarmerii Wojskowej[edytuj | edytuj kod]

Zadaniami Żandarmerii Wojskowej są:

  • zapewnienie przestrzegania dyscypliny wojskowej,
  • ochranianie porządku publicznego na terenach i obiektach jednostek wojskowych oraz w miejscach publicznych,
  • ochranianie życia i zdrowia ludzi oraz mienia wojskowego przed zamachami naruszającymi te dobra,
  • dokonywanie analizy oświadczeń o stanie majątkowym żołnierzy zawodowych i przedstawianie Ministrowi Obrony Narodowej wniosków w tym względzie
  • wykrywanie przestępstw i wykroczeń, w tym skarbowych, popełnionych przez osoby, w stosunku do których Żandarmeria Wojskowa jest właściwa, ujawnianie i ściganie ich sprawców oraz ujawnianie i zabezpieczanie dowodów tych przestępstw i wykroczeń,
  • zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń przez osoby w stosunku do których jest właściwa Żandarmeria Wojskowa oraz innym zjawiskom patologicznym, a w szczególności alkoholizmowi i narkomanii w Siłach Zbrojnych,
  • współdziałanie z polskimi i zagranicznymi organami i służbami właściwymi w sprawach bezpieczeństwa i porządku publicznego oraz policjami wojskowymi,
  • zwalczanie klęsk żywiołowych, nadzwyczajnych zagrożeń środowiska i likwidowanie ich skutków oraz czynne uczestniczenie w akcjach poszukiwawczych, ratowniczych i humanitarnych, mających na celu ochronę życia i zdrowia oraz mienia,
  • wykonywanie innych zadań określonych w odrębnych przepisach.

Zadania, o których mowa wyżej ŻW wykonuje poprzez:

  • kontrolowanie przestrzegania dyscypliny wojskowej oraz porządku publicznego,
  • interweniowanie w przypadkach naruszania dyscypliny wojskowej lub porządku publicznego,
  • opracowywanie dla właściwych organów informacji o stanie dyscypliny wojskowej i przestępczości w Siłach Zbrojnych, a także występowanie do tych organów z wnioskami mającymi na celu zapobieżenie popełnianiu przestępstw, wykroczeń i przewinień dyscyplinarnych,
  • wykonywanie czynności operacyjno – rozpoznawczych,
  • wykonywanie czynności procesowych w zakresie i na zasadach przewidzianych w przepisach o postępowaniu karnym i skarbowym,
  • poszukiwanie sprawców przestępstw i wykroczeń oraz zaginionych żołnierzy, a także poszukiwanie utraconych przez jednostki wojskowe: broni, amunicji, materiałów wybuchowych i innego mienia wojskowego oraz materiałów zawierających informacje niejawne,
  • zabezpieczanie śladów i dowodów popełnienia przestępstw i wykroczeń oraz sporządzanie ekspertyz i opinii kryminalistycznych,
  • wykonywanie kontroli ruchu drogowego, pilotowanie kolumn wojskowych oraz kierowanie ruchem drogowym, w zakresie i na zasadach przewidzianych w przepisach o ruchu drogowym i o drogach publicznych,
  • kontrola uprawnień żołnierzy do noszenia munduru oraz odznak i oznak wojskowych, posiadania uzbrojenia i ekwipunku wojskowego oraz przebywania poza terenami i obiektami jednostek wojskowych,
  • kontrola posiadania uprawnień do użycia munduru oraz odznak i oznak wojskowych, w zakresie i na zasadach przewidzianych w przepisach o odznakach i mundurach,
  • konwojowanie osób, dokumentów i mienia wojskowego,
  • asystowanie przy czynnościach egzekucyjnych, w zakresie i na zasadach przewidzianych w przepisach o postępowaniu cywilnym i o postępowaniu egzekucyjnym w administracji,
  • przymusowe doprowadzanie osób, w zakresie i na zasadach przewidzianych w przepisach o postępowaniu karnym, karnym skarbowym, karnym wykonawczym i cywilnym,
  • współuczestniczenie w zapewnieniu prawa i porządku podczas trwania imprez masowych przeprowadzanych na terenach i obiektach jednostek wojskowych oraz z udziałem wojska,
  • wykonywanie zadań policji sądowej w sądach wojskowych i wojskowych jednostkach organizacyjnych prokuratury;
  • kontrolowanie ochrony mienia wojskowego, a w szczególności przechowywania uzbrojenia i środków bojowych,
  • kontrolowanie przestrzegania przepisów o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi oraz o narkomanii, a także wykonywanie czynności przewidzianych w tych przepisach dla organów wojskowych,
  • wykonywanie czynności ochronnych w stosunku do osób uprawnionych, a także zabezpieczanie pobytu w jednostkach wojskowych osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe i delegacji zagranicznych.

Żandarmeria Wojskowa wykonuje czynności ochronne wobec:

Żandarmeria Wojskowa wykonuje także czynności na polecenie sądu wojskowego i komórek organizacyjnych podległych Naczelnej Prokuraturze Wojskowej oraz sądu powszechnego i prokuratora jednostki organizacyjnej cywilnej części Prokuratury, a także organów administracji rządowej i administracji wojskowej oraz samorządu terytorialnego w zakresie, w jakim obowiązek ten wynika z odrębnych przepisów. Szeroki zakres uprawnień w działaniach operacyjno-rozpoznawczych w znacznym stopniu może wpływać na efektywność prowadzonych postępowań.

Żandarmeria Wojskowa bierze też udział w operacjach wojskowych m.in. w Iraku, Afganistanie, Libanie, Kosowie, Bośni i Hercegowinie i Demokratycznej Republice Konga.

Budżet ŻW na 2011 r. 228.3 mln PLN

Organizacja ŻW[edytuj | edytuj kod]

ŻW podczas ćwiczeń

Od 1 stycznia 2002 roku Żandarmerię Wojskową tworzyły:

  • Komenda Główna Żandarmerii Wojskowej,
  • terenowe jednostki organizacyjne Żandarmerii Wojskowej (oddziały, wydziały i placówki),
  • specjalistyczne jednostki organizacyjne Żandarmerii Wojskowej.

Ustawa z 24 sierpnia 2001 roku sankcjonowała podział Żandarmerii Wojskowej na piony funkcjonalne:

  • dochodzeniowo-śledczy,
  • prewencyjny,
  • administracyjno-logistyczno-techniczny.

Struktura organizacyjna Żandarmerii Wojskowej do 30 czerwca 2011 roku[edytuj | edytuj kod]

Poniżej przedstawiona została struktura organizacyjna Żandarmerii Wojskowej obowiązująca do dnia 30 czerwca 2011 roku. Kolorem czerwonym oznaczono terenowe jednostki organizacyjne i zamiejscowe komórki wewnętrzne (placówki), które zostały rozformowane, natomiast kolorem zielonym oddziały przeformowane w wydziały.

  • Komenda Główna Żandarmerii Wojskowej w Warszawie, ul. J. Ostroroga 35
  • Oddział Zabezpieczenia Żandarmerii Wojskowej w Warszawie, ul. J. Ostroroga 35
  • Mazowiecki Oddział Żandarmerii Wojskowej im. gen. bryg. Franciszka Sznajde w Warszawie, ul. J. Ostroroga 35
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Ciechanowie → w Przasnyszu, ul. Makowska 1
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Łodzi
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Mińsku Mazowieckim
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Radomiu, ul. Lubelska 150
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Sieradzu, ul. Wojska Polskiego 78
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Tomaszowie Mazowieckim, ul. Piłsudskiego 72
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Zegrzu, ul. Juzistek 2
Koszary Żandarmerii Wojskowej w Bydgoszczy
  • Oddział Żandarmerii Wojskowej w Bydgoszczy, ul. Zygmunta Augusta 20a
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Grudziądzu, ul. Gen. Józefa Bema 11
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Inowrocławiu, ul. Dworcowa 56
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Toruniu, ul. Sienkiewicza 35
  • Oddział Żandarmerii Wojskowej w Elblągu, ul. Królewiecka 130
    • Wydział Żandarmerii Wojskowej w Bemowie Piskim
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Bartoszycach, ul. Wojska Polskiego 4
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Białymstoku, ul. Kawaleryjska 70/126 → Mazowiecki OŻW
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Braniewie, ul. Sikorskiego 7
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Giżycku, ul. Moniuszki 3
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Morągu, Aleja Wojska Polskiego 33
  • Oddział Żandarmerii Wojskowej w Gdyni, ul. Rondo Bitwy po Oliwą 1 → Wydział ŻW w Gdyni OŻW w Elblągu
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Helu, ul. Sikorskiego 20
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Malborku, Plac 3 Maja 1a → OŻW w Elblągu
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Słupsku
    • Wydział Żandarmerii Wojskowej w Ustce, ul. Komandorska 172 → OŻW w Szczecinie
  • Oddział Żandarmerii Wojskowej w Krakowie, ul. Głowackiego 11
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Bielsku-Białej, ul. Bardowskiego 5
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Gliwicach, ul. Andersa 47
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Katowicach, ul. Jana Kilińskiego 9
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Kielcach, ul. Wojska Polskiego 300
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Lublińcu, ul. Sobieskiego 35
  • Oddział Żandarmerii Wojskowej w Lublinie → Wydział ŻW w Lublinie Mazowiecki OŻW
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Dęblinie, ul. Saperów 5 → Mazowiecki OŻW
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Nowej Dębie → Wydział Żandarmerii Wojskowej w Nowej Dębie, ul. Anieli Krzywoń 1 → OŻW w Krakowie
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Przemyślu, ul. Okrzei 3 → OŻW w Krakowie
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Rzeszowie, ul. Gen. Langiewicza 4 → OŻW w Krakowie
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Zamościu
  • Wielkopolski Oddział Żandarmerii Wojskowej im. por. Arkadego Fiedlera w Poznaniu, ul. Bukowska 24 → Wydział ŻW w Poznaniu OŻW w Bydgoszczy
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Lesznie, ul. Racławicka 3 → Lubuski OŻW
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Powidzu → OŻW w Bydgoszczy
Żandarmeria Wojskowa w Szczecinie
Żandarmeria Wojskowa w Stargardzie Szczecińskim
  • Oddział Żandarmerii Wojskowej w Szczecinie, ul. Piotra Skargi 34
    • Wydział Żandarmerii Wojskowej w Olesznie, ul. Główna 18
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Koszalinie, ul. 4 Marca 1
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Stargardzie Szczecińskim, ul. 11 Listopada 3a
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Świdwinie, ul. Połczyńska 32
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Świnoujściu, ul. Sienkiewicza 4
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Trzebiatowie, ul. Zagórska 16-18
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Wałczu, ul. Wojska Polskiego 76/5
  • Oddział Żandarmerii Wojskowej we Wrocławiu, ul. gen. Hallera 36/38 → Wydział ŻW we Wrocławiu Lubuski OŻW
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Brzegu, ul. Sikorskiego 6
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Kłodzku, ul. Walecznych 59 → Lubuski OŻW
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Opolu, ul. Niemodlińska 88 → Lubuski OŻW
  • Lubuski Oddział Żandarmerii Wojskowej w Żaganiu, ul. Żarska
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Bolesławcu, Aleja Wojska Polskiego 54
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Międzyrzeczu, ul. Wojska Polskiego 17
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Sulechowie, ul. Wojska Polskiego 1
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Świętoszowie, ul. Marszowa 1
    • Wydział Żandarmerii Wojskowej w Wędrzynie
  • Centrum Szkolenia Żandarmerii Wojskowej w Mińsku Mazowieckim, ul. Warszawska 267
  • Oddział Specjalny Żandarmerii Wojskowej w Mińsku Mazowieckim, ul. Warszawska 267
  • Oddział Specjalny Żandarmerii Wojskowej w Warszawie, ul. J. Ostroroga 35
  • Oddział Specjalny Żandarmerii Wojskowej w GliwicachJednostka Wojskowa Agat

Struktura organizacyjna Żandarmerii Wojskowej od 1 lipca 2011 roku[edytuj | edytuj kod]

Poniżej przedstawiona została struktura organizacyjna Żandarmerii Wojskowej obowiązująca od dnia 1 lipca 2011 roku.

Warszawa, ul. J. Ostroroga 35, jeden z budynków ŻW
  • Komenda Główna Żandarmerii Wojskowej w Warszawie, ul. J. Ostroroga 35
  • Oddział Zabezpieczenia Żandarmerii Wojskowej w Warszawie, ul. J. Ostroroga 35
  • Oddział Specjalny Żandarmerii Wojskowej w Warszawie, ul. J. Ostroroga 35
  • Oddział Specjalny Żandarmerii Wojskowej w Mińsku Mazowieckim, ul. Warszawska 267
  • Centrum Szkolenia Żandarmerii Wojskowej w Mińsku Mazowieckim, ul. Warszawska 267
Wspólny patrol żołnierzy Żandarmerii Wojskowej z funkcjonariuszem Policji
  • Mazowiecki Oddział Żandarmerii Wojskowej im. gen. bryg. Franciszka Sznajde w Warszawie, ul. J. Ostroroga 35
    • Wydział Żandarmerii Wojskowej w Lublinie, ul. Kraśnicka 2a
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Białymstoku, ul. Kawaleryjska 70/126
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Dęblinie, ul. Saperów 5
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Przasnyszu, ul. Makowska 1
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Radomiu, ul. Lubelska 150
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Sieradzu, ul. Wojska Polskiego 78
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Tomaszowie Mazowieckim, ul. Piłsudskiego 72
  • Oddział Żandarmerii Wojskowej w Bydgoszczy, ul. Zygmunta Augusta 20a
    • Wydział Żandarmerii Wojskowej w Poznaniu, ul. Bukowska 24
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Grudziądzu, ul. Gen. Józefa Bema 11
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Inowrocławiu, ul. Dworcowa 56
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Powidzu
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Toruniu, ul. Sienkiewicza 35
  • Oddział Żandarmerii Wojskowej w Elblągu, ul. Królewiecka 130
    • Wydział Żandarmerii Wojskowej w Gdyni , Rondo Bitwy pod Oliwą 1
    • Wydział Żandarmerii Wojskowej w Bemowie Piskim
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Bartoszycach, ul. Wojska Polskiego 4
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Braniewie, ul. Sikorskiego 7
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Giżycku, ul. Moniuszki 3
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Malborku, pl. 3 Maja 1a
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Morągu, al. Wojska Polskiego 33
Siedziba Komendy OŻW Żagań
  • Oddział Żandarmerii Wojskowej w Krakowie ul. Głowackiego 11
    • Wydział Żandarmerii Wojskowej w Nowej Dębie, ul. Anieli Krzywoń 1
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Bielsku-Białej, ul. Bardowskiego 5
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Gliwicach, ul. Andersa 47
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Kielcach, ul. Wojska Polskiego 300
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Lublińcu, ul. Sobieskiego 35
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Przemyślu, ul. Okrzei 3
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Rzeszowie, ul. Gen. Langiewicza 4
  • Oddział Żandarmerii Wojskowej w Szczecinie, ul. Piotra Skargi 34
    • Wydział Żandarmerii Wojskowej w Ustce, ul. Komandorska 172
    • Wydział Żandarmerii Wojskowej w Olesznie, ul. Główna 18
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Koszalinie, ul. 4 Marca 1
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Stargardzie Szczecińskim, ul. 11 Listopada 3a
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Świdwinie, ul. Połczyńska 32
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Świnoujściu, ul. Sienkiewicza 4
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Trzebiatowie, ul. Zagórska 17
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Wałczu, ul. Wojska Polskiego 76/5
  • Lubuski Oddział Żandarmerii Wojskowej w Żaganiu, ul. Żarska
    • Wydział Żandarmerii Wojskowej w Wędrzynie
    • Wydział Żandarmerii Wojskowej we Wrocławiu, ul. gen. Hallera 36/38
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Bolesławcu, al. Wojska Polskiego 54
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Sulechowie, ul. Wojska Polskiego 1
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Kłodzku, ul. Walecznych 59
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Opolu, ul. Niemodlińska 88
    • Placówka Żandarmerii Wojskowej w Lesznie, ul. Racławicka 3
  • Centrum Szkolenia Żandarmerii Wojskowej w Mińsku Mazowieckim
    • komendanci
      • płk Krzysztof Gombrych
      • płk Wiesław Chrzanowski
    • zastępcy komendanta
      • ppłk mgr Mirosław Parys Zawiasa – pierwszy zastępca komendanta
      • ppłk Piotr Płonka

Oddziały specjalne[edytuj | edytuj kod]

Symbole Żandarmerii Wojskowej[edytuj | edytuj kod]

Odznaka służbowa ŻW

Znakiem ŻW jest emblemat przedstawiający nałożone na siebie litery "ŻW", umieszczone wewnątrz koła otoczonego wieńcem laurowym. Kropka nad literą "Ż" jest w kształcie czary znicza z płomieniem, wnętrze znaku jest szkarłatne, a płomień znicza żółty.

Żołnierze ŻW noszą szkarłatne berety.

Świętem Żandarmerii Wojskowej jest dzień 13 czerwca[7]. Wielkopolski Oddział ŻW obchodzi swoje święto w dniu 30 września, a Mazowiecki Oddział ŻW w dniu 31 marca.

Działalność ŻW od 1990 roku[edytuj | edytuj kod]

Samochód pancerny Dzik-2 wykorzystywany przez Oddziały specjalne ŻW
Żandarmi oddziałów specjalnych

Przez piętnaście lat zmieniał się też wizerunek żandarma. Aktualnie musi on reagować na nowe zagrożenia w wojsku. Z roku na rok zmniejsza się procent do niedawna dominujących pospolitych przestępstw w jednostkach. Doszły za to nowe, którymi formacja do tej pory się zajmowała sporadycznie, np. narkomania, korupcja. Po 11 września 2001 roku doszło też międzynarodowe zagrożenie światowym terroryzmem.

Egzamin z nowego typu zadań żandarmi wraz z Siłami Zbrojnymi RP zdają między innymi na operacjach w Afganistanie, a przedtem w Iraku. Zagrożenie terroryzmem spowodowało sformowanie w ramach struktury ŻW wyspecjalizowanych jednostek do działań specjalnych o charakterze policyjnym – oddziałów specjalnych w Mińsku Mazowieckim, Warszawie. Dawniej także w Gliwicach. Na bazie gliwickiego OS ŻW sformowano JW Agat.

Obecnie formacja tworzy Wielonarodowy Batalion Policji Wojskowej dla potrzeb NATO, a chętne zgłoszenia innych policji wojskowych do udziału w nim to wyraz aprobaty dla dotychczasowej międzynarodowej współpracy i uznanie przez zagranicznych partnerów wiodącej roli Żandarmerii Wojskowej.

Współpraca z tą instytucją jest doceniana również w Polsce. ŻW trwale współdziała z instytucjami cywilnymi szczebla centralnego i lokalnego, w tym Policją, Strażą Graniczną, Państwową Strażą Pożarną, strażą miejską, Strażą Ochrony Kolei, Służbą Celną, Urzędami Kontroli Skarbowej, Biurem Ochrony Rządu, Agencją Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Centralnym Biurem Antykorupcyjnym i Służbą Kontrwywiadu Wojskowego.

Instytucja kultywuje swoje tradycje, w tym poprzez poparcie dla Szkoły Podstawowej nr 5 w Grudziądzu, której patronem jest ostatni komendant Centrum Szkolenia Żandarmerii Wojskowej II RP, ppłk Stanisław Sitek oraz z Gimnazjum nr 28 w Warszawie im. gen. Franciszka Sznajdego – dowódcy żandarmów w bitwie pod Dębem Wielkiem w czasie powstania listopadowego.

Żandarmeria Wojskowa podchodzi do swoich zadań profesjonalnie. Każda czynność, każde zadanie jest prowadzone w oparciu o prawo. Jak na razie nie ujawniono przypadku korupcji wśród żołnierzy tej policyjnej instytucji SZ RP.

Jawność działań (poza niejawnymi działaniami potrzebnymi żeby skutecznie realizować zadania), ścisłe współdziałanie z dowódcami wszystkich szczebli i bezkompromisowość w wywiązywaniu się z ustawowych zadań to wyróżniki żołnierzy – żandarmów jako integralnej części Sił Zbrojnych RP.

Od 1990 roku jeden żołnierz Żandarmerii Wojskowej użył broni – było to podczas interwencji wobec cywila w Przasnyszu w 2003 roku. Osoba wobec której użyto broni poniosła śmierć na miejscu.

Od 1 stycznia 2009 roku zgodnie z nowelizacją kodeksu postępowania karnego, z wyjątkami, wszystkie przestępstwa czy wykroczenia żołnierzy w czynnej służbie wojskowej popełnione poza terenem jednostki wojskowej lub bez związku ze służbą podlegają właściwości powszechnych organów ścigania (Policja). W związku z powyższym spadła znacząco liczba prowadzonych spraw karnych przez ŻW.

Nieprawidłowości w Żandarmerii Wojskowej[edytuj | edytuj kod]

Żandarmerii Wojskowej skradziono informacje niejawne o OZI ŻW, które miały klauzulę ściśle tajne. Zostały zgromadzone w latach 2003-2011. Dla prac operacyjnych ŻW były jednymi z najważniejszych danych[8].

Mimo determinacji żołnierzy ŻW, instytucja ta nie radzi sobie z wykrywaniem i zwalczaniem korupcji oraz nieprawidłowości finansowych w SZ RP[9].

NIK w dokumencie opisującym kontrolę okresu od 1 stycznia 2008 r. do 30 września 2011 r. oceniła funkcjonowanie Żandarmerii Wojskowej w zakresie jej zadań wynikających z ustawy. Wyniki tej kontroli i zalecenia pokontrolne NIK przekazała Komendantowi Głównemu ŻW[10].

Żandarmeria Wojskowa w składzie wojsk operacyjnych SZ RP[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze Żandarmerii Wojskowej pełnili i pełnią służbę w operacjach w wielu regionach świata. Byli w składzie wysłanych na operację zagraniczną Polskich Kontyngentów Wojskowych w Bośni i Hercegowinie, w Afganistanie i Czadzie[11].

Komendanci Główni Żandarmerii Wojskowej, ich zastępcy oraz szefowie sztabu[edytuj | edytuj kod]

Flaga Komendanta Głównego ŻW

Komendanci Główni Żandarmerii Wojskowej

Zastępcy Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej

  • płk dr Andrzej Stefański
  • płk Stanisław Fołta
  • płk Andrzej Smok
  • płk dr Waldemar Rybak
  • płk Władysław Kot
  • płk / gen. bryg. Krzysztof Busz
  • płk dypl. Jarosław Janczewski (do 14 IV 2011)
  • płk dr Robert Jędrychowski (od 20 IV 2011)

Szefowie sztabu Komendy Głównej Żandarmerii Wojskowej

  • płk dypl. Zbigniew Powęska (do 14 IV 2011)
  • płk dypl. Bronisław Jansohn (od 4 V 2011)

Sprzęt i uzbrojenie Żandarmerii Wojskowej[edytuj | edytuj kod]

Land Rover Defender
AMZ Dzik II
Samochód interwencyjny Škoda Octavia II

Broń biała[edytuj | edytuj kod]

  • Nóż szturmowy Glock 78[12]
  • Nóż szturmowy Glock 81[12]

Broń strzelecka[edytuj | edytuj kod]

Sprzęt ciężki[edytuj | edytuj kod]

Polegli[edytuj | edytuj kod]

Żołnierze Żandarmerii Wojskowej polegli w trakcie wykonywania obowiązków służbowych:

  • kpr. ndt. Krzysztof Sypień z Oddziału Żandarmerii Wojskowej w Krakowie, † 11 VIII 2002 Kraków, pośmiertnie awansowany do stopnia plutonowego
  • st. szer. Grzegorz Bukowski z Oddziału Specjalnego Żandarmerii Wojskowej w Mińsku Mazowieckim, † 15 VI 2010 Afganistan, pośmiertnie awansowany do stopnia kaprala,
  • st. szer. Marcin Pastusiak z Oddziału Specjalnego Żandarmerii Wojskowej w Mińsku Mazowieckim, † 22 I 2011 Afganistan, pośmiertnie awansowany do stopnia sierżanta.

Przypisy

  1. art. 3 ust. 7 Ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej i art. 1 ust. 1 Ustawy z dnia 24 sierpnia 2001 r. o Żandarmerii Wojskowej i wojskowych organach porządkowych
  2. Katedra Polowa: Uroczystość wręczenia dyplomów "Benemerenti" i medali "Milito pro Christo". ordynariat.wp.mil.pl, 9 stycznia 2010.
  3. Sylwia Guzowska, KGŻW: Medal "Milito pro Christo" dla ŻW. polska-zbrojna.pl, 10 stycznia 2010.
  4. Ustawa z dnia 10 czerwca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 113 z dnia 25 czerwca 2010 r., poz. 745).
  5. Zarządzenie Nr 28/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 czerwca 2011 r. zmieniające zarządzenie w sprawie terenowych jednostek organizacyjnych Żandarmerii Wojskowej (Dz. U. MON z 2011 r. Nr 13, poz. 171).
  6. Decyzja Nr 277/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 października 2013 roku w sprawie wsparcia przez Żandarmerię Wojskową ochrony lotnisk wojskowych (Dziennik Urzędowy z dnia 24 października 2013 roku, poz. 272).
  7. Święta Instytucji i Jednostek Wojska Polskiego. na wojsko-polskie.pl
  8. Kompromitacja wojska: żandarmerii skradziono dokumenty z danymi tajnych współpracowników – Najwyższy Czas!
  9. CBA zajmie się korupcją w armii – Wiadomości – polskieradio.pl
  10. NIK o żandarmerii – Najwyższa Izba Kontroli
  11. http://www.zw.wp.mil.pl/pl/1_1273.html
  12. 12,0 12,1 Supernat Paweł. Nóż w służbach mundurowych. „Broń i amunicja”. 01/2010, s. 50-57. Warszawa: Agencja Lotnicza Altair Sp. z o.o.. ISSN 1644-339X. 
  13. 13,0 13,1 13,2 13,3 13,4 13,5 13,6 Uzbrojenie (pol.). [dostęp 2012-05-22].
  14. mjr dr inż. Mirosław Zahor. Z przezroczystym magazynkiem. „Przegląd Sił Zbrojnych”. 01/2007. s. 62. ISSN 1897-158X. 
  15. Remigiusz Wilk. Nowa broń żandarmów. „Raport”. 08/2006, s. 38. Agencja Lotnicza Altair sp. z o.o.. ISSN 1429-270X. 
  16. 16,0 16,1 16,2 16,3 16,4 16,5 16,6 Pojazdy (pol.). www.zw.wp.mil.pl. [dostęp 2012-05-22].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons