Okręty podwodne projektu 658

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Okręty podwodne projektu 658
Submarine Hotel II class.jpg
Rodzaj okrętu SSBN
Kraj budowy ZSRR
Zbudowane 8
Wejście do służby:
• pierwsza jednostka

1958
Wyrzutnie torpedowe:
• dziobowe
• rufowe

4 x 533 mm
4 x 400 mm
Wyrzutnie rakietowe 3 x SLBM
Uzbrojenie 3 pociski balistyczne
Prędkość:
• w zanurzeniu

26 węzłów
Wyporność:
• na powierzchni 4080 t
• w zanurzeniu 5242 t
Długość 114 m
Szerokość 9,2 m
Napęd 2 reaktory jądrowe chłodzone wodą, wytwarzające parę dla 2 turbin parowych, 2 śruby
Załoga 104 oficerów i marynarzy
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Okręty podwodne projektu 658 - (w kodzie NATO typ Hotel) radzieckie, później rosyjskie okręty podwodne z napędem jądrowym wyposażone w rakietowe pociski balistyczne. Pierwsza jednostka typu weszła do służby w 1960 roku.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Prace nad projektem pierwszych radzieckich jądrowych okrętów podwodnych wyposażonych w pociski balistyczne rozpoczęły się w 1956 roku. Prowadziło je biuro konstrukcyjne CKB-18 w oparciu o konstrukcję jednostek projektu 627. Zespół pod kierunkiem S.N. Kowaliowa przygotował projekt techniczny w pierwszym kwartale 1957 roku. Budowę pierwszego okrętu rozpoczęto w stoczni nr 402 w Siewierodwińsku 17 października 1958 roku.

Pierwszy z ośmiu okrętów projektu: K-19, został zwodowany 11 października 1959 roku. Przy przeprowadzaniu prób stoczniowych nastąpiła awaria jednego z reaktorów. Następnie, w trakcie rejsu próbnego w sierpniu 1960 roku, okręt miał przeciek w trakcie głębokiego zanurzenia. Te zdarzenia opóźniły czas przyjęcia okrętu do służby, co ostatecznie nastąpiło 12 listopada 1960 roku.

Konstrukcja[edytuj | edytuj kod]

Okręty podwodne projektu 658 były jednostkami dwukadłubowymi, o dużej dzielności morskiej, niezbędnej do prawidłowego startu rakiet balistycznych R-13. Duży kiosk mieścił trzy wyrzutnie rakiet. Kadłub był podzielony grodziami wodoszczelnymi na 10 przedziałów. W dziobowym znajdowały się wyrzutnie torped i torpedy zapasowe. Dwa reaktory jądrowe mieściły się w przedziale szóstym.

Głównym uzbrojeniem okrętów projektu 658 były trzy wyrzutnie pocisków balistycznych R-13 (w kodzie NATO SS-N-4 Sark) o możliwości startu wyłącznie w położeniu nawodnym. Do samoobrony służyły cztery wyrzutnie torped kal. 533 mm, umieszczone na dziobie, oraz cztery wyrzutnie kal. 400 mm, rozmieszczone po dwie na dziobie i rufie okrętów.

Modyfikacje[edytuj | edytuj kod]

Ponieważ wystrzeliwanie rakiet w położeniu nawodnym narażało okręty na wykrycie i zniszczenie przez wrogie siły ZOP, w 1963 roku wprowadzono do uzbrojenia pocisk balistyczny R-21 (w kodzie NATO SS-N-5 Serb). Zdecydowano o przezbrojeniu okrętów projektu 658 w te rakiety, co wiązało się z poważną modernizacją jednostek i zmianą oznaczenia na projekt 658M (na Zachodzie znane jako Hotel II). Przezbrojenie wszystkich ośmiu okrętów nastąpiło w latach 1963 - 1970.

W związku z opracowaniem nowej generacji pocisków balistycznych R-29 o powiększonym zasięgu, w 1965 roku biuro projektowe CKB-18 zaproponowało przebudowanie jednego z okrętów projektu 658 (o oznaczeniu alfanumerycznym K-145) na eksperymentalnego nosiciela międzykontynentalnych rakiet balistycznych projektu 701. Okręt został przebudowany przez stocznię w Siewierodwińsku w latach 1965 -1970. W kodzie NATO otrzymał oznaczenie Hotel III. W grudniu 1971 roku nastąpił pierwszy udany start rakiety R-29 z wyrzutni okrętu. Podczas jednej z kolejnych prób w marcu 1972 roku doszło do eksplozji paliwa rakietowego w jednej z wyrzutni. Usuwanie szkód trwało do sierpnia 1972 roku. Później nadal prowadzono próby z nowym typem rakiet, zakończone przyjęciem R-29 na uzbrojenie radzieckiej Marynarki wojennej. K-145 powrócił do służby liniowej w grudniu 1976 roku, a pozostałych okrętów projektu 658 nie przezbrojono w nowy typ rakiet.

Dwa okręty projektu 658: K-55 i K-178 przebudowano na początku lat 70. XX wieku na torpedowe okręty podwodne (nazwane projektem 658T), w 1977 roku ponownie modernizując je jako okręty łączności (nazwa projektu 658U).

Okręty[edytuj | edytuj kod]

  • K-19 - położenie stępki 17 października 1958, wodowanie 11 października 1959, wejście do służby 12 listopada 1960. Całą służbę pływał w składzie Floty Północnej. W 1961 roku na K-19 nastąpiła awaria siłowni jądrowej, w wyniku której ośmiu członków załogi zmarło a 23 odniosło poważne obrażenia na skutek choroby popromiennej. Po tej katastrofie do okrętu przylgnęło nieoficjalne miano Hiroszima. Wymiana uszkodzonego reaktora trwała do 1964 roku. 15 listopada 1969 roku zderzył się na Morzu Barentsa z amerykańskim okrętem podwodnym "Gato" (SSN-615) typu Permit. 24 lutego 1972 roku na pokładzie przebywającego w zanurzeniu około 1300 km na północny wschód od wybrzeży Nowej Fundlandii K-19 wybuchł pożar. Po trwającej ponad miesiąc akcji ratunkowej prowadzonej przez radziecką flotę, okręt udało się uratować, jednak życie utraciło 28 marynarzy[1]. W 1979 roku zmieniono oznaczenie jednostki na KS-19. Wycofany z linii w 1991 roku.
  • K-33 - położenie stępki 9 lutego 1959, wodowanie 6 sierpnia 1960, wejście do służby we Flocie Północnej 24 grudnia 1960. Od 1977 pod nazwą K-54. Wycofany ze służby przed 1990 rokiem.
  • K-55 - położenie stępki 5 sierpnia 1959, wodowanie 18 września 1960, wejście do służby 27 grudnia 1960. W 1968 roku przydzielony do Floty Pacyfiku, przepłynął na Ocean Spokojny drogą pod powierzchnią pokrytego lodem Oceanu Arktycznego. W latach 70. przebudowany na okręt torpedowy, potem okręt łączności. Wycofany ze służby 14 marca 1989 roku.
  • K-40 - rozpoczęcie budowy 6 grudnia 1969, wodowanie 18 czerwca 1961, wcielenie do Floty Północnej 27 grudnia 1961. Wycofany 12 października 1986 roku.
  • K-16 - położenie stępki 5 maja 1960, wodowanie 31 lipca 1961, w służbie od 28 grudnia 1961. Skreślony z listy Floty Północnej w 1989 roku, złomowany w latach 1990 - 1991.
  • K-145 - rozpoczęcie budowy 21 stycznia 1961, wodowanie 30 maja 1962, przyjęcie do służby 28 października 1962. W 1966 roku przebudowany na okręt doświadczalny według projektu 701 (Hotel III). Przebudowa polegała na wydłużeniu kadłuba i powiększeniu kiosku, który mieścił sześć wyrzutni startowych dla rakiet R-29. W trakcie prób startu rakiet doszło w marcu 1972 roku do wybuchu rakiety przy otwartej wyrzutni w położeniu nawodnym. Usuwanie szkód trwało do sierpnia 1972 roku. Po zakończeniu prób w 1976 roku okręt powrócił do służby operacyjnej. Wycofano go z linii w 1989 roku i złomowano siedem lat później.
  • K-149 - położenie stępki 12 kwietnia 1961, wodowanie 20 lipca 1962, wejście do linii 27 października 1962. Od 1969 roku pod nazwą "Ukrainskij Konsomolec", po 1990 roku jako KS-149 przesunięty do rezerwy.
  • K-178 - położenie stępki 11 września 1961, wodowanie 23 września 1962, w służbie od 8 grudnia 1962. W 1963 roku przesunięty z Floty Północnej do Floty Pacyfiku, jako pierwszy okręt WMF (wraz z okrętem podwodnym K-115 projektu 627) przebył drogę na Ocean Spokojny pod lodami Arktyki. W latach 70. przebudowany na torpedowy okręt podwodny a następnie okręt łączności, został wycofany ze służby w 1990 roku i w latach 1997 - 1998 złomowany.

Przypisy

  1. FAS [dostęp 21 września 2009]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Radziemski, "Hiroszima" i jej siostry. Historia atomowych okrętów podwodnych projektu 658 w: Okręty Wojenne nr 6/2003, ISSN 1231-014X