Język osetyjski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ирон æвзаг
Obszar Federacja Rosyjska, Gruzja, Turcja
Liczba mówiących ok. 500 tys.
Ranking (poza pierwszą 100.)
Klasyfikacja genetyczna Języki indoeuropejskie
 Języki indoirańskie
  Języki irańskie
   Północno-wschodnie
    Język osetyjski
Pismo cyrylica
Status oficjalny
język urzędowy Północna Osetia-Alania, Osetia Południowa
Regulowany przez  ?
Kody języka
ISO 639-1 os
ISO 639-2 oss
SIL OSS
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
logo Wikipedii
Wikipedia w języku osetyjskim
WiktionaryPl.svg
W Wikisłowniku: Słownik języka osetyjskiego
Słownik {{{z języka}}}-polski, polsko-osetyjski online

Język osetyjski, osetyński (Ирон æвзаг, Iron ævzag) należy wraz z językiem tackim i tałyskim do podgrupy irańskiej języków indoirańskich, którymi mówi się na Kaukazie. Uważa się, iż jest kontynuacją języka starożytnych Scytów, a ściślej - dialektów zachodnioscytyjskich.

Językiem osetyjskim posługują się Osetyjczycy w leżącej na terenie Federacji Rosyjskiej Republice Północna Osetia - Alania oraz w stanowiącej oficjalnie część Gruzji Osetii Południowej. Ogólna liczba posługujących się tym językiem oceniana jest na ok. 500 tys. osób.

Wyróżnia się dwa główne dialekty: zachodnioosetyjski Digoron oraz wschodnioosetyjski Iron, do którego zalicza się także dialekt Tual, którym posługuje się ludność Osetii Południowej. Osetyjski zachował wiele archaicznych cech, charakterystycznych dla języków irańskich (m.in. zachowanie przypadków), natomiast jego fonetyka jest pod silnym wpływem sąsiednich języków kaukaskich. W słowniku widoczne są silne wpływy języka rosyjskiego.

Początki piśmiennictwa - od XVIII w.. Za najwybitniejszego twórcę posługującego się językiem osetyjskim uważa się tworzącego w drugiej połowie XIX w. Kostę Chetagurowa.

tekst w języku osetyjskim zapisany alfabetem łacińskim
tekst w języku osetyjskim zapisany alfabetem gruzińskim

Do zapisu języka osetyjskiego wykorzystywane mogą być alfabety oparte na alfabecie gruzińskim albo łacińskim. Od 1937 r. oficjalnie używany jest alfabet, oparty na rosyjskiej grażdance:

А, Æ, Б, В, Г, Гъ, Д, Дж, Дз, Ё, Е, Ж, З, И, Й, К, Къ, Л, М, Н, О, П, Пъ, Р, С, Т, Тъ, У, Ф, Х, Хъ, Ц, Цъ, Ч, Чъ, Ш, Щ, Ъ, Ы, Ь, Э, Ю, Я

а, æ, б, в, г, гъ, д, дж, дз, е, ё, з, и, й, к, къ, л, м, н, и, п, пъ, р, с, т, тъ, у, ф, х, хъ, ц, цъ, ч, чъ, ш, щ, ъ, ы, ь, э, ю, я

Charakterystyczną literą w alfabecie osetyjskim jest æ, która nie występuje w żadnym innym alfabecie cyrylickim.

Przykładowy tekst w języku osetyjskim (wiersz Kosty Chetagurowa):

НЫСТУАН
Ныббар мын, кæд-иу дæм мæ зарæг,
Кæуæгау фæкæса, мыййаг, -
Кæй зæрдæ нæ агуры хъарæг,
Уый зараед йæхи фæндиаг!..
Æз дзыллæйæ къаддæр куы дарин,
Куы бафидин искуы мæ хаес,
Уæд афтæ æнкъардæй нæ зарин,
Нæ хъуысид мæ кæуынхъæлæс...

W języku osetyjskim prowadzona jest Osetyjska Wikipedia.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]