Marszałek senior

Marszałek senior – w polskim parlamencie jeden z najstarszych wiekiem posłów na Sejm oraz najstarszy wiekiem senator, powołany przez Prezydenta do otwarcia obrad izby nowej kadencji i prowadzenia obrad do czasu wybrania marszałka Sejmu i marszałka Senatu.

Wybór nowego marszałka jest najczęściej pierwszym – po ślubowaniu – tematem, którym zajmują się poszczególne izby nowo wybranego parlamentu, toteż marszałek senior każdej z izb zazwyczaj prowadzi obrady przez pierwszych kilkadziesiąt minut pierwszego posiedzenia.

19 października 2005 na pierwszym posiedzeniu Sejmu V kadencji z przyczyn politycznych (rywalizacja wyborcza kandydatów na prezydenta, Donalda Tuska i Lecha Kaczyńskiego przed II turą wyborów przypadających na 23 października 2005) kluby parlamentarne – Platforma Obywatelska i Prawo i Sprawiedliwość nie były w stanie uzgodnić między sobą kandydata na marszałka Sejmu. W tej sytuacji, na wniosek PiS, poparty przez większość posłów (237 przeciw 215), marszałek senior Józef Zych (PSL) ogłosił przerwę w obradach do 26 października 2005. W następstwie tego marszałek senior pełnił tę funkcję od 19 października 2005 do 26 października 2005, zaś konstytucyjny urząd marszałka Sejmu pozostawał w tym czasie opróżniony. Dopiero 26 października 2005 wybrano nowego marszałka Marka Jurka, któremu marszałek senior przekazał laskę marszałkowską.

Decyzja o wyborze marszałków seniorów jest ogłaszana przez Prezydenta RP i nie przybiera formy aktu urzędowego. Dzień zwołania pierwszych posiedzeń Sejmu i Senatu wyznaczany jest przez Prezydenta RP w formie postanowienia.

Marszałkowie seniorzy III RP

• 2011 (Sejm i Senat – 8 listopada 2011)
  • Sejm VII kadencji: Józef Zych (Polskie Stronnictwo Ludowe)
  • Senat VIII kadencji: Kazimierz Kutz (KWW Kazimierza Kutza)
• 2007 (Sejm i Senat – 5 listopada 2007)
  • Sejm VI kadencji: Zbigniew Religa (Prawo i Sprawiedliwość)
  • Senat VII kadencji: Ryszard Janusz Bender (Prawo i Sprawiedliwość)
• 2005 (Sejm – 19 i 26 października 2005, Senat – 20 października 2005)
  • Sejm V kadencji: Józef Zych (Polskie Stronnictwo Ludowe)
  • Senat VI kadencji: Kazimierz Kutz (Koło Senatorów Niezależnych i Ludowych)
• 2001 (Sejm – 19 października 2001, Senat – 20 października 2001)
  • Sejm IV kadencji: Aleksander Małachowski (Unia Pracy)
  • Senat V kadencji: Andrzej Wielowieyski (Unia Wolności)
• 1997 (Sejm – 20 października 1997, Senat – 21 października 1997)
  • Sejm III kadencji: Józef Kaleta (Sojusz Lewicy Demokratycznej)
  • Senat IV kadencji: Władysław Bartoszewski (Klub Demokratyczny Senatu)
• 1993 (Sejm – 14 października 1993, Senat – 15 października 1993)
  • Sejm II kadencji: Aleksander Małachowski (Unia Pracy)
  • Senat III kadencji: Jan Mulak (Polska Partia Socjalistyczna)
• 1991 (Sejm – 25 listopada 1991, Senat – 26 listopada 1991)
  • Sejm I kadencji: Aleksander Małachowski (Solidarność Pracy)
  • Senat II kadencji: Jan Tomasz Zamoyski (Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe)
• 1989 (Sejm i Senat – 4 lipca 1989)
  • Sejm X kadencji (kontraktowy): Zbigniew Rudnicki (Stronnictwo Demokratyczne)
  • Senat I kadencji: Stanisław Stomma (Obywatelski Klub Parlamentarny)

Marszałkowie seniorzy PRL

• Sejm X kadencji: Zbigniew Rudnicki (Stronnictwo Demokratyczne)
• Sejm IX kadencji: Bogdan Suchodolski (bezpartyjny)
• Sejm VIII kadencji: Jerzy Ziętek (Polska Zjednoczona Partia Robotnicza)
• Sejm VII kadencji: Jarosław Iwaszkiewicz (bezpartyjny)
• Sejm VI kadencji: Jarosław Iwaszkiewicz (bezpartyjny)
• Sejm V kadencji: Jarosław Iwaszkiewicz (bezpartyjny)
• Sejm IV kadencji: Bolesław Drobner (Polska Zjednoczona Partia Robotnicza)
• Sejm III kadencji: Bolesław Drobner (Polska Zjednoczona Partia Robotnicza)
• Sejm II kadencji: Bolesław Drobner (Polska Zjednoczona Partia Robotnicza)
• Sejm I kadencji: Lucjan Rudnicki (Polska Zjednoczona Partia Robotnicza)
• Sejm Ustawodawczy: Franciszek Trąbalski (Polska Partia Socjalistyczna)

Marszałkowie seniorzy II RP

Izba niższa

• Sejm V kadencji: ze względów politycznych posiedzenie otworzył nie najstarszy wiekiem poseł, a płk Stanisław Skwarczyński (OZN)
• Sejm IV kadencji: Lucjan Żeligowski (BBWR)
• Sejm III kadencji: Andrzej Lubomirski (BBWR)
• Sejm II kadencji: Jakub Bojko (BBWR)
• Sejm I kadencji: Kazimierz Brownsford (ZLN)
• Sejm Ustawodawczy (1919-1922): Ferdynand Radziwiłł

Izba wyższa

• Senat V kadencji (1938-1939): Leon Wolf (OZN)
• Senat IV kadencji (1935-1938): Antin Horbaczewśkyj (BBWR)
• Senat III kadencji (1930-1935): Maksymilian Thullie (ChD)
• Senat II kadencji (1928-1930): Bolesław Limanowski z PPS, ze względów politycznych do czasu wyboru prezydium obrady prowadził Maksymilian Thullie (ChD)
• Senat I kadencji (1922-1928): Bolesław Limanowski (PPS)

Sejm Śląski

• Sejm Śląski IV kadencji (1935-1945): Franciszek Urbańczyk (NChZP)
• Sejm Śląski III kadencji (1930-1935): Teofil Różański (NChZP)
• Sejm Śląski II kadencji (1930): Wojciech Korfanty w zastępstwie najstarszego wiekiem Stefana Giebla z ChD
• Sejm Śląski I kadencji (1922-1929): Janina Omańkowska z ChD