Homofobia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
"Bóg nienawidzi pedałów" – członek Kościoła WBC (Westboro Baptist Church of Topeka) podczas demonstracji w USA

Homofobia – lęk przed homoseksualizmem i homoseksualistami, awersja, nieufność, nienawiść i wrogość do nich (pobudzana przez epidemię HIV/AIDS, która pierwotnie zaatakowała tę społeczność) oraz ich dyskryminacja[1][2][3][4][5][6][7].

Termin "homofobia" został wprowadzony do dyskursu naukowego przez psychologa i aktywistę gejowskiego George’a Weinberga w 1972 w książce Society and the Healthy Homosexual[8][9], stając się ważnym narzędziem dla działaczy LG, ich zwolenników i sojuszników[10]. W 1969 roku został użyty przez amerykański tygodnik "Time"[11]. W rozumieniu Weinberga, homofobia to irracjonalny lęk o podłożu socjalnym i religijnym[12].

Wbrew twierdzeniom organizacji LGBT[13][14] i niektórych polityków lewicy[15][16], homofobia nie jest uznawana za chorobę, bo nie jest klasyfikowana jako zaburzenie psychiczne ani przez Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne[17], ani przez Światową Organizację Zdrowia[18].

Gejowski aktywista Warren J. Blumenfeld[19] zdefiniował homofobię jako przekonanie, że heteroseksualizm powinien być jedyną akceptowaną orientacją seksualną oraz jako strach i nienawiść do osób, które pociąga ta sama płeć[20].

18 stycznia 2006 Parlament Europejski w swojej rezolucji zdefiniował homofobię jako "nieuzasadniony lęk i niechęć wobec homoseksualizmu oraz osób homoseksualnych, biseksualnych i transseksualnych, oparte na uprzedzeniach podobnie jak rasizm, ksenofobia, antysemityzm i seksizm"[21].

Niektórzy badacze proponują zastąpienie terminu "homofobia" słowem "homouprzedzenie"[22].

Homofobia nie jest rozpoznaniem psychiatrycznym, jednakże niektórzy psycholodzy i psychiatrzy postulują dodanie jej do klasyfikacji DSM[23][9][24].

James Gardner dla celów terapeutycznych przyjął popularny podział fobii na trzy zasadnicze klasy: agorafobię, fobie specyficzne i fobie socjalne (ang. social phobia) i umieścił homofobię w grupie fobii specyficznych w klasie fobii związanych z wczesnym doświadczeniem, emocją i uczuciem lub wrażeniem[25].

Kontrowersje znaczeniowe[edytuj | edytuj kod]

Amerykańska organizacja NARTH zajmująca się leczeniem homoseksualizmu[26] stwierdziła, że termin "homofobia" jest często używany nieodpowiednio, na opisanie każdej osoby, która sprzeciwia się zachowaniom homoseksualnym opierając się na moralnych, psychologicznych czy medycznych podstawach[27]. Jednocześnie niektóre główne edukacyjne i społeczne organizacje amerykańskie kwestionują działalność NARTH, jako niezgodną z wiedzą medyczną[28].

Niektórzy[29][30][31] badacze uważają, że termin homofobia jest nadużywany, ponieważ rzadko u osób krytycznie nastawionych występuje fobia[30]. Zaproponowano wiele zamienników – homonegatywizm, heteroseksizm[30][32] czy uprzedzenie względem homoseksualistów[29].

Brytyjski filozof[31] Roger Scruton uważa, że próba legalizacji pojęcia homofobii i penalizacji takich zachowań[33] podjęta we Włoszech prowdzi do ogrniczenia wolności wypowiedzi i wolności mysli w sposób zbyt dowolny, mogącego wprowadzić powszechny lęk do formułowania opinii na temat homoseksualności. Zdaniem Scrutona podejrzenie o homofobię, oznacza koniec kariery, zwłaszca dla pracowników naukowych.”

W grudniu 2012 roku agencja prasowa Associated Press zrezygnowała z używania terminu "homofobia" w kontekście politycznym, gdyż słowo fobia kojarzy się z zaburzeniem psychicznym[34]

Psychologia o homofobii[edytuj | edytuj kod]

Jak wykazują badania psychologiczne, ryzyko wystąpienia homofobii zwiększa się wraz z wysokimi wynikami na skali F (faszyzm) osobowości autorytarnej[35]. Wyróżniono następujące korelaty homofobii (na podstawie badań Hereka z 1984 i 1991 oraz Kite z 1991)[36]:

  • osoby homofobiczne z reguły nie poznały nigdy osobiście jawnego geja lub lesbijki,
  • są bardziej skłonne do przyjmowania konserwatywnych ideologii religijnych oraz naturalnych ról płciowych,
  • to częściej osoby starsze i gorzej wykształcone.

Homofobia jako zaburzenie lękowe[edytuj | edytuj kod]

Weinberg pod nazwą homofobia opisał obsesyjny lęk przed zetknięciem się z osobami homoseksualnymi, lęk przed własnym homoseksualizmem oraz byciem skategoryzowanym jako osoba homoseksualna. Jego zdaniem homofobia w takim rozumieniu stanowi partykularny rodzaj fobii izolowanej na równi z innymi fobiami[8]. To jednak nie przełożyło się na ujęcie homofobii w przeszłych i aktualnych klasyfikacjach chorób i zaburzeń (ICD-10 i DSM-IV)[37].

Homofobia zinternalizowana[edytuj | edytuj kod]

Homofobia zinternalizowana – negatywny stosunek do własnego homoseksualizmu[38].

Przyczyny homofobii[edytuj | edytuj kod]

Prof. Gregory M. Herek w swoim artykule z 1986 rozwodzi się nad teoriami o przyczynach homofobii. Podaje, że przyczyną homofobii jest strach przed własnym ukrytym homoseksualizmem albo niepewność własnej męskości lub kobiecości. Taka odpowiedź należy do najbardziej popularnych. Inna teoria mówi, że homofobia bierze się z niewiedzy[39].

Geny[edytuj | edytuj kod]

Z badań nad bliźniakami wynika, że na homofobię mają większy wpływ geny niż środowisko. Ponadto bardziej homofobiczne są osoby płci męskiej niż żeńskiej oraz osoby heteroseksualne niż nieheteroseksualne[40][41].

Religia[edytuj | edytuj kod]

W USA niechęć względem równouprawnienia gejów żywią ugrupowania chrześcijańskich fundamentalistów[42]. W przypadku Kościoła katolickiego, od czasów Soboru Watykańskiego II wzmocniona zostaje pierwotnie istniejące rozróżnienie grzechu i grzesznika[43]. Zgodnie z tą koncepcją osoba homoseksualna nie posiada tożsamości homoseksualnej[44], może liczyć na akceptację, jeżeli wyrzeknie się "czynów homoseksualnych", wymagających bezwzględnego potępienia[45]. Jednocześnie w kościołach protestanckich i anglikańskim następuje systematyczne odchodzenie od konserwatywnego stanowiska wobec seksualności człowieka. Bywa to powodem poważnych sporów teologicznych i możliwością schizmy w tych kościołach między kościołami z krajów rozwijających się i krajów rozwiniętych[46].

M. in. chrześcijaństwo i islam krytykują homoseksualizm[47]. Pismo Św. zarówno w Starym jak i Nowym Testamencie bezpośrednio piętnuje homoseksualizm[48].

Inni autorzy wskazują na istnienie korelacji pomiędzy przejawianiem różnorodnych uprzedzeń, w tym także dotyczących orientacji seksualnej, a pewnymi typami postaw religijnych (fundamentalizm, wewnętrzna orientacja religijna), przy czym wyznanie ma odgrywać rolę drugorzędną. Z kolei inne typy religijności, takie jak zewnętrzna i poszukująca orientacja religijna, powiązane są z niższym poziomem uprzedzeń lub w ogóle nie wykazują związku z uprzedzeniami[49][50].

Strach przed odrzuceniem[edytuj | edytuj kod]

Niektórzy teoretycy, np. Judith Butler[51], rozważają możliwość wpływu na homofobię strachu ludzi przed byciem postrzeganymi jako osoby homo- lub biseksualne. Zwolennicy tej teorii wskazują, że wyrażanie homofobicznych emocji i poglądów może nie tylko służyć ekspresji sądów o osobach LGBT, ale również być czynną próbą zdystansowania się od tej kategorii ludzi i przypisywanego jej statusu społecznego. Zachowując się w sposób homofobiczny dana osoba utwierdza swoją rolę jako reprezentant/ka heteroseksualności, zabezpieczając się zarazem przed byciem postrzeżonym – i w konsekwencji naznaczonym i traktowanym – przez resztę grupy jako osoba homo- bądź biseksualna[52].

Dwubiegunowe postrzeganie społeczeństwa (dobrzy "my" i źli "oni"), rodzi możliwość bardzo poważnych zaburzeń koegzystencji społecznej: od werbalnej deprecjacji osób skategoryzowanych jako "oni", "obcy", "inni" do ich fizycznej eksterminacji (np. III Rzesza)[53].

W 1996 roku zostało opublikowane badanie dotyczące związku homofobii z homoseksualnym podnieceniem. 64 heteroseksualnych mężczyzn podzielono, według wyników testu na homofobię, na dwie grupy: homofobiczną i niehomofobiczną. Pierwsza składała się z 35, a druga z 29 mężczyzn. Test na agresję nie wykazał różnicy między grupami, więc hipoteza mówiąca o tym, że homofoby są agresywni nie została potwierdzona. Uczestników poddano badaniu pletyzmografem prąciowym. Obie grupy wykazały podniecenie seksualne podczas oglądania seksu heteroseksualnego i lesbijskiego. Gejowski seks nie podniecił 20% homofobicznych mężczyzn, 26% z nich podniecił umiarkowanie, a 54% z nich zdecydowanie. W przypadku niehomofobicznych mężczyzn, wyniki prezentowały się odpowiednio: 66%, 10% i 24%. W obu grupach podniecenie seksualne podczas oglądania seksu lesbijskiego i heteroseksualnego było wyższe niż podczas oglądania pornografii gejowskiej. Autorzy przedstawili dwa wyjaśnienia, dlaczego seks gejów podniecił więcej homofobicznych mężczyzn niż niehomofobicznych. Pierwsze to pochodząca z psychoanalizy koncepcja ukrytego homoseksualizmu. Drugie wyjaśnienie to rola lęku, gdyż wykazano, że lęk może powodować podniecenie seksualne i erekcję. Oznaczałoby to, że reakcja homofobów na gejowskie bodźce seksualne wynika z zagrożenia, a nie z podniecenia. Głównym problemem, jaki zanotowali autorzy badania, było zdefiniowanie homofobii i jej pomiar[54].

Badanie, które ukazało się w czasopiśmie naukowym Journal of Research in Personality w 2006 roku wykazało, że obronna forma homofobii wynika z ukrytej niechęci, a nie z ukrytego homoseksualizmu[55].

Stereotypy i fałszywe mniemania[edytuj | edytuj kod]

Anonimowe homofobiczne hasła na drzwiach Arcigay (włoskiej organizacji LGBT), Włochy, Grosseto.

Badania psychologiczne pokazują[56], że postawy homofobiczne najbardziej rozpowszechnione są wśród osób, które nie znają osobiście żadnego geja lub lesbijki. Jednocześnie, osobista znajomość z przedstawicielami mniejszości seksualnych zmniejsza poziom niechęci względem nich. Z tego względu psychologowie są zdania, iż homofobia spowodowana jest stereotypami i błędnymi mniemaniami dotyczącymi homoseksualizmu, np. fałszywym[57] przekonaniem, że łączy się on z pedofilią[58] lub że wirus HIV powiązany jest wyłącznie z homoseksualizmem i biseksualizmem[59][60]. Kojarzenie AIDS wyłącznie z homoseksualizmem jest błędem, który daje złudne poczucie bezpieczeństwa heteroseksualnej populacji[61].

Niektóre podręczniki "przygotowania do życia w rodzinie" zaliczają homoseksualizm do dewiacji seksualnych lub opisują go w rozdziałach "zaburzeń i patologii", a zachowania seksualne jak seks oralny, analny i masturbację ujmują jako potencjalnie szkodliwe dla dalszego rozwoju jednostki[62]. Ujmowanie problematyki homoseksualizmu w kategoriach dewiacji, mylenie homoseksualizmu z pedofilią zdarza się również w podręcznikach akademickich[63].

W Stanach Zjednoczonych główne organizacje profesjonalne psychologów i edukatorów podkreślają, że zasadniczym narzędziem zwalczania aktów nienawiści i homofobii jest edukacja społeczeństwa i zbudowanie właściwego charakteru szkolnictwa, gdzie kwestie seksualności są naukowo i obiektywnie przekazywane wychowankom i uczniom. Organizacje takie, jak APA (American Psychologist Association) oraz NASP (National Association of School Psychologist) podkreślają, że bardzo ważna jest ochrona mniejszości seksualnych przed atakami nienawiści i przemocy powodowanej homofobią, np. poprzez wprowadzenie prawnego zakazu mowy nienawiści. Prawdziwe, potwierdzone naukowo, informacje o ludzkiej seksualności, w tym homoseksualizmu są szczególnie ważne dla młodych ludzi, którzy dopiero odkrywają swoją seksualność[64][65]. Celom tym służy szeroko zakrojona akcja koalicji[66] pracowników ochrony zdrowia, organizacji rządowych i społecznych w propagowaniu reformy szkolnictwa i systemu prawnego w celu stworzenia szkolnictwa opartego na bezpiecznym i tolerancyjnym środowisku wychowywania młodego pokolenia obywateli[67][68].

Skutki homofobii[edytuj | edytuj kod]

Postawy homofobiczne mają znaczący wpływ na sytuację społeczną mniejszości seksualnych, a także na polityczną debatę wokół ich praw obywatelskich. Niektóre aspekty homofobii mogą skutkować także represjami i przemocą okazywaną wobec przedstawicieli mniejszości seksualnych oraz poniżaniem gejów i lesbijek poprzez obraźliwe wypowiedzi skierowane pod ich adresem. Zdarzenia te mogą mieć zarówno charakter indywidualny, organizacyjny jak i państwowy.

Homofobia może prowadzić do reakcji agresywnych skierowanych przeciwko osobom homoseksualnym oraz homoseksualności jako cechy[69]. Homofobiczne reakcje agresywne mogą wynikać z postrzeganiem homoseksualizmu jako odstępstwa od ról płciowych[70].

Jedną z przyczyn, dla której aktywni seksualnie homoseksualiści są 18 razy bardziej narażeni na AIDS jest homofobia. Jest tak dlatego, że prawo i kultura czasami przeszkadzają w informowaniu o HIV[71].

Jak podają statystyki FBI, w samych USA w 2004 roku 15,6% zgłoszonych zbrodni nienawiści było motywowanych odmienną orientacją seksualną ofiar. W większości ofiarami tych ataków byli geje[72]. Jedną z nich był Matthew Shepard, amerykański student zamordowany przez rówieśników.

W 2003 przygotowano w Kanadzie obszerny raport i studium analizy literatury związanej z socjalnym i ludzkim kosztem homofobii w Kanadzie[73]. Jednym z szokujących efektów tego opracowania było wyodrębienie ekonomiczno-socjalnej ceny jaką społeczeństwo płaci za skutki homofobii i heteroseksizmu. Np. szacunkowe koszty w roku 2001 zbliżały się do olbrzymiej sumy 8 miliardów dolarów. Wiązało się to nie tyle z bezpośrednimi skutkami indywidualnych przypadków zarejestrowanej homofobii, ile z ogólnospołecznymi kosztami systematycznej dyskryminacji społeczności LGBT w kraju. Od kwestii czysto socjalnych (zamieszkanie, zatrudnienie, opieka zdrowotna) poczynając, a na przykładach homofobii w codziennym życiu społecznym i prywatnym kończąc. Autorzy Raportu sięgneli do bardzo szerokiej literatury badań statystyczno-socjalnych w Kanadzie, Stanach Zjednoczonych i Nowej Zelandii. W konkluzji zgrupowano tabele i obliczenia statystyczne śmiertelności osób ze środowiska LGBT porównując te same grupy tematyczne ze wynikami dla grupy społeczności ogólnej. W każdym z cytowanych przykładów śmiertelność osób LGBT była wielokrotnie wyższa. Jest to pierwsze tego typu całościowe opracowanie tematu kosztów zasobów ludzkich i ceny ekonomicznej szeroko rozumianego pojęcia homofobii[74].

Statystyki potwierdzają wyższy poziom samobójstw i innych zaburzeń psychicznych wśród nastoletnich gejów i lesbijek. Przypuszcza się, że głównym powodem jest "wrogie i potępiające otoczenie, słowną i fizyczną przemoc, odrzucenie i izolację przez rodzinę i rówieśników"[75][76].

Information icon.svg Osobny artykuł: Religie a homoseksualizm.

Przedstawiciele wielu religii, w tym katolicyzmu, konserwatywnego protestantyzmu, islamu, mormonizmu i judaizmu, wypowiadają się krytycznie o homoseksualizmie ("akty homoseksualne są ze swej natury nieuporządkowane"[77]). Część z nich wyklucza jednocześnie stosowanie "niesłusznej dyskryminacji"[78], stwierdzając, że "homoseksualizm nie powoduje potępienia" i "nie podlega leczeniu"[79]. Niektóre środowiska religijne otwarcie nawołują do dyskryminacji przedstawicieli mniejszości seksualnych[80][81]. 2 września 2007 roku nigeryjski, anglikański biskup Isaac Orama, w wywiadzie dla nigeryjskiej agencji prasowej stwierdził, że geje i lesbijki "nie zasługują, by żyć, gdyż stanowią bunt wobec Boskiego celu człowieka"[82]. W Nigerii, tak jak w kilku innych krajach, za kontakty homoseksualne grozi kara śmierci[83].

Polska[edytuj | edytuj kod]

Według sondażu ze stycznia 2007 wykonanego na zlecenie Unii Europejskiej 59% Polaków uważa, że dyskryminacja ze względu na orientację seksualną jest rozpowszechniona w kraju. Jednocześnie 41% jest zdania, że zwiększyła się w ciągu ostatnich pięciu lat (w obu przypadkach ankietowani mogli udzielić kilku odpowiedzi)[84].

Według raportu KPH oraz Lambda Warszawa o sytuacji osób homo- i biseksualnych w Polsce, opublikowanego 4 kwietnia 2007 roku, 17,6% badanych osób o orientacji homo- i biseksualnej doznało w ciągu ubiegłych dwóch lat jakiejś formy przemocy fizycznej (w 85,1% przypadków policja nie została powiadomiona o zdarzeniu), 51% doświadczyło w podanym czasie przemocy psychicznej, w tym 75% zaczepek słownych lub agresji słownej[85]. Przykładem znanych i publicznie manifestacyjnych działań skrajnie homofobicznych są akcje Młodzieży Wszechpolskiej podczas wieców i pochodów polskich środowisk LGBT. Organizowane wówczas przez Młodzież Wszechpolską kontrmanifestacje polegają na wyszydzaniu i porównywaniu osób LGBT do zoolofilów lub innych parafilli seksualnych[86].

Według raportu „Schoolmates” (przygotowanego m.in. przez Kampanię Przeciw Homofobii[87]), w polskich szkołach z agresją fizyczną i psychiczną lub niechęcią wobec osób homoseksualnych lub uznanych za homoseksualne spotkało się 80% uczniów i nauczycieli. Z osamotnieniem lub wykluczeniem innych w szkole z powodu podejrzeń o bycie gejem spotkało się 44,4% badanych. Według raportu, polscy uczniowie prezentują najniższy poziom wiedzy na temat homoseksualizmu. Powszechne są stereotypy, że homoseksualizm to przejściowy okres w rozwoju młodego człowieka (tak myśli 35% badanych)[88][89].

W 2011 Fundacja Wiedza Lokalna rozpoczęła program, którego celem jest wdrożenie monitorowania treści publikowanych przez internautów w Polsce pod kątem zawartej tam mowy nienawiści i języka wrogości wobec mniejszości etnicznych, seksualnych, religijnych i innych. Jak wynika z badania, homoseksualiści są trzecią (za społecznością żydowską i rosyjską) najbardziej narażoną grupą na nietolerancyjne treści[90].

Przeciwdziałanie homofobii[edytuj | edytuj kod]

Teoretycy queer krytykują wyjaśnianie marginalizacji mniejszości seksualnych przez homofobię rozumianą jako niechęć czy nienawiść względem osób homoseksualnych. Koncentracja na pojęciu homofobii bazuje na przekonaniu, że problem wykluczenia społecznego osób LGBT wynika z partykularnych postaw jednostek społeczeństwa. Tymczasem, jak uważają, wynika ona z heteronormatywności kultury. Marginalizacja nie jest problemem spowodowanym uprzedzeniami przejawianymi przez indywidualne osoby, lecz wynika z uwarunkowań kulturowych. W związku z tym walka z wykluczeniem nie powinna polegać na walce z poszczególnymi homofobami, lecz na walce z opresywnymi mechanizmami przemocy, sankcjonowanymi przez kulturę[91].

Na różnych szczeblach organizacji stosunków międzynarodowych, krajowych, lokalnych podejmowane są akcje i kroki prawne przeciw zachowaniom homofobicznym. Często najbradziej skuteczne są te podejmowane na szczeblu lokalnym. Przykładem tego może być spółdzielnia mieszkaniowa (housing co-op) w Wlk. Brytanii, która opierając się na państwowej inicjatywie Government's Respect Agenda określiła homofobię jako jeden z przykładów zachowań antyspołecznych, które nie będą tolerowane w kontaktach między jej członkami i mieszkańcami[92].

Akceptacja mniejszości[edytuj | edytuj kod]

Społeczność LGBT w walce z homofobią przede wszystkim stara się dać poznać reszcie społeczeństwa, wychodząc z założenia, że homofobia wynika głównie z niewiedzy. Dlatego aktywiści LGBT urządzają wydarzenia takie jak Christopher Street Day (w Polsce – Parady Równości, Marsz Równości, Marsz Tolerancji), a na co dzień część osób LGBT manifestuje swoją przynależność do dyskryminowanej grupy[93]. Niektóre aspekty tych manifestacji są krytykowane zarówno przez niektórych wewnątrz społeczności LGBT, jak i na zewnątrz. Przeciwnicy tego typu akcji wskazuje na takie elementy manifestacji, które umacniają niekoniecznie ich zdaniem pozytywne stereotypy dotyczące ich grupy: obecność drag queens, przewaga koloru różowego, atmosfera seksualności, która z kolei zwraca uwagę na problem AIDS. Zwolennicy parad uważają, że są one okazją do przełamania tych właśnie stereotypów i wykazania wielu aspektów zróżnicowanych stylów życia, podobnie jak zróżnicowane są style życia społeczności heteroseksualnej. Przykładem takiego zróżnicowania jest obecność w marszach rodzin LGBT i rodzin osób LGBT (często z dziećmi) oraz osób lub grup spoza LGBT, które wykazują tym sposobem swoje poparcie dla ideałów społeczeństwa tolerancyjnego, gdzie wszyscy mają takie same prawa i przywileje[94].

17 maja 2005 po raz pierwszy obchodzono Międzynarodowy Dzień Przeciw Homofobii (ang. International Day Against Homophobia – IDAHO); do obchodów przyłączyły się organizacje z 40 krajów, w tym z Polski.

Działania polityczne i ochrona prawna[edytuj | edytuj kod]

Poza działaniami w przestrzeni publicznej w wielu krajach przedsięwzięto kroki legislacyjne zabraniające dyskryminacji lub nawoływania do nienawiści ze względu na orientację seksualną. W Polsce, od 2003 roku, prawo krajowe chroni przed dyskryminacją ze względu na orientację seksualną w miejscu pracy (zobacz więcej).

Przeciwdziałaniem homofobii w Polsce od 25 czerwca 2002 do 3 listopada 2005 zajmował się z urzędu Pełnomocnik Rządu do spraw Równego Statusu Kobiet i Mężczyzn.

Na świecie działa wiele organizacji pozarządowych zajmujących zwalczaniem homofobii, jej monitoringiem oraz działaniami politycznymi zmierzającymi do równouprawnienia LGBT. Z polskich organizacji pozarządowych zajmujących się zwalczaniem homofobii można wymienić zajmującą się sprawami krajowymi Kampanię Przeciw Homofobii oraz zajmującą się monitorowaniem sytuacji światowej sekcję LGBT Amnesty International Polska.

Rezolucje Parlamentu Europejskiego w sprawie homofobii[edytuj | edytuj kod]

18 stycznia 2006 Parlament Europejski wystąpił z rezolucją potępiającą homofobię w Europie. Członkowie Parlamentu między innymi wezwali państwa członkowskie UE i Komisję Europejską do stanowczego potępienia nienawistnych wypowiedzi oraz zwiększenia wysiłków na rzecz walki z homofobią poprzez edukację. Jako przykład takiego działania podali kampanie przeciwko homofobii w szkołach. Europosłowie zaapelowali o propagowanie i stosowanie zasady równości w społeczeństwach i porządkach prawnych starego kontynentu oraz o przyjęcie przepisów prawnych w celu zlikwidowania dyskryminacji, jakiej ich zdaniem doświadczają partnerzy tej samej płci w takich dziedzinach jak prawo spadkowe, kwestie własności, prawo najmu, emerytury, podatki i ubezpieczenia społeczne.

W rezolucji Parlament Europejski poparł obchody Międzynarodowego Dnia Walki z Homofobią 17 maja, ponadto zaś z osobna wezwał Komisję Europejską do przedstawienia propozycji gwarantujących swobodę przemieszczania się obywateli Unii i członków ich rodzin oraz zarejestrowanych partnerów bez względu na płeć. Europosłowie zaapelowali do państw członkowskich, aby w pełni uznały homoseksualistów za cele i ofiary nazistowskiego reżimu[21].

15 czerwca 2006 Parlament Europejski przyjął rezolucję "w sprawie nasilenia przemocy powodowanej rasizmem i homofobią w Europie", w której wyraził poważne zaniepokojenie wzrostem nietolerancji powodowanej rasizmem, ksenofobią, antysemityzmem i homofobią[95].

Rok później, 26 kwietnia, Parlament Europejski uchwalił kolejną rezolucję "w sprawie homofobii w Europie", w której 12 na 18 punktów dotyczyło Polski. Wezwał w niej "władze polskie do publicznego potępienia oświadczeń osób publicznych wzywających do dyskryminacji i nienawiści ze względu na orientację seksualną i do zastosowania środków przeciwko tego rodzaju wystąpieniom"[96][97].

Prawny zakaz propagowania homofobii[edytuj | edytuj kod]

Rozwiązania prawne kwestii homofobii i transfobii w Europie:

     Dyskryminacja ze względu na orientację seksualną lub tożsamość płciową uznana za przestępstwo

     Dyskryminacja ze względu na orientację seksualną uznana za przestępstwo

     Brak regulacji prawnych

W niektórych krajach propagowanie postaw homofobicznych traktowane jest w prawie jako mowa nienawiści i stanowi przestępstwo. W Unii Europejskiej prawo zakazujące mowy nienawiści ze względu na orientację seksualną istnieje w 12 krajach członkowskich: Belgii, Danii, Niemczech, Estonii, Hiszpanii, Francji, Irlandii, na Litwie, w Holandii, Portugalii, Rumunii i Szwecji oraz w niektórych częściach Wielkiej Brytanii[98].

Norwegia 
Kraj ten stał się pierwszym na świecie (1981 r.), który wprowadził prawny zakaz propagowania postaw homofobicznych używając mowy nienawiści[99].
Holandia 
W 1987 roku w Holandii weszła w życie ustawa penalizująca "publiczne znieważanie bazujące na orientacji seksualnej". Podobnie jak w przypadku Norwegii, kara obejmowała grzywnę lub do dwóch lat pozbawienia wolności[100].
Irlandia 
Irlandia wprowadziła zakaz homofobicznej mowy nienawiści w 1989 r[100].
Australia 
W 1993 r. Nowa Południowa Walia wprowadziła prawo zakazujące mowy nienawiści m.in. ze względu na orientację seksualną[101].
Szwecja 
W 2002 roku Szwecja wprowadziła zakaz mowy nienawiści, między innymi ze względu na orientację seksualną[102].

1 lipca 2008 roku Europejska Agencja Praw Podstawowych w swoim raporcie na temat homofobii i dyskryminacji zaapelowała o wprowadzenie regulacji prawnej na poziomie UE zwalczającej homofobię m.in. poprzez penalizację mowy nienawiści ze względu na orientację seksualną[103][98].

Homofobia zinstytucjonalizowana[edytuj | edytuj kod]

Homofobia zinstytucjonalizowana[104] to zjawisko polegające na celowej dyskryminacji osób homoseksualnych przez organy państwowe[105], oraz wspieraniu tej dyskryminacji na różnych polach: w mediach, systemie edukacyjnym[106], służbie zdrowia, prawie spadkowym, prawie małżeńskim[107], prawie adopcji.

Potencjalne przejawy homofobii w mediach[edytuj | edytuj kod]

W październiku 2012, w wyemitowanym na antenie greckiej telewizji publicznej serialu produkcji brytyjsko-amerykańskiej Downton Abbey wycięto scenę pocałunku dwóch mężczyzn. Po fali protestów zarząd telewizji ERT poinformował, że materiał został ocenzurowany ze względu na ramy czasowe w jakich został wyemitowany oraz przyznaną kategorię wiekową[108][109].

Przypisy

  1. Cambridge Dictionaries Online (ang.). [dostęp 2012–01–21].
  2. Merriam-Webster Dictionary (ang.). [dostęp 2012–01–21].
  3. Słowniku wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych Władysława Kopalińskiego. [dostęp 2012–01–21].
  4. Słownik języka polskiego PWN. [dostęp 2012–01–21].
  5. Collins Dictionary (ang.). [dostęp 2012–01–21].
  6. Oxford Dictionaries (ang.). [dostęp 2012–01–21].
  7. American Heritage Dictionary (ang.). [dostęp 2012–01–21].
  8. 8,0 8,1 George H. Weinberg: Society and the healthy homosexual. Gerrards Cross: Smythe, 1972. ISBN 0-901072-16-8.
  9. 9,0 9,1 19.1 Normal human sexuality. W: Benjamin J. Sadock, Harold I. Kaplan, Virginia A. Sadock: Kaplan Sadock's comprehensive textbook of psychiatry. Philadelphia: Lippincott Williams Wilkins, 2000. ISBN 978-0-683-30128-1.
  10. Gregory M. Herek. Beyond "Homophobia": Thinking About Sexual Prejudice and Stigma in the Twenty-First Century. „Sexuality Research & Social Policy”. 1 (2), s. 6–24, April 2004. doi:10.1525/srsp.2004.1.2.6. 
  11. The Homosexual: Newly Visible, Newly Understood, Time Magazine, 31. Oct 1969
  12. Gregory M. Herek. Beyond "Homophobia": Thinking About Sexual Prejudice and Stigma in the Twenty-First Century. „Sexuality Research & Social Policy”. 1 (2), April 2004. doi:10.1525/srsp.2004.1.2.6. 
  13. Kampania Przeciw Homofobii: Międzynarodowy Dzień Walki z Homofobią. [dostęp 2012–03–06].
  14. Porozumienie Lesbijek: 17 maja 2005: otwarcie Poradni Antyhomofobicznej Porozumienia Lesbijek (LBT). [dostęp 2012–03–06].
  15. Senyszyn kontra "szowiniści orientacji seksualnej". TVN24.pl, 2009–06–13. [dostęp 2012–03–06].
  16. Inga Czerny: Debata o homofobii w UE: polski rząd pod obstrzałem. Money.pl, 2007–04–25. [dostęp 2012–03–08].
  17. Jacek Wciórka (red.): Kryteria diagnostyczne według DSM-IV-TR. Wrocław: Elsevier Urban & Partner, 2008. ISBN 978-83-7609-000-9.
  18. Stanisław Pużyński, Jacek Wciórka (redaktorzy): Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD-10: Opisy kliniczne i wskazówki diagnostyczne. Kraków–Warszawa: Uniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne "Vesalius", Instytut Psychiatrii i Neurologii, 2000. ISBN 83-85688-25-0.
  19. Daniel C. Stevenson. Homophobia Talk, Discussion Opens Line of Communication. „The Tech”. 114 (13), 1994. [dostęp 2012–01–21]. 
  20. Wells A. Homophobia and nursing care. „Nursing Standard”. 12 (6), s. 41–2, 1997. PMID 9407870. 
  21. 21,0 21,1 Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie homofobii w Europie P6_TA-PROV(2006)0018, punkt A. Środa, 18 stycznia 2006, Strasburg.
  22. Logan CR. Homophobia? No, homoprejudice. „Journal of Homosexuality”. 31 (3), s. 31–53, 1996. PMID 8895027. 
  23. The Medical Basis of Psychiatry / Hrsg. S. Hossein Fatemi. Totowa: Humana Press, 2007, s. 427. ISBN 978-1-58829-917-8.
  24. Mairwen K. Jones PhD, "Psychiatric Disorder or Straight Prejudice? The Role of Education in Overcoming Homophobia", School of Behavioural and Community Health Sciences, Faculty of Health Sciences, Cumberland Campus, University of Sydney, Journal of Gay & Lesbian Social Services, Volume: 14 Issue: 2, ISSN: 1053-8720
  25. "Phobias and how to overcome them", J. Gardner i A. H. Bell, wyd. Catle Books, USA, str. 101/102; ISBN 978-0-7858-2409-1
  26. http://www.rcpsych.ac.uk/press/pressreleases2009/statement.aspx
  27. NARTH Position Statements
  28. opinia Amerykańskiego Stowarzyszenia Pedagogów (APA) str.5
  29. 29,0 29,1 Logan CR. Homophobia? No, homoprejudice.. „Journal of homosexuality”. 3 (31), s. 31–53, 1996. PMID 8895027. 
  30. 30,0 30,1 30,2 Williamson IR. Internalized homophobia and health issues affecting lesbians and gay men.. „Health education research”. 1 (15), s. 97–107, luty 2000. PMID 10788206. 
  31. 31,0 31,1 pch24.pl. Roger Scruton: prawo przeciw homofobii jak stalinizm i maoizm. . 
  32. Hudson WW., Ricketts WA. A strategy for the measurement of homophobia.. „Journal of homosexuality”. 4 (5), s. 357–72, 1980. PMID 7204951. 
  33. Hilary White. Italian ‘anti-homophobia’ bill reminiscent of Maoist/Stalinist politics. „http://www.lifesitenews.com”. 
  34. http://www.lifesitenews.com/blog/journalists-told-to-stop-using-the-term-homophobia
  35. Nelson T.D. (2003). Psychologia uprzedzeń. GWP. Gdańsk. rozdział 4: Uprzedzona osobowość.
  36. Robert P. Cabaj, Terry S. Stein: Textbook of homosexuality and mental health. s. 104.
  37. ICD-10. V rozdział. Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD. Opisy kliniczne i wskazówki diagnostyczne.. Warszawa: Uiniwersyteckie Wydawnictwo Medyczne „Vesalius”, 2000. ISBN 83-85688-25-0.
  38. Herek et al. Correlates of Internalized Homophobia in a Community Sample of Lesbians and Gay Men. „Journal of the Gay and Lesbian Medical Association”. 2 (1), s. 17–25, 1998. [dostęp 2010–03–25]. 
  39. Herek, G.M. (1986) The Social Psychology of Homophobia: Toward a Practical Theory, New York University Review of Law & Social Change, str. 923
  40. Verweij et al. Genetic and environmental influences on individual differences in attitudes toward homosexuality: an Australian twin study. „Behavior Genetics”. 38 (3), s. 257–65, 2008. doi:10.1007/s10519-008-9200-9. PMID 18347968. PMC:2292426. 
  41. Eaves LJ, Hatemi PK. Transmission of Attitudes Toward Abortion and Gay Rights: Effects of Genes, Social Learning and Mate Selection. „Behavior Genetics”. 38 (3), s. 247–56, 2008. doi:10.1007/s10519-008-9205-4. PMID 18373189. 
  42. Robert Aldrich (red.): Geje i lesbijki. Życie i kultura. Kraków: Universitas, 2009, s. 348. ISBN 97883-242-0851-7.
  43. Czystość i homoseksualizm
  44. Jezuici.pl – Towarzystwo Jezusowe w Polsce – Artykuły
  45. Aldrich R. (red) Geje i lesbijki – życie i kultura, Universitas 2006 s. 351
  46. The Sunday Times (podgląd z dn. 25.11.2010)
  47. KKK, 2357; Sura al-Araf (Wzniesione krawędzie) (7,79), Sura asz-Szuara (Poeci) (26,166)
  48. Rdz 19,1-29; Rz 1, 24-27; I Kor 6, 9;1 Tm 1, 10. Więcej znajdziesz w sekcji Biblia a homoseksualizm
  49. Nelson Todd D.: Psychologia uprzedzeń, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, 2003, s. 134-140
  50. Whitley Bernard E. , Jr.: Religiosity and Attitudes Toward Lesbians and Gay Men: A Meta-Analysis. International Journal for the Psychology of Religion 2009, nr 19, s. 21-38
  51. Crossdressing and Cultural Anxiety
  52. Homophobia- American Psychoanalytic Foundation Public Forum
  53. West, D.J. Homosexuality re-examined. Minneapolis: University of Minessota Press, 1977
  54. Adams HE, Wright LW Jr, Lohr BA. Is homophobia associated with homosexual arousal?. „Journal of Abnormal Psychology”. 105 (3), s. 440–5, 1996. doi:10.1037/0021-843X.105.3.440. PMID 8772014. [dostęp 2012–03–17]. 
  55. Meier et al. A secret attraction or defensive loathing? Homophobia, defense, and implicit cognition. „Journal of Research in Personality”. 40 (4), s. 377–94, 2006. doi:10.1016/j.jrp.2005.01.007. 
  56. http://www.apahelpcenter.org/articles/article.php?id=31 What Can Be Done to Overcome the Prejudice and Discrimination that Gay Men, Lesbians, and Bisexuals Experience?
  57. http://www.apa.org/topics/orientation.html#mentalillness
  58. "Działacz PiS: Homoseksualiści promują pedofilię", gazeta.pl, 7 czerwca 2006
  59. Gregory M. Herek, John P. Capitanio, AIDS Stigma and Sexual Prejudice, University of California, Davis, 1999, [1]
  60. Zgodnie z światowymi statystykami epidemiologicznymi ponad 80% zakażeń HIV następuje w drodze kontaktów heteroseksualnych. W niektórych krajach wysokorozwiniętych notuje się wyższy procent infekcji HIV u homoseksualistów i biseksualistów (więcej w HIV/AIDS Statistics oraz AIDS Epidemic Update 2007). W Polsce według raportu PZH za lata 2002–2006 powodem 12,6% infekcji HIV są kontakty homoseksualne, zaś 19% heteroseksualne, zaś największym powodem zakażeń jest przyjmowanie dożylne narkotyków (53,3%). Więcej w Zakażenia HIV i zachorowania na AIDS w Polsce.
  61. Waldemar Halota, Jacek Juszczyk: HIV/AIDS : podręcznik dla lekarzy i studentów. Poznań: Wydawnictwo Termedia, 2006, s. 9-22. ISBN 83-89825-01-5.
  62. Sprawozdanie z badania gimnazjalnych podręczników z wychowania do życia w rodzinie
  63. Karolina Franke: Obraz homoseksualności, biseksualności i transpłciowości w powszechnie dostępnych podręcznikach akademickich dla studentów psychologii, pedagogiki i resocjalizacji. W: Raport o homo-, biseksualności i transpłciowości w polskich podręcznikach akademickich. Agata Loewe (red.). Warszawa: Kampania Przeciw Homofobii,, 2010. ISBN 978-83-930480-4-5. [dostęp 2010-12-12]. (pol.)
  64. http://www.apahelpcenter.org/articles/article.php?id=31 Why Is it Important for Society to be Better Educated About Homosexuality?
  65. Making School Safer for Sexual Minority Youth
  66. The Safe Schools Coalition – Doorway
  67. NASP Resources S
  68. School Psychology Review (2008, t37), Dr. D.J. Tharinger (University of Texas)
  69. JA. Bernat, KS. Calhoun, HE. Adams, A. Zeichner. Homophobia and physical aggression toward homosexual and heterosexual individuals.. „J Abnorm Psychol”. 110 (1), s. 179-87, Feb 2001. PMID 11261393. 
  70. Dominic J. Parrott‌. (2009) Aggression Toward Gay Men as Gender Role Enforcement: Effects of Male Role Norms, Sexual Prejudice, and Masculine Gender Role Stress. Journal of Personality 77:4, 1137-1166
  71. http://www.lifesitenews.com/news/active-homosexuals-18-times-more-likely-to-contract-aids-but-homophobia-is, http://www.thelancet.com/series/hiv-in-men-who-have-sex-with-men?elsca1=ETOC-LANCET&elsca2=email&elsca3=
  72. Hate Crime. FBI, 2004. [dostęp 2010-11-24].
  73. Gay and Lesbian Health Services, Saskatoon, Canada, 2003
  74. Raport z Saskatoon, str. 40 – 50
  75. Marcia R. Fenleib: Report of the Secretary's Task Force on Youth Suicide: Prevention and Intervention in Youth Suicide. Government printing office. ISBN 0-16-002508-7.
  76. Caitlin Ryan, David Huebner, Rafael M. Diaz, Jorge Sanchez. Family Rejection as a Predictor of Negative Health Outcomes in White and Latino Lesbian, Gay, and Bisexual Young Adults. „Pediatrics”. Vol. 123 (No. 1), s. 346-352, 2009-1. American Academy of Pediatrics. doi:10.1542/peds.2007-3524. 
  77. Katechizm Kościoła Katolickiego, p. 2357
  78. Katechizm Kościoła Katolickiego, p. 2358
  79. http://homiki.pl/modules.php?name=News&file=print&sid=537 rozmowa z o. Bartosiem i list ks. Bonieckiego
  80. http://www.radiomaryja.pl/artykuly.php?id=7838 Radio Maryja: "Homoseksualizm – wykwit cywilizacji śmierci"
  81. http://gejowo.pl/index.php?pid=24&n_id=7702&n_offset=45 "Czy Bóg nienawidzi gejów?"
  82. Nigerian Bishop: Gays ‘Not Fit to Live’ « Akinola, Repudiate Anti-Gay Violence
  83. Nigeria To Criminalize Gay Marriage & LGBT Meetings (ang.). www.365gay.com. [dostęp 5 grudnia 2010].
  84. Discrimination in the European Union. Eurobarometer.
  85. Sytuacja społeczna osób biseksualnych i homoseksualnych w Polsce. Raport za lata 2005 i 2006. kampania.org.pl.
  86. wortal Młodzieży Wszechpolskiej
  87. Projekt "Schoolmates"
  88. Raport z badan nad przemoca homofobiczna "Schoolmates". W: Kampania Przeciw Homofobii [on-line]. 12 kwietnia 2008. [dostęp 20 lipca 2011].
  89. Polska szkoła nie lubi gejów i lesbijek
  90. Raport Mniejszości – STOP MOWIE NIENAWIŚCI – projekt Fundacji Wiedza Lokalna
  91. innastrona.pl · BE.QUEER Dyskusja redakcyjna: Homofobia a sprawa polska (Jacek Kochanowski: Homofobia czy heteronormatywność?) – portal gej i les
  92. Green Vale Homes, homofobia jako zachowanie antyspołeczne
  93. InterPride – International Association of LGBTI Organizers
  94. Parada Równości przeszła przez stolicę
  95. Rezolucja Parlamentu Europejskiego w sprawie nasilenia przemocy powodowanej rasizmem i homofobią w Europie
  96. Rezolucja PE w sprawie homofobii w Europie. W: Gazeta.pl [on-line]. 26 kwietnia 2007. [dostęp 25 marca 2012].
  97. PE apeluje o potępienie wypowiedzi Orzechowskiego. W: Gazeta.pl [on-line]. 26 kwietnia 2007. [dostęp 25 marca 2012].
  98. 98,0 98,1 Olivier De Shutter. Homphobia and Discrimination on Grounds of Sexual Orientation in the Eu Member States: Part I – Legal Analysis. , 2008. Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej. doi:10.2811/9312. ISBN 978-92-9192-266-6 (ang.). [dostęp 25 marca 2012]. 
  99. Norway General Civil Penal Code, §135 a.
  100. 100,0 100,1 Equality for lesbians and gay men. ILGA-Europe Report, June 1998
  101. Anti-discrimination Act 1977 – Sect 49ZT. Homosexual vilification unlawful
  102. Szwedzki Kodeks Prawny
  103. Geje i lesbijki w UE potrzebują ochrony
  104. Warren J. Blumenfeld, Diane Christine Raymond: Looking at gay and lesbian life. Boston: Beacon Press, 1993, s. 252. ISBN 0-8070-7923-5.
  105. Tully, C.T. (2000). Lesbians, gays & the empowerment perspective. Columbia University Press. ISBN 0-231-10959-8
  106. Hayes, S. Stidder, G. (2003). Equity and inclusion in physical education and sport. Routledge. s. 99. ISBN 0-415-28225-X
  107. Stewart, C. (2001). Homosexuality and the law: a dictionary. ABC-CLIO. ss. 145-146. ISBN 1-56032-038-9
  108. Downton Abbey gay kiss cut by Greek state television (ang.). 16 paź 2012. [dostęp 2012-10-17].
  109. TVN24: Pocałunek gejów wycięty. "To akt skrajnej homofobii" (pol.). 17 paź 2012. [dostęp 2012-10-17].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Literatura polska[edytuj | edytuj kod]

  • Todd D. Nelson Psychologia uprzedzeń, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2003, ISBN 83-89120-65-8
  • Amnesty International Polska, Przełamać milczenie. Łamanie praw człowieka ze względu na orientację seksualną, Gdańsk 2003
  • Z. Sypniewski, B. Warkocki (red.) Homofobia po polsku, Sic!, Warszawa 2004, ISBN 83-88807-55-2
  • T. Basiuk, D. Ferens, T. Sikora Parametry pożądania. Kultura odmieńców wobec homofobii, Universitas, Kraków 2006, ISBN 83-242-0502-0

Literatura obcojęzyczna[edytuj | edytuj kod]

  • W. J. Blumenfeld, Homophobia: How We All Pay the Price, 1992.
  • B. R. S. Fone, Homophobia: A History, 2000.
  • P. B. Jung, R. F. Smith, Heterosexism: An Ethical Challenge, 1994.
  • M. Kantor, Homophobia, 1998.
  • K. J. Peterson, Health Care for Lesbians and Gay Men: Confronting Homophobia and Heterosexism, 1996.
  • E. D. Rothblum, L. A. Bond, Preventing Heterosexism and Homophobia, 1996.
  • P. Sarna, Rhetoric and Public Service Advertising – A Case Study on The Campaign Against Homophobia, 2013, https://depot.ceon.pl/handle/123456789/1790.
  • J. T. Sears, W. L. Williams, Overcoming Heterosexism and Homophobia: Strategies that Work, 1997.
  • Ch. Stewart, Sexually Stigmatized Communities: Reducing Heterosexism and Homophobia: An Awareness Training Manual, 1999.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]