Zgromadzenie Narodowe (Polska)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Polska
Godło RP
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Polski
Portal Portal Polska
Rozpoczęcie posiedzenia Zgromadzenia Narodowego 4 czerwca 2014
Prezydent Bronisław Komorowski wygłaszający orędzie przed Zgromadzeniem Narodowym, 6 sierpnia 2010

Zgromadzenie Narodowe – organ konstytucyjny składający się z posłów i senatorów obradujących wspólnie. Zgromadzenie Narodowe wywodzi się z II Republiki Francuskiej i zostało potem przejęte, jako instytucja, przez wiele krajów demokratycznych, w tym i Polskę.

Zgromadzeniem Narodowym nie są wspólne posiedzenia Sejmu i Senatu zwoływane w innych przypadkach, np. z okazji wizyt szefów państw czy uczczenia ważnych wydarzeń.

II Rzeczpospolita[edytuj | edytuj kod]

W okresie międzywojennym Zgromadzenie Narodowe zostało ustanowione w konstytucji marcowej z 1921 r. Dokonywało ono wyboru prezydenta Rzeczypospolitej (bezwzględną większością głosów) i przyjmowało od niego przysięgę. Ponadto artykuł 125 Konstytucji przewidywał, że co 25 lat Konstytucja ma być poddana rewizji przez Zgromadzenie Narodowe.

Instytucja Zgromadzenia Narodowego została następnie zniesiona przez konstytucję kwietniową z 1935 r., osłabiającą władzę parlamentu na rzecz władzy wykonawczej, zamieniono ZN na Zgromadzenie Elektorów.

Posiedzenia Zgromadzenia Narodowego II Rzeczypospolitej[edytuj | edytuj kod]

  1. 9 grudnia 1922 – w celu dokonania wyboru prezydenta RP[1]
  2. 11 grudnia 1922 – w celu odebrania przysięgi od prezydenta RP Gabriela Narutowicza[1]
  3. 20 grudnia 1922 – w celu dokonania wyboru prezydenta RP i odebrania przysięgi od Stanisława Wojciechowskiego[2]
  4. 31 maja 1926 – w celu dokonania wyboru prezydenta RP (wybrano Józefa Piłsudskiego, który jednak wyboru nie przyjął)[3]
  5. 1 czerwca 1926 – w celu dokonania wyboru prezydenta RP[4]
  6. 4 czerwca 1926 – Zamek Królewski w Warszawie – w celu odebrania przysięgi od prezydenta RP Ignacego Mościckiego[4]
  7. 8 maja 1933 – Gmach Sejmu – w celu dokonania wyboru prezydenta RP[5]
  8. 9 maja 1933 – Zamek Królewski w Warszawie – w celu odebrania przysięgi od prezydenta RP Ignacego Mościckiego (druga kadencja)[6]

III Rzeczpospolita[edytuj | edytuj kod]

Obrady Zgromadzenia Narodowego zwołuje marszałek Sejmu w drodze postanowienia. Obradom Zgromadzenia Narodowego przewodniczy marszałek Sejmu, a w jego zastępstwie marszałek Senatu. Parlamentarzyści podczas posiedzenia Zgromadzenia Narodowego są sobie równi (brak rozróżnienia na posłów i senatorów). Zgromadzenie nie ma określonego harmonogramu posiedzeń, działa jednak na podstawie uchwalonego przez siebie regulaminu; jest zwoływane jedynie do wypełnienia którejś z kompetencji określonych w Konstytucji (art. 114 ust. 1 Konstytucji):

  • przyjęcia przysięgi prezydenckiej (art. 130 Konstytucji),
  • uznania trwałej niezdolności prezydenta do sprawowania urzędu ze względu na stan zdrowia (głosami 2/3 ustawowej liczby parlamentarzystów – art. 131 ust. 2 pkt 4 Konstytucji),
  • postawienia prezydenta RP w stan oskarżenia przed Trybunałem Stanu (wniosek 140 członków Zgromadzenia, do podjęcia uchwały głosami 2/3 ustawowej liczby członków ZN, tj. 374 głosów – art. 145 ust. 2 Konstytucji),
  • wysłuchania orędzia prezydenta RP skierowanego do Zgromadzenia Narodowego (art. 140 Konstytucji), bez możliwości debaty.
  • uchwalenia regulaminu Zgromadzenia Narodowego (art. 114 ust. 2 Konstytucji) (zwykłą większością głosów, w obecności co najmniej połowy członków, o ile własną uchwałą nie zmienią trybu)

Wszystkie obecne kompetencje, poza uchwalaniem regulaminu Zgromadzenia Narodowego, dotyczą urzędu Prezydenta RP, jednak w latach 19921997 Zgromadzenie Narodowe miało dodatkowo kompetencję uchwalenia Konstytucji.

Wprowadzone ponownie do polskiego systemu organów władzy w 1989 r., Zgromadzenie Narodowe dokonało w dniu 19 lipca 1989 r. wyboru jedynego prezydenta PRL.

Obsługę techniczną i kancelaryjną Zgromadzenia Narodowego zapewnia Kancelaria Sejmu.

Posiedzenia Zgromadzenia Narodowego od 1989[edytuj | edytuj kod]

  1. 19 lipca 1989 – w celu dokonania wyboru prezydenta PRL[7] i odebrania od niego przysięgi (jedynym kandydatem był Wojciech Jaruzelski)
  2. 22 grudnia 1990 – w celu stwierdzenia ważności wyboru prezydenta RP[8] i odebrania przysięgi od prezydenta RP Lecha Wałęsy
  3. 23 kwietnia 1992 – w celu uchwalenia ustawy konstytucyjnej
  4. 17 października 1992 – w celu uchwalenia ustawy konstytucyjnej
  5. 22 września 1994 – w celu uchwalenia regulaminu Zgromadzenia Narodowego
  6. 23 grudnia 1995 – w celu odebrania przysięgi od prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego
  7. 19 stycznia 1996 – w celu zmiany regulaminu Zgromadzenia Narodowego
  8. 2 kwietnia 1997 – w celu uchwalenia Konstytucji RP
  9. 6 grudnia 2000 – w celu uchwalenia nowego regulaminu Zgromadzenia Narodowego
  10. 23 grudnia 2000 – w celu odebrania przysięgi od prezydenta RP Aleksandra Kwaśniewskiego
  11. 23 grudnia 2005 – w celu odebrania przysięgi od prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego
  12. 6 sierpnia 2010 – w celu odebrania przysięgi od prezydenta RP Bronisława Komorowskiego
  13. 29 maja 2014 – w celu uchwalenia regulaminu Zgromadzenia Narodowego
  14. 4 czerwca 2014 – w celu wysłuchania orędzia Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 Protokuł przekazania władzy przez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego Prezydentowi Rzeczypospolitej Gabrjelowi Narutowiczowi. „Dziennik Ustaw”, 1922-12-15. [dostęp 2012-12-11]. 
  2. Protokuł przekazania władzy przez Marszałka Sejmu Macieja Rataja Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej Stanisławowi Wojciechowskiemu. „Dziennik Ustaw”, 1922-12-21. [dostęp 2012-12-11]. 
  3. Daria Nałęcz, Tomasz Nałęcz: Andrzej Chojnowski, Piotr Wróbel: Prezydenci i premierzy Drugiej Rzeczypospolitej. Wrocław, Warszawa, Kraków: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wydawnictwo, 1992, s. 248-249.
  4. 4,0 4,1 Protokół przekazania władzy przez Marszałka Sejmu Macieja Rataja Prezydentowi Rzeczypospolitej Ignacemu Mościckiemu. „Dziennik Ustaw”, 1926-06-04. [dostęp 2012-12-11]. 
  5. Protokół z posiedzenia Zgromadzenia Narodowego dla wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej w Warszawie z dnia 8 maja 1933 r. „Monitor Polski”, 1933-05-09. [dostęp 2012-12-11]. 
  6. Protokół Zgromadzenia Narodowego dnia 9 maja 1933 r. „Monitor Polski”, 1933-05-09. [dostęp 2012-12-11]. 
  7. Uchwała Zgromadzenia Narodowego z dnia 19 lipca 1989 r. w sprawie wyboru Prezydenta Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. „Monitor Polski”, 1989-07-19. [dostęp 2012-12-11]. 
  8. Uchwała Zgromadzenia Narodowego z dnia 22 grudnia 1990 r. w sprawie stwierdzenia ważności wyboru Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. „Monitor Polski”, 1990-12-22. [dostęp 2012-12-11]. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]