Orientacja seksualna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Orientacja seksualna – trwały emocjonalny, romantyczny i seksualny pociąg do osób określonej płci. Orientacja seksualna rozciąga się na kontinuum, od wyłącznego heteroseksualizmu do wyłącznego homoseksualizmu[1].

Rozbieżności w definicjach orientacji seksualnej są przyczyną zamieszania pojęciowego[2]. Różnice w definiowaniu i pomiarze sięgają lat 60. XIX wieku, kiedy naukowcy po raz pierwszy szerzej zainteresowali się orientacjami seksualnymi[3].

Wyróżnia się 3 orientacje seksualne:

  1. heteroseksualizm – pociąg do osób przeciwnej płci.
  2. homoseksualizm – pociąg do osób tej samej płci.
  3. biseksualizm – pociąg do osób obu płci[1].

Możliwy jest również brak orientacji seksualnej – aseksualizm. Według badań przeprowadzonych na populacji Wielkiej Brytanii aseksualizm jest deklarowany przez około 1% społeczeństwa[4].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Australia[edytuj | edytuj kod]

2001–2002

Australijskie badanie 10 173 mężczyzn i 9134 kobiet w wieku od 16 do 59 lat pokazało, że 97,4% mężczyzn i 97,7% kobiet deklarowało się jako osoby heteroseksualne, 1,6% mężczyzn i 0.8% kobiet jako osoby homoseksualne, 0,9% mężczyzn i 1,4% kobiet jako osoby biseksualne. 91,4% mężczyzn i 84,4% kobiet miało wyłącznie heteroseksualny pociąg i heteroseksualne doświadczenie. Częściowy pociąg do osób tej samej płci i homoseksualne doświadczenie miało 8,6% mężczyzn i 15,1% kobiet[5].

2005–2006

Z Australian Longitudinal Study of Health and Relationships na próbie 8205 osób w wieku powyżej 16 lat wynika, że 98% kobiet i 97,7% mężczyzn miało orientację heteroseksualną, 0.6% kobiet i 1% mężczyzn homoseksualną, a 1,2% kobiet i mężczyzn biseksualną. Pociąg do osób tej samej płci odczuwało 0,2% kobiet i 0,6% mężczyzn, a do obu płci 8,8% kobiet i 3,3% mężczyzn. Doświadczenie homoseksualne miało 7% kobiet i 6% mężczyzn[6].

Kanada[edytuj | edytuj kod]

2003

Canadian Community Health Survey na próbie ponad 135 000 Kanadyjczyków wykazało, że wśród osób dorosłych 1% z nich deklarowało orientację homoseksualną (1,3% mężczyzn i 0,7% kobiet), a 0,7% biseksualną (0,6% mężczyzn i 0,9% kobiet)[7].

2005

Z Canadian Community Health Survey wynika, że 1,1% dorosłych miało orientację homoseksualną, a 0,8% biseksualną[8].

Norwegia[edytuj | edytuj kod]

2008

Z Survey of Living Conditions na próbie 6465 Norwegów w wieku powyżej 16 lat wynika, że 98,9% mężczyzn i 98,3% kobiet określiło siebie jako osoby heteroseksualne, 0,6% mężczyzn i 0,7% kobiet jako osoby homoseksualne, 0,2% mężczyzn i 0,8% kobiet jako osoby biseksualne, a 0,3% mężczyzn i 0,2% kobiet było niepewnych swojej orientacji seksualnej. 97,8% mężczyzn i 95,9% kobiet czuło pociąg wyłącznie do osób płci przeciwnej, 0,8% kobiet i mężczyzn miało pociąg wyłącznie do osób tej samej płci, 0,7% mężczyzn i 1,4% kobiet odczuwało pociąg do obu płci, a 0,7% mężczyzn i 2% kobiet nie odczuwało żadnego pociągu[9].

Nowa Zelandia[edytuj | edytuj kod]

2003–2004

New Zealand Mental Health Survey na próbie 12 992 Nowozelandczyków w wieku powyżej 16 lat wykazało, że 98% osób deklarowało orientację heteroseksualną, 0,8% homoseksualną, 0,6% biseksualną, 0,3% jakąś inną, a 0,1% było niepewnych swojej orientacji seksualnej. 3,2% osób odpowiedziało, że miało tylko doświadczenie seksualne z osobą tej samej płci, a 1,9% miało zarówno doświadczenie homoseksualne, jak i było w związku z osobą tej samej płci[10].

Szwajcaria[edytuj | edytuj kod]

1995–1996

Z badania przeprowadzonego na grupie 4283 młodych Szwajcarów w wieku od 16 do 20 lat wynika, że 95% dziewczyn i 96,5% chłopców określiło siebie jako osoby głównie heteroseksualne, 1,4% dziewczyn i 1,7% chłopców jako osoby głównie homoseksualne lub biseksualne, a 3,6% dziewczyn i 2,1% chłopców było niepewnych swojej orientacji seksualnej. 2% dziewczyn i 2,9% chłopców odczuwało pociąg do swojej płci, 0,4% dziewczyn i 0,5% chłopców miało homoseksualne fantazje, 0,3% dziewczyn i 0,5% chłopców miało związek homoseksualny. A 1,5% dziewczyn i 2,5% chłopców miało kontakt seksualny z osobą tej samej płci[11].

USA[edytuj | edytuj kod]

1986–1987

Badanie na grupie 34 706 amerykańskich uczniów w wieku od 12 do 18 lat wykazało, że ogólnie 10,7% z nich było niepewnych swojej orientacji seksualnej, 88.2% określiło się jako osoby głównie (najbardziej lub całkowicie) heteroseksualne, 0,7% jako osoby biseksualne, a 0,4% jako osoby głównie homoseksualne. Jeśli wykluczyć uczniów, którzy byli niepewni swojej orientacji seksualnej, to 98,7% nastolatków określiło się jako osoby głównie heteroseksualne, 0,9% jako osoby biseksualne i 0,4% jako osoby głównie homoseksualne. Ogólnie 4,5% nastolatków doświadczyło głównie pociągu do własnej płci, a w przypadku 18-latków – 6,4% z nich. Homoseksualne fantazje miało 2,6% uczniów, 1% z nich wykazało zachowania homoseksualne, a 0,4% miało związek homoseksualny. 25,9% dwunastolatków miało wątpliwości co do swojej orientacji seksualnej, dla 13-latków ta liczba wyniosła 17,4%, dla kolejnych roczników następująco: 14 lat – 12,2%, 15 lat – 7%, 16 lat – 5,4%, 17 lat – 5%, 18 lat – 8,9%. Wyniki badania wskazują na to, że na rozwijanie się identyfikacji seksualnej podczas okresu dojrzewania miały wpływ czynniki demograficzne i doświadczenie seksualne[12].

1990

Badanie 663 dorosłych mężczyzn wykazało, że 3,7% z nich miało orientację homo- lub biseksualną[13].

1992

National Health and Social Life Survey na próbie 3432 dorosłych Amerykanów wykazało, że 96,9% mężczyzn i 98,6% kobiet deklarowało się jako osoby heteroseksualne, 2% mężczyzn i 0,9% kobiet jako osoby homoseksualne, 0,8% mężczyzn i 0,5% kobiet jako osoby biseksualne. Pociąg wyłącznie do osób płci przeciwnej odczuwało 93,8% mężczyzn i 95,6% kobiet, pociąg najczęściej do osób płci przeciwnej czuło 2,6% mężczyzn i 2,7% kobiet, 0,6% mężczyzn i 0,8% kobiet miało pociąg do obu płci. Pociąg najczęściej do osób tej samej płci odczuwało 0,7% mężczyzn i 0,6% kobiet, a pociąg wyłącznie do osób tej samej płci miało 2,4% mężczyzn i 0,3% kobiet. Co najmniej jeden kontakt homoseksualny miało 9% mężczyzn i 4% kobiet[14].

2001–2006

Badanie w stanie Massachusetts pokazało, że 97,1% dorosłych deklarowało się jako osoby heteroseksualne, 1,9% jako osoby homoseksualne i 1% jako osoby biseksualne[15].

2004–2005

National Epidemiologic Survey on Alcohol and Related Conditions na próbie 34 653 dorosłych Amerykanów pokazało, że 98% kobiet i 98,1% mężczyzn deklarowało się jako osoby heteroseksualne, 1,1% mężczyzn i 0,7% kobiet jako osoby homoseksualne, 0,4% mężczyzn i 0,8% kobiet jako osoby biseksualne, a 0,4% mężczyzn i 0,5% kobiet było niepewnych swojej orientacji seksualnej. Około 6% Amerykanów w różnym stopniu odczuwało pociąg do osób ich własnej płci, a 4% miało co najmniej jeden kontakt homoseksualny[16].

2006–2008

National Survey of Family Growth, w którym udział wzięło kilka tysięcy osób w wieku od 18 do 44 lat wykazało, że 93,7% kobiet i 95,7% mężczyzn deklarowało orientację heteroseksualną, 1,1% kobiet i 1,7% mężczyzn homoseksualną, 3,5% kobiet i 1,1% mężczyzn biseksualną, 0,6% kobiet i 0,2% mężczyzn jakąś inną, 1,1% kobiet i 1,3% mężczyzn żadną. 83,3% kobiet i 93,5% mężczyzn miało pociąg wyłącznie do osób płci przeciwnej, 11,9% kobiet i 3,7% mężczyzn czuło pociąg najczęściej do osób płci przeciwnej, 2,8% kobiet i 0,5% mężczyzn odczuwało pociąg w równym stopniu do osób obu płci, 0,6% kobiet i 0,7% mężczyzn czuło pociąg najczęściej do osób tej samej płci, 0,8% kobiet i 1,2% mężczyzn miało pociąg wyłącznie do osób tej samej płci, a 0,7% kobiet i 0,4% mężczyzn było niepewnych swojego pociągu[17].

2008

General Social Survey pokazało, że 1,7% dorosłych miało orientację homoseksualną, a 1,1% biseksualną[8].

2009

Z California Health Interview Survey wynika, że 1,8% dorosłych określiło się jako osoby homoseksualne, a 1,4% jako osoby biseksualne[8].

National Survey of Sexual Health and Behavior wykazało, że 2,5% osób dorosłych deklarowało orientację homoseksualną, a 3,1% biseksualną[8].

2011

Williams Institute oszacował populację homoseksualną na 1,7%, a biseksualną na 1,8%[8].

Wielka Brytania[edytuj | edytuj kod]

2009–2010

Integrated Household Survey na próbie ponad 200 tysięcy Brytyjczyków w wieku powyżej 16 lat, którym zadano pytanie o orientację seksualną pokazało, że 94,2% miało orientację heteroseksualną (94% mężczyzn i 94,5% kobiet), 0,9% homoseksualną (1,3% mężczyzn i 0,6% kobiet), a 0,5% biseksualną (0,3% mężczyzn i 0,6% kobiet)[18].

2010–2011

Integrated Household Survey na próbie ponad 200 tysięcy Brytyjczyków w wieku powyżej 16 lat, którym zadano pytanie o orientację seksualną pokazało, że 94% miało orientację heteroseksualną (93,6% mężczyzn i 94,3% kobiet), 1% homoseksualną (1,3% mężczyzn i 0,6% kobiet,) a 0,5% biseksualną (0,4% mężczyzn i 0,6% kobiet)[18].

Przyczyny rozwoju[edytuj | edytuj kod]

Oświadczenie Amerykańskiego Towarzystwa Psychologicznego z 2008 roku:

Nie ma wśród naukowców konsensusu, co do dokładnych przyczyn rozwijania się u jednostki orientacji heteroseksualnej, biseksualnej, gejowskiej czy lesbijskiej. Pomimo licznych badań, które poszukiwały możliwych genetycznych, hormonalnych, rozwojowych, społecznych i kulturowych wpływów na seksualną orientację, nie pojawiły się żadne odkrycia, które pozwoliłyby naukowcom na wniosek mówiący, że seksualna orientacja jest determinowana przez jakikolwiek szczególny czynnik czy czynniki. Wielu uważa, że zarówno natura, jak i wychowanie wspólnie odgrywają skomplikowane role; większość osób doświadcza niewielkiego lub żadnego wyboru dotyczącego ich orientacji seksualnej[1].

Orientacja seksualna a kwestia wyboru[edytuj | edytuj kod]

Z badania 190 lesbijek z 1987 roku wynika, że około 63% z nich stwierdziło, że są lesbijkami, dlatego, że preferują kobiety seksualnie, emocjonalnie, intelektualnie i w związkach oraz dlatego, że doświadczają spełnienia z kobietami. 20% lesbijek odpowiedziało, że są homoseksualne, bo nie miało innej możliwości i uważa, że ich homoseksualizm nie jest kwestią wyboru. A 11% stwierdziło, że nie wie, dlaczego są lesbijkami[19].

Badanie z 1996 na próbie 72 osób homoseksualnych wykazało, że 15% gejów i 10% lesbijek odpowiedziało, że nie miało żadnego wyboru, co do ich orientacji seksualnej, 67% gejów i 59% lesbijek odpowiedziało, że miało częściowy wybór, co do ich orientacji seksualnej, a 18% gejów i 31% lesbijek odpowiedziało, że miało pełen wybór, co do ich orientacji seksualnej[20].

W 1997 roku na łamach czasopisma "Psychology of Women Quarterly" zostało opublikowano badanie 90 kobiet, z którego wynika, że 58% kobiet w związkach lesbijskich i 1/3 kobiet w związkach heteroseksualnych wybrała sobie orientację seksualną[21].

Z badań z lat: 1998, 2009 i 2010, w których łącznie wzięło udział 3068 osób nieheteroseksualnych wynika, że 12–20% gejów, 30–32% lesbijek, 33–62% biseksualnych mężczyzn i 55–75% biseksualnych kobiet odpowiedziało, że w różnym stopniu miało wybór swojej orientacji seksualnej[22][23][24].

Trwałość i zmiana orientacji seksualnej[edytuj | edytuj kod]

W 2012 roku na łamach "Archives of Sexual Behavior" zostało opublikowane badanie dotyczące trwałości i zmiany orientacji seksualnej na przestrzeni 10 lat. W próbie 2560 osób kobiety stanowiły 54%, średnia wieku badanych wynosiła około 47 lat, 97,42% badanych zadeklarowało początkowo orientację heteroseksualną, 1,25% homoseksualną i 1,33% biseksualną. Po 10 latach 2,15% z 2560 uczestników badania odpowiedziało, że zmieniło orientację seksualną. Zmiana nastąpiła u:

  • 1,36% heteroseksualnych kobiet,
  • 63,63% homoseksualnych kobiet,
  • 64,71% biseksualnych kobiet,
  • 0,78% heteroseksualnych mężczyzn,
  • 9,52% homoseksualnych mężczyzn,
  • 47,06% biseksualnych mężczyzn[25].

Heteroseksualizm okazał się najbardziej trwałą orientacją seksualną zarówno u mężczyzn, jak i u kobiet. Kobiecy homoseksualizm okazał się nietrwały, a męski trwały. Natomiast najmniej trwały u obu płci okazał się biseksualizm[25].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 American Psychological Association: Answers to your questions: For a better understanding of sexual orientation and homosexuality. 2008. [dostęp 2012–01–14].
  2. MG. Shively, C. Jones, JP. De Cecco. Research on sexual orientation: definitions and methods. „Journal of Homosexuality”. 9 (2-3), s. 127-36, 1983-1984. PMID 6376622. 
  3. RL. Sell. Defining and measuring sexual orientation: a review. „Archives of Sexual Behavior”. 26 (6), s. 643-58, grudzień 1997. PMID 9415799. 
  4. LA. Brotto, G. Knudson, J. Inskip, K. Rhodes i inni. Asexuality: a mixed-methods approach.. „Arch Sex Behav”. 39 (3), s. 599-618, Jun 2010. doi:10.1007/s10508-008-9434-x. PMID 19082703. 
  5. Smith et al. Sex in Australia: Sexual identity, sexual attraction and sexual experience among a representative sample of adults. „Australian and New Zealand Journal of Public Health”. 27 (2), s. 138–45, 2003. doi:10.1111/j.1467-842X.2003.tb00801.x. PMID 14696704. 
  6. Australian Longitudinal Study of Health and Relationships. La Trobe University, 2009. [dostęp 2012–05–23].
  7. Canadian Community Health Survey. Statistics Canada, 2004–06–15. [dostęp 2012–05–23].
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 Gary J. Gates: How many people are lesbian, gay, bisexual, and transgender?. Williams Institute, 2011. [dostęp 2012–05–23].
  9. Elisabeth Gulløy, Tor Morten Normann: Sexual identity and living conditions. Statistics Norway, 2010. [dostęp 2012–05–23].
  10. Wells JE, McGee MA, Beautrais AL. Multiple Aspects of Sexual Orientation: Prevalence and Sociodemographic Correlates in a New Zealand National Survey. „Archives of Sexual Behavior”. 40 (1), s. 155–68, 2011. doi:10.1007/s10508-010-9636-x. PMID 20567892. 
  11. Narring F, Stronski Huwiler SM, Michaud PA. Prevalence and dimensions of sexual orientation in Swiss adolescents: a cross-sectional survey of 16 to 20-year-old students. „Acta Paediatrica”. 92 (2), s. 233–9, 2003. doi:10.1111/j.1651-2227.2003.tb00532.x. PMID 12710652. 
  12. Remafedi et al. Demography of Sexual Orientation in Adolescents. „Pediatrics”. 89 (4 Pt 2), s. 714–21, 1992. PMID 1557267. [dostęp 2012–05–23]. 
  13. Harry J. A Probability Sample of Gay Males. „Journal of Homosexuality”. 19 (1), s. 89–104, 1990. doi:10.1300/J082v19n01_05. PMID 2341713. 
  14. Edward O. Laumann, John H. Gagnon, Robert T. Michael, Stuart Michaels: The Social Organization of Sexuality: Sexual Practices in the United States. Chicago: University of Chicago Press, 1994, s. 283–320. ISBN 0-226-46957-3.
  15. Conron KJ, Mimiaga MJ, Landers SJ: A Health Profile of Massachusetts Adults by Sexual Orientation Identity: Results from the 2001-2006 Behavioral Risk Factor Surveillance System Surveys. mass.gov, 2008. [dostęp 2012–05–23].
  16. McCabe et al. Sexual orientation, substance use behaviors and substance dependence in the United States. „Addiction”. 104 (8), s. 1333–45, 2009. doi:10.1111/j.1360-0443.2009.02596.x. PMID 19438839. 
  17. Chandra et al: Sexual behavior, sexual attraction, and sexual identity in the United States: Data from the 2006–2008 National Survey of Family Growth. National Center for Health Statistics, 2011. [dostęp 2012–05–23].
  18. 18,0 18,1 Integrated Household Survey April 2010 to March 2011 : Experimental Statistics. Office for National Statistics, 2011–09–28. [dostęp 2012–05–23].
  19. Chapman BE, Brannock JC. Proposed model of lesbian identity development: an empirical examination. „Journal of Homosexuality”. 14 (3–4), s. 69–80, 1987. doi:10.1300/J082v14n03_05. PMID 3429848. 
  20. Vera Whisman: Queer by choice: lesbians, gay men, and the politics of identity. New York: Routledge, 1996. ISBN 0-415-91014-5.
  21. Rosenbluth S. Is Sexual Orientation a Matter of Choice?. „Psychology of Women Quarterly”. 21 (4), s. 595–610, 1997. doi:10.1111/j.1471-6402.1997.tb00133.x. 
  22. Herek et al. Correlates of Internalized Homophobia in a Community Sample of Lesbians and Gay Men. „Journal of the Gay and Lesbian Medical Association”. 2 (1), s. 17–25, 1998. [dostęp 2010–02–28]. 
  23. Herek GM, Gillis JR, Cogan JC. Internalized Stigma Among Sexual Minority Adults: Insights From a Social Psychological Perspective. „Journal of Counseling Psychology”. 56 (1), s. 32–43, 2009. doi:10.1037/a0014672. 
  24. Herek et al. Demographic, Psychological, and Social Characteristics of Self-Identified Lesbian, Gay, and Bisexual Adults in a US Probability Sample. „Sexuality Research and Social Policy”. 7 (3), s. 176–200, 2010. doi:10.1007/s13178-010-0017-y. PMID 20835383. PMC:2927737. 
  25. 25,0 25,1 Mock SE, Eibach RP. Stability and Change in Sexual Orientation Identity Over a 10-Year Period in Adulthood. „Archives of Sexual Behavior”. 41 (3), s. 641–8, 2012. doi:10.1007/s10508-011-9761-1. PMID 21584828.