Język awestyjski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Aβastāg
Obszar Aryana Vaēǰah (po części pokrywająca się z Chorezmem)
Liczba mówiących martwy
Klasyfikacja genetyczna Języki indoeuropejskie
*Języki indoirańskie
**Języki irańskie
***Języki wschodnioirańskie
****Języki północno-wschodnioirańskie
*****Język awestyjski
Pismo awestyjskie (na bazie alfabetu pahlawi)
Regulowany przez brak oficjalnej regulacji
Kody języka
ISO 639-1 ae
ISO 639-2 ave
ISO 639-3 ave
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
próbka tekstu napisanego w języku awestyjskim

Język awestyjski, język Awestyjęzyk klasyczny używany w starożytnej Persji, w którym został zapisany zbiór prac Zaratustry. Zbiór ten nazywany jest Awestą (od średnioperskiego aβastāg "zalecenie, nakaz"). Należy do rodziny języków indoeuropejskich i jest siostrzanym językiem klasycznego sanskrytu.

W swej obecnej postaci uformował się zasadniczo w czasach Sasanidów, najprawdopodobniej w V w. Dzisiejsza Awesta obejmuje prawdopodobnie zaledwie ułamek literatury zoroastyjczyków istniejącej wcześniej. Awesta sasanidzka została spisana w momencie, gdy język w którym powstała, był już od dawna martwy i używany jedynie przez kapłanów. Ponieważ Zaratustra żył ponad tysiąc lat przed spisaniem najstarszych tekstów Awesty, te przekazywane były najprawdopodobniej ustnie.

Ojczyzną języka awestyjskiego była Aryana Vaēǰah, która przynajmniej częściowo pokrywała się z Chorezmem (choć część uczonych sytuuje ją we wschodnim Iranie).

Słowo z języka awestyjskiego "satem", oznaczające "sto" stanowi nazwę dychotomii języków indoeuropejskich na języki satemowe i kentumowe (satem, kentum).

Dialekty[edytuj | edytuj kod]

Znane dzisiaj teksty awestyjskie różnią się między sobą zarówno pod względem treściowym jak i językowym, stąd wyróżnia się dwa dialekty języka awestyjskiego:

  • dialekt Gāth (najstarszy)
  • dialekt młodszej Awesty

Alfabet[edytuj | edytuj kod]

Awesta została spisana alfabetem utworzonym na podstawie książkowego pisma pahlawijskiego. Jednak w odróżnieniu od wielu alfabetów, używanych do zapisywania języków irańskich w okresie średnioirańskim, a wywodzących się z alfabetu aramejskiego gdzie liczba znaków była ograniczona (alfabet Pahlawi - 19 znaków), alfabet awestyjski został znacznie rozbudowany (czasem tylko za pomocą znaków diakrytycznych) i liczył 49 znaków. Tak jak we wszystkich innych alfabetach pochodzenia semickiego, alfabetem awestyjskim zapisywano od prawej strony do lewej.

Z 49 liter 14 służy do oznaczania samogłosek, a 35 spółgłosek. Nie istnieje skodyfikowana transliteracja, najczęściej stosuje się, na podstawie alfabetu łacińskiego, następującą (choć w literaturze polskiej często część oddaje się rodzimymi np. dwuznak sz zamiast š):

  • samogłoski: a ā e ē ə ə̄o ō å ą i ī u ū
  • spółgłoski: k g γ x xʷ č ǰ t ϑ d δ t̪ p f b w β ŋ ŋʷ ṇ ń n m y v r s z š ṣ̌ ž h ḣ

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]