Niemodlin
| Niemodlin | |||||
|
|||||
| Państwo |  Polska |
||||
| Województwo |  opolskie |
||||
| Powiat | opolski | ||||
| Gmina | Niemodlin gmina miejsko-wiejska |
||||
| Prawa miejskie | 1283 | ||||
| Burmistrz | Mirosław Stankiewicz | ||||
| Powierzchnia | 13,11 km² | ||||
| Wysokość | 177 m n.p.m. | ||||
| Populacja (2007) • liczba ludności • gęstość |
6828 520,8 os./km² |
||||
| Strefa numeracyjna |
+48 77 | ||||
| Kod pocztowy | 49-100 | ||||
| Tablice rejestracyjne | OPO | ||||
|
Położenie na mapie województwa opolskiego
  Niemodlin
|
|||||
|
Położenie na mapie Polski
 Niemodlin
|
|||||
 50°38′N 17°36′E / 50.633333333333, 17.6Na mapach: 50°38′N 17°36′E / 50.633333333333, 17.6 |
|||||
| TERC (TERYT) |
5162309074 | ||||
|
Urząd miejski
Bohaterów Powstań Śląskich 3749-100 Niemodlin |
|||||
 Hasło Niemodlin w Wikisłowniku |
|||||
| Strona internetowa | |||||
Niemodlin (niem. Falkenberg) – miasto w woj. opolskim, w powiecie opolskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Niemodlin. Historycznie na Górnym Śląsku. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do starego woj. opolskiego.
Według danych z 30 czerwca 2007[1] miasto miało 6828 mieszkańców.
Pierwotna nazwa Niemodlim pochodzi od imienia Niemodlim. Miasto powstało przed rokiem 1228 a prawa miejskie uzyskało w 1283 roku i jest położone nad Ścinawą Niemodlińską, która w okolicach Lewina Brzeskiego wpływa do Nysy Kłodzkiej. Wyjeżdżając z Opola przez Niemodlin można dojechać do Nysy lub dalej do Kłodzka i Kudowy-Zdroju.
Spis treści |
Nazwa [edytuj]
Dnia 28 maja 1260 w łacińskim dokumencie Władysława opolskiego wydanym w Raciborzu miejscowość wymieniona jest jako wieś villa Niemodlim.[2]
W 1295 (lub 1305 - data jest niepewna) w księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) miejscowość wymieniona jest jako Nemodlim alias Falkenberg. Kronika wymienia również miejscowości, które zostały wchłonięte przez miasto Wessele jedną z obecnych dzielnic Niemodlina Wesele, Lypno dzisiejszą dzielnicę Lipno. Stephani villa dzisiejsze Szczepanowice[3].
Nazwy Niemodlin oraz Falkenberg wymienia również w 1896 roku śląski pisarz Konstanty Damrot[4].
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany na przełomie XIX i XX wieku notuje nazwę miasta pod polską nazwą Niemodlin oraz niemiecką Falkenberg[5].
Historia [edytuj]
Sam Niemodlin istniał już prawdopodobnie w X wieku jako osada targowa. Według legendy, św. Wojciech podczas swojej podróży misyjnej zatrzymał się tutaj i zaczął budować kościół (przez miasto przebiegał główny szlak do Pragi i Brna). Najstarsza potwierdzona wzmianka o Niemodlinie pochodzi z 1224 roku. Prawa miejskie zostały nadane przez księcia Kazimierza, w zamian za koszty poniesione przy otaczaniu zamku opolskiego wysokim murem. Miasto w 1313 roku stało się siedzibą księstwa niemodlińskiego i pozostawało nią do 1460 roku. Od 1779 do końca II wojny światowej miasto należało do hrabiów Praschmów. Głównym źródłem utrzymania mieszkańców w czasach feudalnych było rolnictwo oraz leśnictwo. Na początku XIX wieku powstała w mieście fabryka lin oraz browar. Od czasu wojen śląskich do 1945 miasto należało do Prus (od 1871 także do zjednoczonych Niemiec) i nosiło nazwę Falkenberg; w okresie międzywojennym stacjonował tutaj Batalion Wartowniczy Falkenstein (niem. Wach-Bataillon Falkenstein).
Od 1816 do 1945 Niemodlin był siedzibą starostwa (Landkreis Falkenberg O.S.), po którym pozostała m.in. dawna siedziba (obecnie zajęta przez bank). Miasto było również siedzibą powiatu w okresie powojennym w latach 1946-1975. Po reaktywacji powiatów w 1999 roku, ziemie byłego powiatu włączono do powiatu opolskiego oraz częściowo do powiatów nyskiego i brzeskiego.
Zabytki [edytuj]
Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[6]:
- miasto w ramach średniowiecznego założenia, w tym unikatowy wrzecionowaty rynek z zespołem kamieniczek pochodzących głównie z XVIII i XIX w., choć są wśród nich też starsze
- kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, gotycki, z poł. XIII-XIX w. z przekształceniami barokowymi, zbudowany na początku XIII w. (prezbiterium), rozbudowany w wieku XV o nawę i wieżę. Część wyposażenia wewnątrz kościoła (ambona, ołtarze i rzeźby) z XVII i XVIII wieku. Renesansowy dzwon z 1522 roku. * Ogrójec znajduje się w południowej ścianie prezbiterium kościoła z rzeźbami pochodzącymi z XVIII w. Kościół jest siedzibą parafii, wypisany z księgi rejestru
- zespół plebani: plebania, z XV w., 1803 r., organistówka, z poł. XIX w.
- zespół zamkowy, z XIV/XV w., XVI w., XVIII w.: oficyna i zabudowania stajenne, barokowy budynek bramy prowadzący do zamku, most zamkowy, mur z bastejką, park
- zamek wybudowany przez księcia Bolesława Niemodlińskiego około roku 1313 w miejscu drewnianego grodu kasztelańskiego. W XIV i XV wieku wielokrotnie przebudowywany i rozbudowywany. W 1552 roku zniszczony przez pożar. Odbudowa ruszyła dopiero około roku 1573. Około 1740 roku przekształcony w pałac w stylu późnobarokowym. W latach 1869-1873 przebudowany przez architektów z Drezna i Düsseldorfu. Całość założenia utrzymana w stylu renesansowym
- mury obronne, fragmenty w południowej części miasta. Mury wzniesione w XV wieku. Pierwotnie miały dwie bramy: Opolską i Nyską. Znaczną część murów zburzono w 1860 roku. Zachowały się pozostałości ganków strzelniczych, wypisany z księgi rejestru
- arsenał, ul. Bohaterów Powstań Śląskich 7, z XVII w., wypisany z księgi rejestru
- domy, ul. Bohaterów Powstań Śląskich 3, 5, 10, 11, 13, 18, z XVIII w., XIX w., XX w.
- zajazd, obecnie dom mieszkalny, ul. Brzeska 1, z pocz. XIX w., XX w.
- dom, ul. Drzymały 2, z 1600 r., XX w.
- domy, Rynek 1, 2, 3, 10, 11, 18, 20, 21, 23, 34, 39, 41, 43, 45, 46, 47, 48, 49, 50, 53, Rynek / Szewska 1, z poł. XVIII w.-XX w.
inne zabytki:
- dawny ratusz, budynek mieszkalny oznaczony numerem 51. Zbudowany na początku XIX wieku zastąpił stary ratusz istniejący niegdyś w centralnej części rynku. Piwnice zachowały sklepienia kolebkowe
- kuta latarnia z początku XX w. stojąca w miejscu dawnego pręgierza na placu przed kościołem
- zbrojownia z XVII w.
- na skwerze w rynku pomnik św. Floriana pochodzący z XVIII w.
- Kaplica Pustelnika z XVIII w. znajdująca się na terenie Parku w Lipnie, pozostałość po zwierzyńcu i parku krajobrazowym koło Niemodlina
- kapliczka Madonny z Dzieciątkiem w pobliżu Bramy Niemodlińskiej i basenu kąpielowego pochodząca z 1909 r.
- cmentarz żydowski.
-
Zamek w Niemodlinie
-
Gotycki kościół Wniebowzięcia NMP
-
Dawna siedziba starostwa
Sport [edytuj]
W Niemodlinie działa klub sportowy MKS Sokół Niemodlin, założony w 1951 roku pod nazwą Orzeł Niemodlin. W sezonie 2012/2013 piłkarze tego klubu występują w II grupie opolskiej klasy „A”.
Transport [edytuj]
Przez środek miasta przebiega droga krajowa nr 46. Budowy obwodnicy miasta od dłuższego czasu domagają się mieszkańcy Niemodlina. Budowa obwodnicy Niemodlina w ciągu drogi krajowej 46 planowana jest w latach 2012-2014. Warianty realizacji tej inwestycji, wybrany przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad, przewiduje budowę 11,5 kilometra drogi z 4 pasami ruchu i trzema węzłami drogowymi[7][8]. Przez Niemodlin przechodzi linia kolejowa nr 329 (Szydłów- Gracze (Lipowa Śląska). Kursowanie pociągów pasażerskich zawieszono z dniem 1 lutego 1996. Obecnie docierają tu tylko pociągi towarowe wywożące bazalt z kopalni bazaltu w Graczach.
Wspólnoty wyznaniowe [edytuj]
Współpraca międzynarodowa [edytuj]
Miasta partnerskie[10]
Zobacz też [edytuj]
Przypisy
- ↑ Lucyna Nowak, Joanna Stańczyk, Agnieszka Znajewska: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 30 VI 2007 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2006. ISSN 1734-6118. (pol.)
- ↑ Franciszek Kulczycki, "Monumenta mediiaevi historica res gestas Poloniae illustrantia", Tomus IX, Cracoviae, 1886.
- ↑ Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
- ↑ Konstanty Damrot, "Die älteren Ortsnamen Schlesiens, ihre Entstehung und Bedeutung : mit einem Anhange über die schlesisch-polnischen Personennamen : Beiträge zur schlesischen Geschichte und Volkskunde", Verlag von Felix Kasprzyk, Beuthen 1896
- ↑ Niemodlin w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego Tom VII, str.97
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 4.1.2013]. ss. 95-97.
- ↑ PAP: 800 mln na obwodnice Niemodlina i Nysy. Portal Samorzadowy, 06-04-2010. [dostęp 07/04/2010].
- ↑ Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach (środowiskowa) dla obwodnicy miasta Niemodlina w ciągu drogi krajowej nr 46.. [dostęp 2011-02-05].
- ↑ Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 23 stycznia 2013.
- ↑ niemodlin.pl.
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Niemodlin w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich
- Fotogaleria, Historia miasta Niemodlin
|
||||||||||||||
|
||||||||||
|
|||||||||||||
|
||||||||||||||
