Marek Aureliusz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Marek Aureliusz
Marcus Aurelius Glyptothek Munich.jpg
Imiona Marcus Annius Catilius Severus (od 136 r. Marcus Annius Verus)
Panował jako Imperator Caesar Marcus Aurelius Antoninus Augustus
zaliczony w poczet bogów jako Divus Marcus Antoninus Pius
Czas panowania 7 marca 161 r.17 marca 180 r.
Dynastia antonińska
Data urodzin 26 kwietnia 121 r.Rzym
Data śmierci 17 marca 180 r.Vindobona
Moneta
Marcus Aurelius Aureus 167 863499.jpg
Lista cesarzy rzymskich
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Marek Aureliusz Antoninus, Marek Anniusz Aureliusz Werus (Marcus Aurelius Antoninus, Marcus Annius Aurelius Verus; ur. 26 kwietnia 121 w Rzymie, zm. 17 marca 180 w Vindobonie, (ob. Wiedeń) – cesarz rzymski, pisarz i filozof.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodzony w południowej części Rzymu. Jego ojciec, Annius Verus, zmarł, gdy Marek miał 11 lat. Otrzymał staranne, wszechstronne wykształcenie.

Został adoptowany przez swego wuja Antonina Piusa (żona Antonina, Faustyna Starsza, była jego ciotką) 25 lutego 138 roku. W 145 poślubił jego córkę, Faustynę. Podczas 30 lat małżeństwa miał z nią 13 dzieci, z których tylko jeden syn i cztery córki go przeżyły:

Był cesarzem rzymskim od 161 roku i następcą Antonina Piusa. W latach 161-169 sprawował rządy wraz z przybranym bratem, Lucjuszem Werusem. Po jego śmierci panował samodzielnie. Czasy rządów Marka Aureliusza przypadły na okres bardzo trudny: nieustających wojen i klęsk żywiołowych (wylew Tybru, głód, rozruchy uliczne, pożary, plaga szarańczy, epidemia dżumy). Głównymi wrogami Rzymu były wówczas plemiona germańskie i Partowie. Marek Aureliusz zmarł na dżumę w trakcie wyprawy wojennej przeciw Markomanom 17 marca 180 roku w Vindobonie (dzisiejszy Wiedeń).

Marek Aureliusz prowadził skromne, spokojne życie, zgodne z surowymi zasadami stoickimi. Miał głębokie poczucie obowiązku służenia krajowi i obywatelom. Dbał o dobre stosunki z senatem, przeprowadził reformy w dziedzinie administracji i prawa cywilnego.

Za jego panowania miały miejsce liczne prześladowania skierowane przeciwko sektom wczesnochrześcijańskim (montanistom) i negujących porządek rzymski wyznawcom innych bóstw. Same zajścia niejednokrotnie prowokowane były przez sekty. Prześladowania miały nie dopuścić do wojen domowych w i tak osłabionym już państwie.

Po śmierci został ubóstwiony. Pochowano go w Mauzoleum Hadriana.

Filozofia[edytuj | edytuj kod]

Marek Aureliusz jest znanym stoikiem. Nazywany jest filozofem na tronie. Jego dzieło Rozmyślania (taki tytuł przyjął się w tłumaczeniach, oryginał to: Do siebie samego), napisane w grece, przetrwało wieki i nadal jest źródłem inspiracji. Wyłania się zeń obraz władcy jako człowieka skromnego i ze wszech miar umiarkowanego. Ironią wydaje się więc fakt, że jego syn, a jednocześnie następca, Kommodus zapisał się w historii jako władca gwałtowny i okrutny (starożytne plotki głosiły zresztą, że Kommodus nie jest synem Marka Aureliusza, lecz gladiatora).

Poglądy:

  • Uczył panowania nad emocjami. Uważał, iż nie należy dążyć do rozkoszy, sławy czy bogactwa. Spokój powinniśmy odnajdować w pracowitości oraz być życzliwym, choć nieco sceptycznym w stosunku do innych, a także sumiennym w wypełnianiu własnych obowiązków.
  • Świat jest teatrem, ludzie aktorami wyznaczonymi do odegrania skromnej zazwyczaj roli. Nie należy buntować się i lękać się śmierci, która mieści się w naturalnym porządku świata (z fragmentów Jana Tomkowskiego).

Wizerunek[edytuj | edytuj kod]

W Muzeum Kapitolińskim znajduje się jego popiersie z okresu młodości, zaś na placu przed Muzeum stoi pomnik konny cesarza. Ten najlepszy wizerunek cesarza ocalał dzięki złudzeniu późniejszych chrześcijan, że przedstawia cesarza Konstantyna I Wielkiego, który dopiero w 132 lata po śmierci Marka Aureliusza edyktem mediolańskim dał wszystkim mieszkańcom obu części imperium swobodę wyznania.

Postać Marka Aureliusza pojawiła się w filmie Gladiator Ridleya Scotta, w którym zagrał ją Richard Harris. W filmie występują elementy fikcyjne, np. Marek Aureliusz zostaje zamordowany przez swojego syna Kommodusa, chcącego w ten sposób przejąć władzę.

Postać Marka Aureliusza występuje również w powieści Teodora Jeske-Choińskego pt. „Gasnące Słońce”, której akcja rozgrywa się właśnie w czasach panowania tego cesarza.

Poselstwo do Chin[edytuj | edytuj kod]

Chińska Księga Późniejszych Hanów (Houhanshu) zanotowała informację, iż w roku 166 drogą morską przez Ocean Indyjski do kraju Jinan (Annam) przybyło poselstwo króla Andun z Daqin (Rzymu), oferując kość słoniową, rogi nosorożca i szylkret[1]. Imię Andun (安敦) uważa się powszechnie za fonetyczny zapis nazwiska rodowego cesarza Marka Aureliusza (Antoninus), trwają jednak spory, czy było to oficjalne poselstwo rzymskie, czy samodzielna inicjatywa kupców, chcących handlować bez pośredników obecnych na jedwabnym szlaku[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Marka Aureliusza

Przypisy

  1. Raoul McLaughlin: Rome and the Distant East: Trade Routes to the Ancient Lands of Arabia, India and China. London: Continuum International Publishing Group, 2010, s. 134. ISBN 9781847252357.
  2. Lionel Casson: Podróże w starożytnym świecie. Wrocław: Ossolineum, 1981, s. 87. ISBN 83-04-00543-3.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Grimal P., Marek Aureliusz, tłum. A. Łukaszewicz, PIW, Warszawa 1994.
  • Parain Ch., Marek Aureliusz, tłum. J. Rogoziński, Warszawa 1962.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Antoninus Pius
Imperatores Romani.svg Cesarz rzymski
161180
Imperatores Romani.svg Następca
Kommodus