Wybuch

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Schemat eksplozji (na górze) i implozji (na dole)
Wybuchy podczas Miramar Air Show w okolicach San Diego
Wystrzał z pancernika USS Iowa (BB-61). Woda obrazuje falę uderzeniową.

Wybuch – w mowie potocznej – gwałtowne wydzielenie w jednym miejscu dużych ilości energii. Wybuchowi towarzyszy zwykle nagły wzrost temperatury i wzrost ciśnienia. Wybuch powoduje powstanie fali uderzeniowej. W zależności od prędkości rozchodzenia się tej fali oraz mechanizmu wybuchu rozróżnia się deflagrację (zwaną inaczej wybuchem właściwym), eksplozję i detonację.

Większość materiałów wybuchowych działa na skutek gwałtownej, egzotermicznej reakcji chemicznej. Wzrost ciśnienia w otoczeniu wybuchu może wynikać z czterech przyczyn:

  • powstaniu dużych ilości gazowych produktów reakcji chemicznej, która spowodowała wybuch
  • powstaniu dużych ilości gazów w reakcjach wtórnych
  • rozprężeniu się gazów, które wcześniej występowały w strefie wybuchu pod wpływem gwałtownego wzrostu temperatury (grzmot burzowy i wybuch jądrowy)
  • parowaniu i sublimacji cieczy i ciał stałych w strefie wybuchu.

Systematyka wybuchów[edytuj | edytuj kod]

  • Deflagracja (inaczej wybuch właściwy) – ma miejsce gdy szybkość rozchodzenia się fali uderzeniowej nie przekracza 400 m/s.
  • Eksplozja – ma miejsce gdy szybkość rozchodzenia się fali uderzeniowej przekroczyła 400 m/s, ale nie była to najwyższa możliwa wartość dla danego materiału wybuchowego.
  • Detonacja – ma miejsce gdy szybkość rozchodzenia się fali uderzeniowej przekroczyła 400 m/s i jednocześnie osiągnęła maksymalną możliwą wartość dla materiału wybuchowego w danych warunkach (zależnych od masy MW jego kształtu, gęstości, otoczenia np. woda, itp.)

W przypadku gdy nie ma możliwości sprawdzenia czy wybuch nastąpił z maksymalną możliwą prędkością używa się raczej określenia "eksplozja" niż "detonacja".

Przykłady[edytuj | edytuj kod]

  • spalanie prochu czarnego:
    • na wolnej przestrzeni zachodzi dość gwałtownie ale bez powstania fali uderzeniowej – nie można tego nazwać wybuchem
    • w zamkniętej przestrzeni zachodzi gwałtownie, ale z prędkością poniżej 400 m/s – jest to wybuch właściwy
  • spalanie amonitu gdy zachodzi:
    • z prędkością 4000 m/s, czyli maksymalną dla tego materiału – jest to detonacja
    • z prędkością poniżej 4000 m/s ale powyżej 400 m/s – jest to eksplozja
    • z prędkością poniżej 400 m/s – jest to wybuch właściwy
  • rozkład nitrogliceryny pod wpływem iskry elektrycznej lub wstrząsu gdy zachodzi z prędkością:
    • 8000 m/s – detonacja
    • poniżej 8000 m/s do 400m/s – eksplozja
    • poniżej 400 m/s – wybuch właściwy
  • nitrogliceryna rozlana ostrożnie na wolnej przestrzeni i podpalona płomieniem – spala się bez powstawania fali uderzeniowej – nie jest to nawet wybuch właściwy.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]