Jan II Żelazny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Jan II Żelazny
Książę raciborski
Okres panowania od 1380/1382
do 1424
Poprzednik Jan I Raciborski
Następca Wacław II Raciborski
Mikołaj V Karniowski
Książę karniowski
Okres panowania od 1380/1382
do 1385
Poprzednik Jan I Raciborski
Następca Władysław Opolczyk
Książę karniowski
(Drugi raz)
Okres panowania od 1392
do 1424
Poprzednik Władysław Opolczyk
Następca Wacław II Raciborski
Mikołaj V Karniowski
Dane biograficzne
Dynastia Przemyślidzi
Urodziny ok. 1365
Śmierć 1424
Miejsce pochówku Klasztor dominikanek w Raciborzu
Ojciec Jan I Raciborski
Matka Anna Henrykówna żagańska
Żona Helena Korybutówna
Dzieci Wacław II Raciborski
Mikołaj V Karniowski

Jan II Żelazny (Raciborski) (ur. ok. 1365, zm. 1424) – książę raciborski w latach 1380/1382–1424, w latach 1385–1392 zastawił Karniów książętom opolskim, do 1385 i od 1405/1407 w Bruntalu, od 1396 w Pszczynie i Mikołowie.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jan II Żelazny był starszym synem księcia karniowsko-raciborskiego Jana I i księżniczki głogowskiej Anny.

Po śmierci ojca, która nastąpiła pomiędzy 1380 a 1382 Jan II przejął początkowo rządy na całością księstwa przejmując opiekę nad młodszym bratem Mikołajem IV. Dopiero w 1385 w związku z osiągnięciem przez Mikołaja pełnoletności wydzielił mu niewielkie terytorium z Bruntalem jako głównym ośrodkiem władztwa (tereny te odzyskał po bezpotomnej śmierci brata pomiędzy 1405 a 1407). Jednocześnie Jan II będąc w tarapatach finansowych zastawił księciu opolskiemu Władysławowi (odbyło się to za zgodą suwerena króla Czech Wacława IV Luksemburczyka) część ojcowizny z Karniowem i Głubczycami. W 1391 najechał zbrojnie i złupił posiadłości biskupstwa krakowskiego w Małopolsce (klucze lipowiecki i sławkowski). Jako odszkodowanie za spowodowane zniszczenia zmuszony został ustąpić biskupowi Janu Radlicy wsie Imielin, Chełm i Kosztowy.

Jan II całą swoją karierę polityczną związał ze służbą na praskim dworze dynastii Luksemburgów, ściśle współpracując z Wacławem IV, Jodokiem Morawskim i Zygmuntem. Powiązania te dały już owoce w 1397 kiedy to Jan II został mianowany pierwszym komornikiem królestwa czeskiego, a następnie starostą niemodlińskim i kłodzkim.

W 1406, chcąc nie dopuścić do trwałego usadowienia się Piastów cieszyńskich w Oświęcimiu, Jan II stał się inicjatorem morderstwa najstarszego syna Przemysława I Noszaka – również Przemysława. Zabójstwo nie przyniosło jednak spodziewanych profitów, a stało się tylko zarzewiem panującej między dynastiami nienawiści.

Wierna służba Luksemburgom nie przeszkodziła Janowi II wzięcia udziału w 1414 wojnie Polski z zakonem krzyżackim i to po stronie polskiej, co wydaje się o tyle dziwne, że Wacław IV opowiadał się w tym konflikcie (choć ostatecznie pozostał neutralny) raczej po drugiej stronie.

Po wybuchu powstania husyckiego Jan II zdecydowanie wystąpił przeciwko nowemu prądowi religijnemu, składając we Wrocławiu w 1420 hołd lenny Zygmuntowi Luksemburczykowi. Rok później uwięził przejeżdżające przez jego terytorium poselstwo powstańców pragnące zaproponować władcy Polski Władysławowi Jagielle tron czeski, co spowodowało najazd husytów na księstwo raciborskie.

W 1422 Jan II zdołał wykupić od książąt opolskich ziemię karniowsko-głubczycką.

Jan II Żelazny był żonaty od 16 stycznia 1407 z Heleną (zm. po 2 marca 1449), córką Korybuta, pochodząca z bocznej linii Giedyminowiczów. Z małżeństwa tego doczekał się dwóch synów (byli to: Mikołaj V i Wacław II), oraz córki Małgorzaty (wydanej za mąż najpierw za Kazimierza I Oświęcimskiego, potem zaś za Siemowita V mazowieckiego).

Jan II zmarł w 1424 i został pochowany w klasztorze dominikanek w Raciborzu.

Wywód przodków:

4. Mikołaj II Opawski      
    2. Jan I Raciborski
5. Anna raciborska
córka Przemysława raciborskiego
       
      1. Jan II Żelazny
6. Henryk V Żelazny    
    3. Anna żagańska    
7. Anna płocka
córka Wacława płockiego
     
 


Poprzednik
Jan I
POL województwo śląskie II RP COA.svg książę raciborski
1380/1382-1424
do 1385 razem z bratem
POL województwo śląskie II RP COA.svg Następca
Wacław II
Mikołaj V
Poprzednik
Jan I
Książę karniowski
1380/1382-1385
do 1385 razem z bratem
Następca
Władysław Opolczyk
Poprzednik
Władysław Opolczyk
Książę karniowski
1392-1424
Następca
Wacław II
Mikołaj V