Stanisław Głąbiński (polityk)

Stanisław Głąbiński
Data i miejsce urodzenia	25 lutego 1862 Skole
Data i miejsce śmierci	14 sierpnia 1941 Charków
Narodowość	polska
Partia	SND, ZLN, SN
Multimedia w Wikimedia Commons

Stanisław Głąbiński (ur. 25 lutego 1862 w Skolem, zm. 14 sierpnia 1941 w sowieckim więzieniu w Charkowie) – polski prawnik, polityk i publicysta, profesor ekonomii politycznej na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie.

Urodził się w rodzinie ziemiańskiej.

Kariera naukowa

• Nauka w gimnazjum w Samborze
• od 1880 studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Lwowskiego
• 1887 – obrona doktoratu
• 1888 – wykłady z zakresu ekonomii społecznej na Uniwersytecie Lwowskim
• 1888 – obrona rozprawy habilitacyjnej. Prace z ekonomii: Pojęcie nauki skarbowej (1889) oraz Reformę waluty w Austrii (1890)
• 1892 – mianowany profesorem nadzwyczajnym, a w 1895 zwyczajnym Uniwersytetu Lwowskiego
• 1889–1890 – dziekan Wydziału Prawa
• 1908–1909 – rektor Uniwersytetu Lwowskiego

Kariera polityczna

• od 1890 – czołowy działacz Narodowej Demokracji. Objął stanowisko redaktora naczelnego Gazety Narodowej. Brał udział w zakładaniu wielu instytucji wyższej użyteczności publicznej w Galicji
• 1902–1918 – poseł do austriackiej Rady Państwa
• od 1904 – poseł w sejmie galicyjskim
• od 1907 – prezes Koła Polskiego
• od 1910 – prezydent połączonych izb poselskich – austriackiej i węgierskiej. Nawiązał bliską współpracę z politykami reprezentującymi Ligę Narodową, przede wszystkim Janem Gwalbertem Pawlikowskim oraz Stanisławem Grabskim
• W styczniu 1911 objął stanowisko ministra kolei w gabinecie premiera Reinharda Bienertha. Pełniąc obowiązki szefa tego resortu, przyczynił się w dużym stopniu do spolonizowania administracji kolejowej na terenie Galicji. W tym samym roku odbył podróż do Pragi, gdzie był orędownikiem sprawy czeskiej, pragnął doprowadzić do tego aby Czesi mogli wejść do większości w parlamencie wiedeńskim
• W październiku 1918 udał się do Warszawy, przyjmując propozycję objęcia teki ministra spraw zagranicznych w rządzie Józefa Świeżyńskiego. Opracował wówczas zasady ordynacji wyborczej do Sejmu Ustawodawczego Odrodzonej Rzeczypospolitej, do którego wybory wyznaczono na 26 stycznia 1919
• 1919 – poseł do Sejmu Ustawodawczego z listy Związku Ludowo-Narodowego (partii reprezentującej Narodową Demokrację)
• Niebawem został prezesem Rady Naczelnej ZL-N oraz przewodniczącym klubu poselskiego tego ugrupowania. Funkcję tę piastował także w Sejmie pierwszej kadencji po wyborach, które odbyły się w listopadzie 1922
• W maju 1923 podpisał w imieniu Związku Ludowo-Narodowego porozumienie z Polskim Stronnictwem Ludowym „Piast” (tzw. pakt lanckoroński), w wyniku którego doszło do powstania centroprawicowego rządu Wincentego Witosa. Głąbiński został w nim wicepremierem oraz ministrem wyznań i oświecenia publicznego
• W 1926 odegrał znaczącą rolę przy tworzeniu drugiego gabinetu Wincentego Witosa z udziałem narodowej i chrześcijańskiej demokracji, Narodowej Partii Robotniczej oraz „Piasta”
• 1928–1935 – senator RP, przewodniczący klubu Stronnictwa Narodowego

II wojna światowa

Na początku września 1939 ewakuował się ze Lwowa wraz z przedstawicielami rządu do Rumunii, skąd po kilku dniach powrócił do Lwowa, gdzie pozostał jego 14-letni syn (również Stanisław – długoletni korespondent zagraniczny PAP).

Aresztowany 18 listopada 1939 w Śniatyniu nad granicą polsko-rumuńską przez NKWD. Przewieziono go do Lwowa, gdzie po przesłuchaniu został osadzony w więzieniu „Brygidki”. Na początku 1940 przewieziono go na moskiewską Łubiankę. Mimo swoich 79 lat skazano go na 8 lat pozbawienia wolności za próbę przekroczenia granicy. Zmarł w więzieniu w Charkowie między 12 lipca a 14 sierpnia 1941. Oficjalną przyczyną zgonu była „niemoc starcza”.

Bibliografia, linki

• Stanisław Głąbiński (syn), W cieniu ojca, Warszawa 2001, KiW, ISBN 83-05-13207-2
• A. Redzik, Wydział Prawa Uniwersytetu Lwowskiego w latach 1939–1945