Niemodlin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Niemodlin
Herb Flaga
Herb Niemodlina Flaga Niemodlina
Państwo  Polska
Województwo  opolskie
Powiat opolski
Gmina Niemodlin
gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie 1283
Burmistrz Mirosław Stankiewicz
Powierzchnia 13,11 km²
Wysokość 177 m n.p.m.
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

6496
495.4 os./km²
Strefa numeracyjna
+48 77
Kod pocztowy 49-100
Tablice rejestracyjne OPO
Położenie na mapie województwa opolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa opolskiego
Niemodlin
Niemodlin
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Niemodlin
Niemodlin
Ziemia 50°38′N 17°36′E/50,633333 17,600000Na mapach: 50°38′N 17°36′E/50,633333 17,600000
TERC
(TERYT)
5162309074
Urząd miejski
Bohaterów Powstań Śląskich 37
49-100 Niemodlin
Wikisłownik Hasło Niemodlin w Wikisłowniku
Strona internetowa

Niemodlin (niem. Falkenberg) – miasto w woj. opolskim, w powiecie opolskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Niemodlin. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do starego woj. opolskiego. Historycznie na Górnym Śląsku.

Według danych z 31 grudnia 2012 miasto liczy 6496 mieszkańców.[1]

Pierwotna nazwa Niemodlim pochodzi od imienia Niemodlim. Miasto powstało przed rokiem 1224 a prawa miejskie uzyskało w 1283 roku. Jest położone nad Ścinawą Niemodlińską, która w okolicach Lewina Brzeskiego wpływa do Nysy Kłodzkiej.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Dnia 28 maja 1260 w łacińskim dokumencie Władysława opolskiego wydanym w Raciborzu miejscowość wymieniona jest jako wieś villa Niemodlim.[2]

W 1295 (lub 1305 - data jest niepewna) w księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) miejscowość wymieniona jest jako Nemodlim alias Falkenberg. Kronika wymienia również miejscowości, które zostały wchłonięte przez miasto Wessele jedną z obecnych dzielnic Niemodlina Wesele, Lypno dzisiejszą dzielnicę Lipno. Stephani villa dzisiejsze Szczepanowice[3].

Nazwę Niemodlin w książce "Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej" wydanej w Głogówku w 1847 wymienił śląski pisarz Józef Lompa.[4] Nazwy Niemodlin oraz Falkenberg wymienia również w 1896 roku śląski pisarz Konstanty Damrot[5].

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego wydany na przełomie XIX i XX wieku notuje nazwę miasta pod polską nazwą Niemodlin oraz niemiecką Falkenberg[6].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Sam Niemodlin istniał już prawdopodobnie w X wieku jako osada targowa. Według legendy, św. Wojciech podczas swojej podróży misyjnej zatrzymał się tutaj i zaczął budować kościół (przez miasto przebiegał główny szlak do Pragi i Brna). Najstarsza potwierdzona wzmianka o Niemodlinie pochodzi z 1224 roku. Prawa miejskie zostały nadane przez księcia Kazimierza, w zamian za koszty poniesione przy otaczaniu zamku opolskiego wysokim murem. Miasto w 1313 roku stało się siedzibą księstwa niemodlińskiego i pozostawało nią do 1460 roku. Od 1779 do końca II wojny światowej miasto należało do hrabiów Praschmów. Głównym źródłem utrzymania mieszkańców w czasach feudalnych było rolnictwo oraz leśnictwo. Na początku XIX wieku powstała w mieście fabryka lin oraz browar. Od czasu wojen śląskich do 1945 miasto należało do Prus (od 1871 także do zjednoczonych Niemiec) i nosiło nazwę Falkenberg; w okresie międzywojennym stacjonował tutaj Batalion Wartowniczy Falkenstein (niem. Wach-Bataillon Falkenstein).

Od 1816 do 1945 Niemodlin był siedzibą starostwa (Landkreis Falkenberg O.S.), po którym pozostała m.in. dawna siedziba (obecnie zajęta przez bank). Miasto było również siedzibą powiatu w okresie powojennym w latach 1946-1975. Po reaktywacji powiatów w 1999 roku, ziemie byłego powiatu włączono do powiatu opolskiego oraz częściowo do powiatów nyskiego i brzeskiego.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są[7]:

  • miasto w ramach średniowiecznego założenia, w tym unikatowy wrzecionowaty rynek z zespołem kamieniczek pochodzących głównie z XVIII i XIX w., choć są wśród nich też starsze
  • kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny, gotycki, z poł. XIII-XIX w. z przekształceniami barokowymi, zbudowany na początku XIII w. (prezbiterium), rozbudowany w wieku XV o nawę i wieżę. Część wyposażenia wewnątrz kościoła (ambona, ołtarze i rzeźby) z XVII i XVIII wieku. Renesansowy dzwon z 1522 roku. * Ogrójec znajduje się w południowej ścianie prezbiterium kościoła z rzeźbami pochodzącymi z XVIII w. Kościół jest siedzibą parafii, wypisany z księgi rejestru
  • zespół plebani: plebania, z XV w., 1803 r., organistówka, z poł. XIX w.
  • zespół zamkowy, z XIV/XV w., XVI w., XVIII w.: oficyna i zabudowania stajenne, barokowy budynek bramy prowadzący do zamku, most zamkowy, mur z bastejką, park
    • zamek wybudowany przez księcia Bolesława Niemodlińskiego około roku 1313 w miejscu drewnianego grodu kasztelańskiego. W XIV i XV wieku wielokrotnie przebudowywany i rozbudowywany. W 1552 roku zniszczony przez pożar. Odbudowa ruszyła dopiero około roku 1573. Około 1740 roku przekształcony w pałac w stylu późnobarokowym. W latach 1869-1873 przebudowany przez architektów z Drezna i Düsseldorfu. Całość założenia utrzymana w stylu renesansowym
  • mury obronne, fragmenty w południowej części miasta. Mury wzniesione w XV wieku. Pierwotnie miały dwie bramy: Opolską i Nyską. Znaczną część murów zburzono w 1860 roku. Zachowały się pozostałości ganków strzelniczych, wypisany z księgi rejestru
  • arsenał, ul. Bohaterów Powstań Śląskich 7, z XVII w., wypisany z księgi rejestru
  • domy, ul. Bohaterów Powstań Śląskich 3, 5, 10, 11, 13, 18, z XVIII w., XIX w., XX w.
  • zajazd, obecnie dom mieszkalny, ul. Brzeska 1, z pocz. XIX w., XX w.
  • dom, ul. Drzymały 2, z 1600 r., XX w.
  • domy, Rynek 1, 2, 3, 10, 11, 18, 20, 21, 23, 34, 39, 41, 43, 45, 46, 47, 48, 49, 50, 53, Rynek / Szewska 1, z poł. XVIII w.-XX w.

inne zabytki:

  • dawny ratusz, budynek mieszkalny oznaczony numerem 51. Zbudowany na początku XIX wieku zastąpił stary ratusz istniejący niegdyś w centralnej części rynku. Piwnice zachowały sklepienia kolebkowe
  • kuta latarnia z początku XX w. stojąca w miejscu dawnego pręgierza na placu przed kościołem
  • zbrojownia z XVII w.
  • na skwerze w rynku pomnik św. Floriana pochodzący z XVIII w.
  • Kaplica Pustelnika z XVIII w. znajdująca się na terenie Parku w Lipnie, pozostałość po zwierzyńcu i parku krajobrazowym koło Niemodlina
  • kapliczka Madonny z Dzieciątkiem w pobliżu Bramy Niemodlińskiej i basenu kąpielowego pochodząca z 1909 r.
  • cmentarz żydowski.

Sport[edytuj | edytuj kod]

W Niemodlinie działa klub sportowy MKS Sokół Niemodlin, założony w 1951 roku pod nazwą Orzeł Niemodlin. W sezonie 2012/2013 piłkarze tego klubu występują w II grupie opolskiej klasy „A”. W sezonie 2012/2013 zespół awansował do klasy okręgowej OZPN Opole

Transport[edytuj | edytuj kod]

Przez środek miasta przebiega droga krajowa nr 46. Budowy obwodnicy miasta od dłuższego czasu domagają się mieszkańcy Niemodlina. Budowa obwodnicy Niemodlina w ciągu drogi krajowej 46 planowana jest w latach 2012-2014. Warianty realizacji tej inwestycji, wybrany przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad, przewiduje budowę 11,5 kilometra drogi z 4 pasami ruchu i trzema węzłami drogowymi[8][9]. Przez Niemodlin przechodzi linia kolejowa nr 329 (Szydłów- Gracze (Lipowa Śląska). Kursowanie pociągów pasażerskich zawieszono z dniem 1 lutego 1996. Obecnie docierają tu tylko pociągi towarowe wywożące bazalt z kopalni bazaltu w Graczach.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Współpraca międzynarodowa[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie:[11]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Urząd miejski w Niemodlinie (pol.). [dostęp 2013-06-07].
  2. Franciszek Kulczycki, "Monumenta mediiaevi historica res gestas Poloniae illustrantia", Tomus IX, Cracoviae, 1886.
  3. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis online
  4. Józef Lompa, „Krótki rys jeografii Śląska dla nauki początkowej”, Głogówek 1847, str.11.
  5. Konstanty Damrot, "Die älteren Ortsnamen Schlesiens, ihre Entstehung und Bedeutung : mit einem Anhange über die schlesisch-polnischen Personennamen : Beiträge zur schlesischen Geschichte und Volkskunde", Verlag von Felix Kasprzyk, Beuthen 1896
  6. Niemodlin w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego Tom VII, str.97
  7. Rejestr zabytków nieruchomych woj. opolskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 4.1.2013]. s. 95-97.
  8. PAP: 800 mln na obwodnice Niemodlina i Nysy. Portal Samorzadowy, 06-04-2010. [dostęp 07/04/2010].
  9. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach (środowiskowa) dla obwodnicy miasta Niemodlina w ciągu drogi krajowej nr 46.. [dostęp 2011-02-05].
  10. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 23 stycznia 2013.
  11. niemodlin.pl.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]