Jan Łukasiewicz

Jan Łukasiewicz
Jan Łukasiewicz 1935
Data i miejsce urodzenia	21 grudnia 1878 Lwów
Data i miejsce śmierci	13 lutego 1956 Dublin
Zawód	logik, matematyk, filozof

Prof. Jan Łukasiewicz (ur. 21 grudnia 1878 we Lwowie, zm. 13 lutego 1956 w Dublinie) – polski logik, matematyk, filozof, rektor Uniwersytetu Warszawskiego.

Życiorys

Urodził się we Lwowie w polskiej rodzinie inteligenckiej. Ukończył I Gimnazjum we Lwowie, a następnie studia filozoficzne na Uniwersytecie Lwowskim; tutaj też uzyskał w 1902 doktorat. W latach 1902-1905 pracował w Bibliotece Uniwersytetu Lwowskiego. Dalszą edukację popierał w Berlinie i Louvain. Habilitację otrzymał w 1906 na Uniwersytecie Lwowskim.

Minister wyznań religijnych i oświecenia publicznego w rządzie Ignacego Paderewskiego (1919). Profesor Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu w Dublinie (od 1949 roku). Rektor Uniwersytetu Warszawskiego (1922-23). Jeden z twórców polskiej szkoły matematycznej (szkoła lwowsko-warszawska). Podczas okupacji niemieckiej w Polsce uczestniczył w tajnym nauczaniu. Od 1944 na uchodźstwie.

Jego praca O zasadzie sprzeczności u Arystotelesa zapoczątkowała rozwój logiki matematycznej. Autor logiki trójwartościowej, pierwszego nieklasycznego rachunku logicznego, na bazie którego powstały m.in. logika modalna, logika probabilistyczna i logika rozmyta.

Twórca notacji polskiej (1920), podstawy odwrotnej notacji polskiej, sposobu zapisu wyrażeń arytmetycznych szeroko stosowanego w informatyce do dnia dzisiejszego. Świat zna ten wynalazek pod nazwą Odwrotna Notacja Polska (Reverse Polish Notation). Zapis ten pozwala na całkowitą rezygnację z użycia nawiasów w wyrażeniach, jako że jednoznacznie określa kolejność wykonywanych działań. RPN jest używana w niektórych językach programowania (Forth, PostScript), w realizacji programowej arkuszy kalkulacyjnych i kompilatorów języków programowania oraz w kalkulatorach naukowych firmy Hewlett-Packard.

Łukasiewicz zaproponował też podział rozumowań logicznych na dedukcyjne i redukcyjne (zamiast tradycyjnych indukcyjnych), który jednak nie przyjął się szerzej (z pewnymi wyjątkami, np. Józef Maria Bocheński).

Członek-założyciel Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie.

Pisma wybrane

• Logika i metafizyka (red. Jacek Jadacki), Warszawa 1999

Bibliografia

• Kto był kim w II Rzeczypospolitej, pod red. prof. Jacka. M. Majchrowskiego, Warszawa 1994, wyd I

Linki zewnętrzne

• John J. O'Connor; Edmund F. Robertson: Jan Łukasiewicz w MacTutor History of Mathematics archive (ang.)
• Prace Jana Łukasiewicza dostępne w Sieci (Katalog HINT)

Zobacz też

• (27114) Lukasiewicz
• Nagroda Polskiego Towarzystwa Informatycznego im. Jana Łukasiewicza