Stanisław Stomma

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Stanisław Stomma
Stanisław Stomma
Data i miejsce urodzenia 18 stycznia 1908
Szacuny
Data i miejsce śmierci 21 lipca 2005
Warszawa
Zawód prawnik, publicysta, polityk
Tytuł doktor habilitowany nauk prawnych
Alma Mater Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie
Stanowisko poseł na Sejm PRL II, III, IV, V i VI kadencji (1957–1976), przewodniczący Prymasowskiej Radzie Społecznej (1981–1984), senator I kadencji (1989–1991)
Odznaczenia
Order Orła Białego Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Wielki Orderu Zasługi RFN
Wikicytaty Stanisław Stomma w Wikicytatach

Stanisław Stomma (ur. 18 stycznia 1908 w Szacunach k. Kiejdan, zm. 21 lipca 2005 w Warszawie) – polski prawnik, specjalista w zakresie prawa karnego, publicysta i polityk, poseł na Sejm PRL w latach 1957–1976 (II, III, IV, V i VI kadencji), senator I kadencji. Kawaler Orderu Orła Białego.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Studiował prawo na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie (1928–1932) oraz we Francji (1938–1939). W 1937 uzyskał stopień naukowy doktora, a w 1947 doktora habilitowanego.

Przed wojną pracował w „Głosie Narodu”, wydawanym przez archidiecezję krakowską. Po 1939 twierdził, że ziemie wschodnie, z których pochodził, są dla Polski stracone, a dominacja radziecka jest faktem, który będzie trwał długo. Po wojnie został zatrudniony w Katedrze Prawa Karnego UJ, w 1950 z powodów politycznych usunięto go z tej uczelni. Znalazł się wśród współzałożycieli i objął funkcję redaktora naczelnego (1946–1953) miesięcznika „Znak”. Od 1946 był też członkiem redakcji „Tygodnika Powszechnego”. W 1956 zakładał, a następnie przez wiele lat działał jako członek zwyczajny i honorowy warszawskiego Klubu Inteligencji Katolickiej.

W 1956 powrócił na UJ, rok później został posłem na Sejm PRL. W 1965 wybrany do Sejmu PRL z listy Frontu Jedności Narodu[1]. W 1968 wraz z czterema innymi członkami Koła Poselskiego Znak złożył do prezydium Sejmu interpelację do premiera Józefa Cyrankiewicza w obronie represjonowanych studentów Uniwersytetu Warszawskiego. Był jednym z inicjatorów i architektów polsko-niemieckiego porozumienia i pojednania zgodnie z własnymi poglądami, że w dłuższym czasie nie istnieje fatalizm wrogości, a konflikt obu narodów szkodzi im samym. W 1969 został pierwszym Polakiem oficjalnie przyjętym przez prezydenta RFN, w 1988 otrzymał Krzyż Wielki Orderu Zasługi RFN.

W 1976 jako jedyny z posłów nie głosował za zmianami (wstrzymał się) w Konstytucji (w art. 1. pojawiło się zdanie: Polska Rzeczpospolita Ludowa jest państwem socjalistycznym, art. 2. mówił, że PZPR jest przewodnią siłą polityczną społeczeństwa, a art. 6. głosił, że PRL umacnia przyjaźń i współpracę ze Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich...). Postawa ta oznaczała wykluczenie go z grona kandydatów do Sejmu kolejnej kadencji.

W latach 1981–1984 przewodniczył Prymasowskiej Radzie Społecznej. Był współzałożycielem i przewodniczącym Klubu Myśli Politycznej „Dziekania” (1985–1989). Uczestniczył w obradach Okrągłego Stołu po stronie opozycyjnej. 4 lipca 1989 jako marszałek senior przewodniczył inauguracyjnemu posiedzeniu Senatu I kadencji. Później działał w Forum Prawicy Demokratycznej, Unii Demokratycznej i Unii Wolności.

Uroczystości pogrzebowe Stanisława Stommy odbyły się 27 lipca 2005 w warszawskiej archikatedrze[2]. Został pochowany na cmentarzu leśnym w Laskach.

Ojciec etnologa Ludwika Stommy.

Odznaczenia i wyróżnienia[edytuj | edytuj kod]

Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1964), Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (1969), odznaczeniem Das Grosse Verdienstkrenz (Krzyż Wielki Orderu Zasługi RFN, 1988), Orderem Orła Białego (1994)[3] i tytułem doktora honoris causa UJ (2000).

Przypisy

  1. Obwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 1 czerwca 1965 r. o wynikach wyborów do Sejmu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej przeprowadzonych dnia 30 maja 1965 r. (M.P. z 1965 r. Nr 29, poz. 157).
  2. Stanisław Stomma (1908–2005) – sylwetka i publikacje. kul.pl. [dostęp 2012-08-29].
  3. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 3 maja 1994 r. o nadaniu orderu (M.P. z 1994 r. Nr 35, poz. 294).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]